ΑΧ ΘΕΕ ΜΟΥ, ΤΙ ΝΑ ΣΕ ΚΑΝΩ ΠΙΑ…;

October 19, 2016

Ας μεταφερθούμε περίπου ένα μήνα πίσω. Οι διακοπές αποτελούν παρελθόν και το πρώτο κουδούνι της νέας σχολικής χρονιάς ηχεί, σηματοδοτώντας την επανέναρξη των υποχρεώσεων των μικρών μαθητών. Το ερώτημα όμως που επικρατεί είναι αν θα τελεστεί ξανά, και φέτος η καθιερωμένη πρωινή σχολική προσευχή.

Το ζήτημα είχε προκύψει λόγω εγκυκλίου του Υπουργείου Παιδείας, η οποία μεταξύ άλλων δεν αναφερόταν ρητώς στη τήρηση της διαδικασίας της πρωινής προσευχής –όπως προηγούμενοι αντίστοιχοι εγκύκλιοι των προηγούμενων χρόνων-, αλλά απλώς παρέπεμπε σε χωρίο Προεδρικού Διατάγματος, που ρυθμίζει τη διαδικασία επακριβώς. Τώρα γιατί δεν ακολουθήθηκε η πεπατημένη των περασμένων χρόνων, αποτελεί μια διαφορετική συζήτηση. Αντιλαμβανόμαστε, λοιπόν, ότι το ζήτημα της κατάργησης της πρωινής προσευχής από τα σχολεία αποτέλεσε μάλλον παραπληροφόρηση, παρά αληθινή πληροφορία.

Ας απομακρυνθούμε όμως από τις συγκεκριμένες ενέργειες της Κυβέρνησης και το ειδικότερο ζήτημα της σχολικής προσευχής και ας εξετάσουμε το πρόβλημα, υπό το πρίσμα μιας σφαιρικότερης θεώρησης. Θέλουμε πράγματι μια υποβάθμιση της θρησκείας και κατ΄ επέκταση του θρησκευτικού αισθήματος του λαού στο όνομα ενός –δήθεν- εκσυγχρονισμού ,στο όνομα μιας μεταρρυθμιστικής πολιτικής, αλλά και μιας προσπάθειας να ξεφύγουμε από τον παλαιολιθισμό του παρελθόντος και να οδεύσουμε ολοταχώς προς το λαμπρό μέλλον, προς το νέο και το καινοτόμο;

Το χουμε σκεφθεί πραγματικά αυτό το ερώτημα(;),  γιατί αν σπεύσουμε να απαντήσουμε θετικά, νομίζω πως θα λαθέψουμε.

Αφήστε με όμως να θέσω ένα ακόμα ερώτημα. Αν σας έλεγαν να ονοματίσετε κάποια χαρακτηριστικά στοιχεία της Ελλάδας, ποια θα ήταν αυτά; Δε θα αναφερόσασταν στις τέχνες, τη φιλοσοφία και την επιστήμη, στον πολιτισμό γενικότερα, μέσα από τα οποία εξυψώθηκαν οι Έλληνες ανά τους αιώνες και συνεχίζουν να εξυψώνονται; Δε θα δίνατε ιδιαίτερη βάση στη γλώσσα, η οποία παρά τις ΄΄κακουχίες΄΄ και τις δυσμενείς ιστορικές συγκυρίες, συνεχίζει να επιβιώνει μετά το πέρας δυόμισι χιλιάδων χρόνων;  Μήπως όμως θα σκεφτόσασταν να κάνετε μνεία και στη θρησκεία; Για να σας άρω κάθε αμφιβολία, το 97% των κατοίκων της χώρας μας αυτοπροσδιορίζονται ως Χριστιανοί Ορθόδοξοι.

Μάλιστα, η σύνδεση αυτή του Έλληνα με το χριστιανισμό δεν είναι νεοπαγής, άλλα έχει βαθύτερες ιστορικές καταβολές. Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι κατά τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης οι Έλληνες συγκεντρώνονταν στις εκκλησίες για να προσευχηθούν και να εμψυχωθούν από τους ιερείς και τους οπλαρχηγούς, δείγμα του κλίματος ενότητας και αδελφοσύνης που ανέδυε αυτός ο χώρος. Αλλά για να επιστρέψουμε στο σήμερα, ο χώρος της εκκλησίας εξακολουθεί να αποτελεί ένα σημείο, που υπενθυμίζει σε όλους τους Έλληνες τις κοινές ιστορικές τους καταβολές, ένα σημείο που ενώνει τους ανθρώπους, κάνοντάς τους να παραμερίζουν τις όποιες ιδεολογικές, πολιτικές, κοινωνικές, ακόμα και οπαδικές τους  διαφορές.

Το 1985 ο τότε ΠτΔ Χρήστος Σαρτζετάκης, είχε πει χαρακτηριστικά ότι «εμείς οι Έλληνες είμεθα Έθνος ανάδελφον». Και πράγματι, λίγο να ψάξει κανείς την ιστορία της σύγχρονης πατρίδας μας θα το διαπιστώσει. Υπάρχουν όμως κάποια στοιχεία- όπως αυτά που αναφέρθηκαν μόλις πριν- που διατηρούν ακέραιη την ενότητα του ελληνικού έθνους, λειτουργώντας σα μανδύας που σκεπάζει όλους τους Έλληνες και τους προστατεύει. Μία μικρή τρυπούλα όμως, φτάνει για να αρχίσει αυτή η τρύπα να μεγαλώνει μέχρις ότου ξιλώσει όλο το μανδύα. Θα με πείτε υπερβολικό, ναι, αλλά θα προτιμούσα να χαρακτηρίσω τον εαυτό μου υπερβολικά προνοητικό.

Το ζήτημα όμως της θρησκείας δεν πρέπει να ιδωθεί μόνο ως στοιχείο ενότητας, αλλά και ως διατήρηση ενός βασικού στοιχείου παράδοσης. Προς τα πού θα οδεύσει και μέχρι πού μπορεί να φτάσει ένα σύγχρονο κράτος, που απεμπολεί τις παραδόσεις του και αρνείται να διατηρήσει τα δικά του ιδιόμορφα χαρακτηριστικά, λειτουργώντας σε ένα παγκοσμιοποιημένο πλαίσιο απόλυτης μαζοποίησης και κονσερβοποίησης των πάντων;

Και για να μη νομίζετε ότι το θέμα «παράδοση» σχετίζεται μόνο με τα ελληνικά δρώμενα, ας δούμε ένα παράδειγμα από το δυτικό-ανεπτυγμένο κόσμο, που τόσο πολύ θέλουμε να του μοιάσουμε, εγκαταλείποντας τον οπισθοδρομισμό της θρησκείας. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, στην υπόθεση ΄΄ Lautsie  & άλλοι κατά Ιταλίας΄΄, -κατά το ιστορικό της οποίας οι γονείς ζήτησαν να αφαιρεθούν οι σταυροί από τις τάξεις των παιδιών τους- το Δικαστήριο απάντησε μεταξύ άλλων ότι «Ο Εσταυρωμένος αποτελεί παθητικό θρησκευτικό σύμβολο, το οποίο ως εκ τούτου δεν μπορεί να επιδράσει αρνητικά στους μαθητές , αφού δεν μπορεί να συγκριθεί με διδαχή ή συμμετοχή σε δραστηριότητα θρησκευτικού περιεχομένου, ενώ η βαρύνουσα θέση της επικρατούσας θρησκείας δεν ισοδυναμεί με προσηλυτισμό». Το Δικαστήριο έκρινε μάλιστα ότι «η απόφαση του Κράτους να συνεχίσει μία παράδοση, εμπίπτει στο πεδίο του περιθωρίου εκτίμησης του κάθε Κρατούς». Σίγουρα ο καθένας έχει την ελευθερία να επικροτήσει ή να αντιτεθεί στο περιεχόμενο αυτής της αποφάσεως. Εγώ θα επιλέξω το πρώτο.

Ακόμα όμως κι αν δεν πείθεσθε από τα παραπάνω επιχειρήματα, ας δούμε το ζήτημα αντιστρόφως. Αν καταργηθεί η προσευχή, κατέλθει η εικόνα του Εσταυρωμένου από τις τάξεις και συντελεστεί οποιοδήποτε γεγονός υποβάθμισης της κρατούσας θρησκείας, αναβαθμιζόμαστε αυτομάτως σε προοδευτικό κράτος; Μπορούμε να ισχυριστούμε ότι πλέον σεβόμαστε περισσότερο και προασπίζουμε τα δικαιώματα των πιστών άλλων θρησκειών ή των αθεϊστών, που…τόσο έχουν καταπατηθεί;

Η λύση έγκειται στο να αντιμετωπίσουμε το όλο ζήτημα ναι μεν παρεμβατικά, αλλά όχι αφαιρετικά. Ναι, να τροποποιηθεί ο τρόπος διδασκαλίας των θρησκευτικών, ώστε να περιλαμβάνει την απόκτηση μιας σφαιρικότερης γνώσης περί όλων των θρησκειών. Ναι, να φτιαχτεί ισλαμικό τέμενος, το οποίο να προσαρμόζεται, όμως, στις εγχώριες συνθήκες και στον τρόπο ζωής. Για παράδειγμα, οι Ελβετοί σε δημοψήφισμα τους επέτρεψαν την ανέγερση τεμένους, χωρίς όμως αυτό να περιλαμβάνει μιναρέ, αποτρέποντας έτσι να βγαίνει ο μουεζίνης και με μεγάφωνα να καλεί όλους τους πιστούς σε προσευχή, με αποτέλεσμα να ακούγεται σε όλη την πόλη. Αλλά εδώ μιλάμε για πραγματικά ανεπτυγμένη χώρα, που σέβεται και προσπαθεί να ικανοποιήσει παράλληλα τα δικαιώματα και των δύο αντιτιθέμενων πλευρών. Αντίθετα, στη χώρα μας έχουμε σχηματίσει την εντύπωση ότι η απονομή ενός δικαιώματος σημαίνει ότι αυτό μπορεί να ασκείται καθ΄ οιονδήποτε τρόπο, ακόμα και καταπατώντας τα δικαιώματα των άλλων.

Όχι, όμως να τεθεί στο περιθώριο η κρατούσα θρησκεία από τη στιγμή που εμπράκτως δεν περιορίζει την ανάπτυξη και λατρεία οποιασδήποτε άλλης θρησκείας, στο όνομα και προς χάριν μιας τελείως θεωρητικής και ιδεατής προστασίας της ελευθερίας της θρησκείας, στο όνομα ενός μηδενιστικού ψευδεπίγραφου προοδευτισμού.

Ο Ντοστογιέφσκι στο έργο του «Αδερφοί Καραμάζωφ» αναφέρει: «Γιατί εκείνο που βασανίζει τους ανθρώπους είναι να βρουν κάτι που να το πιστεύουν ΟΛΟΙ κι ΟΛΟΙ να το προσκυνούν κι απαραίτητα αυτό να το κάνουν ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ». Ο καθείς ας βγάλει τα συμπεράσματά του και οι αρμόδιοι ας λάβουν τα μέτρα τους.

More about ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

Φοιτητής Νομικής και επιμελής. Σπαστικά επιμελής. Αδυνατεί να λειτουργήσει χωρίς πρόγραμμα και σας προκαλεί να βρείτε μισή ώρα μέσα στη μέρα του, που θα τον βρείτε απλά να κάθεται.. Δεν μπορεί να ζήσει χωρίς τον αθλητισμό (παρόλο που δεν είναι καν σε ομάδα). Συγκαταβατικός και υπομονετικός στις συζητήσεις -όσο το σηκώνει το κλίμα. Κοινωνικό σχόλιο: εκνευρίζεται με την ευπιστία, την ακρισία και την επιπολαιότητα του Έλληνα.