ΠΩΣ ΠΗΡΕ Ο TRUMP ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ;

November 11, 2016

Όπως παρέθεσα σε προηγούμενο άρθρο, “το εξυπνότερο παιδί στην τάξη δεν κερδίζει διαγωνισμούς δημοφιλίας” (Christofer Barron, για την Guardian).

Προχθές, σε ένα δημοσκοπικό σοκ, που μόνο με του Truman το ’45 μπορεί να συγκριθεί, ο Donald Trump επικράτησε της Hillary Clinton κι αναμένεται να χριστεί νέος πρόεδρος των ΗΠΑ. Οι αντιδράσεις διεθνώς συνοψίζονται περίφημα στη σύγχυση κάθε πολιτικού αναλυτή που παρακολουθούσε. Οι αγορές ξεκίνησαν να παίρνουν την κατιούσα ήδη εν αναμονή των αποτελεσμάτων, κι οι απαντήσεις των υπολοίπων διεθνών παικτών ήταν από αμήχανες ως και ξεκάθαρα εχθρικές. Προφανής εξαίρεση αυτή των Ρώσων κυβερνητικών στελεχών, που εκφράστηκαν (φημολογείται δικαιολογημένα) ιδιαίτερα θετικά, καθώς και των απανταχού ακραίων συντηρητικών κινημάτων- συμπεριλαμβανομένης της δικής μας Χρυσής Αυγής.

Σήμερα, όμως, είναι μια άλλη μέρα. Οι εκλογές τελείωσαν, κι αυτό που μέχρι προχθές ήταν μια εξωφρενική κούρσα, σήμερα πέρασε στην ιστορία ως ένα ιδιόμορφο κοινωνικό πείραμα. Ο Trump -όσο απίστευτο και να ακούγεται- σε λίγο καιρό θα είναι ο λιγότερο έμπειρος μεν, ισχυρότερος δε ηγέτης κράτους, και θα χρειαστεί να λάβει άμεσες αποφάσεις για το σύνολο των 300.000.000 πολιτών του. Έχοντας κατακτήσει, μάλιστα, τον έλεγχο τόσο της Γερουσίας, όσο και του Κογκρέσου, κι εν αναμονή της ανάληψης του ελέγχου στο Ανώτατο Δικαστήριο, λίγα μπορούν να τον σταματήσουν από το να εφαρμόσει το πρόγραμμά του.

Ο ίδιος είχε συνοψίσει την πλατφόρμα του στη φράση “Make America Great Again”- και, λέγοντας “ξανά”, εννοεί, πρώτον, πως οι ΗΠΑ αυτή τη στιγμή δεν είναι ένα εξαιρετικό κράτος. Μολονότι έχουν σαφή υπεροπλία σε σχέση με 190 άλλα κράτη, εσωτερικά δεν βιώνουν μια ιδανική περίοδο. Οι πληγές της χρηματοπιστωτικής κρίσης είναι ακόμα ανοιχτές, κι αυτό, σε συνδυασμό με τη σταθερή ανεργία, δημιουργεί έντονο αίσθημα δυσαρέσκειας. Οι συντηρητικότεροι πολίτες, εν πολλοίς, έχουν την ανάγκη να αισθανθούν εθνικά υπερήφανοι, κι η στρατηγική του Obama για αποσόβηση των διεθνών εντάσεων εκλαμβάνεται εσωτερικά ως αδυναμία. Συνεπώς, ανέρχονται προσωπικότητες που προβάλλουν μια ιδέα δύναμης- ακόμα κι αν δεν μπορούν να αντισταθούν στον πειρασμό να απαντήσουν σε ένα tweet.

Δεύτερον, το “ξανά” σημαίνει πως ο Trump θα επαναφέρει την Αμερική σε μια εποχή που ήταν ένα εξαιρετικό κράτος. Κύριο θέμα της καμπάνιας του ήταν η νοσταλγία για το “ένδοξο παρελθόν”, σε αντίθεση με το τώρα, που οι ΗΠΑ “δεν κερδίζουν πλέον τίποτα”. Έχει εκφραστεί αρνητικά για τις περισσότερες προοδευτικές αλλαγές της προεδρείας Obama, ενώ ο πολιτικός του λόγος σε μεγάλο βαθμό αμφισβητεί (ως και γελοιοποιεί) τη δυναμική του κινήματος ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Εν τέλει, πρόκειται για μια προσωπικότητα απρόθυμη να αποδεχτεί τον εκσυγχρονισμό που οι ΗΠΑ πέτυχαν τα τελευταία 30 χρόνια, από την αποποινικοποίηση των εκτρώσεων ως την ανθρώπινη μεταχείριση των χρηστών ναρκωτικών. Η λογική της επιστροφής στο μεγαλείο, σε συνδυασμό με την ειδυλλιακή εικόνα για το ’80 απέσπασε για τον Trump σημαντικό μέρος της αναποφάσιστης ψήφου.

Στη διαδικασία αυτή, χαρακτηριστική ήταν η αποτυχία των Δημοκρατικών ακτιβιστών να πείσουν. Το μεγαλύτερο, ίσως, σφάλμα τους ήταν πως αντιμετώπισαν την κοινωνική δικαιοσύνη για τους ασθενέστερους ως αξίωμα. Ιδιαίτερα οι νεότεροι έχουν γαλουχηθεί με την πεποίθηση πως αξίες, όπως η ισότητα ή η αποδοχή της ομοφυλοφιλίας, είναι τόσο δεδομένες, που δεν επιδέχονται επιχειρηματολογίας. Κι αν το νυν δημογραφικό των ηλικιών 18-24 και 24-36 θέλει να δει τον κόσμο να προχωρά γρήγορα, υπάρχουν οι πιο ηλικιωμένοι, που δυσανασχετούν με την επιβολή αυτής της ταχύτητας.

Κύριο γνώρισμα αυτής της εκλογικής κούρσας ήταν ο ιδιαίτερα διχαστικός χαρακτήρας της: ο συντηρητικός μισεί την επιστήμη κι απεχθάνεται τις μειονότητες, ενώ ο προοδευτικός είναι ένα κακομαθημένο που δεν μπορεί να δει τα πραγματικά προβλήματα. Κάπως έτσι, ενώ κι οι δυο πλευρές μπορούν να αναπτύξουν ορθολογικές θέσεις, επιδεκτικές συγκερασμού, καταλήγουν να αποξενώνονται. Μια αποξένωση που στις εκλογές αυτές ευνόησε τον πιο ακραίο από τους υποψηφίους.

Ναι, μέτρα όπως ο γάμος των ομοφυλοφίλων, η ισότητα για τις μειονότητες κι ο περιορισμός της αστυνομικής βίας είναι αναγκαία. Ναι, υπάρχουν πολλοί λόγοι για τη θέση ορίων στην ισχύ ιδιωτικών συμφερόντων. Ναι, μας συμφέρει να αντιμετωπίζουμε τους χρήστες ναρκωτικών με αγάπη, αντί με φυλακές. Ναι, χρειάζεται εκσυγχρονισμός των οργανωμένων θρησκειών, ώστε να σταματήσουν να συγκρούονται αναίτια με την επιστήμη.

Αλλά όχι, κανείς δεν μπορεί να έχει την αξίωση να μπαίνει στον πολιτικό στίβο εκθέτοντας μόνο ιδέες, και να περιμένει πως θα πείσει. Και το όποιο ηθικό πλεονέκτημα δεν αρκεί για να κερδηθούν εκλογές. Για να φτάσει η ανθρωπότητα σε αρχές και δικαιώματα που σήμερα θεωρούνται δεδομένα, χρειάστηκαν χρόνια αγώνων κι εκτεταμένες προσπάθειες για την υπερσκέλιση θεωρητικών και πρακτικών προβλημάτων. Με το να αντιμετωπίζονται σαν να κατέβηκαν από τον ουρανό, υποβιβάζονται στα μάτια όσων στέκονται, για δικούς τους λόγους, κριτικά απέναντί τους. Προφανώς οι Δημοκρατικοί δεν θα έπειθαν ποτέ τους συντηρητικούς με τέτοιον πολιτικό λόγο- δεν προσπάθησαν και ποτέ.

Αν υπάρχει, λοιπόν, ένα μάθημα για όσους προκρίνουν τον σεβασμό και τον ορθολογισμό, είναι ακριβώς να διατηρούν το σεβασμό και τον ορθό λόγο τους. Όπως απέδειξαν αυτές οι εκλογές, όταν ο λογικός βαριέται να πείσει, πείθει ο παράλογος. Το έπαθλο: πυρηνικοί κωδικοί για μια τετραετία, εν μέρει επειδή η μερίδα που κυνηγά την πρόοδο απέτυχε να εξηγήσει τα στοιχειώδη.

More about ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ

Ο Γραμματόπουλος σπουδάζει νομικά στην Κομοτηνή. Η γραφή του είναι εριστική κι επιτηδευμένη, η σύνταξή του περίπλοκη χωρίς λόγο, κι οι απόψεις του πολλές φορές υπερβολικές- σπανίως, δε, έχει δίκιο. Ποντάρει στην αντίστροφη ψυχολογία για αναγνώστες.