Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΜΚΟ ΣΤΗ ΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟΥ

November 21, 2016

Πριν από μια βδομάδα περίπου ο δικός μας Κωνσταντίνος Πούλιος αναφέρθηκε σε έναν κάποιο “σκοτεινό” ρόλο των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων στο προσφυγικό ζήτημα. 

Στο άρθρο του συναντά κανείς τη ρητορική ενός απροσδιόριστου πολιτικού χώρου, που αποφάσισε κάποια στιγμή στην ιστορία να δώσει αρνητική χροιά στον όρο “αλληλέγγυος”. Το κατηγορητήριο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την παρακίνηση προσφύγων σε εξεγέρσεις, την παράνομη μεταφορά εντός κι εκτός Ελλάδος, την παρότρυνση σε διαμαρτυρία και μη αποδοχή πακέτων βοήθειας που παρέχει η κυβέρνηση, την έλλειψη -ως κι αποφυγή- συντονισμού με τις αρμόδιες αρχές, καθώς και το αμφίβολο της υπόστασης και της χρηματοδότησής τους.

Αρχικά, όσον αφορά την υπόσταση και τη χρηματοδότηση των ΜΚΟ στην Ελλάδα, ο λόγος που δεν υπάρχει ακριβής υπολογισμός του αριθμού τους και των πηγών των εισοδημάτων τους, είναι επειδή ο όρος “ΜΚΟ” δεν ορίζεται στο ελληνικό εσωτερικό δίκαιο. Αλλά αυτό δεν συνεπάγεται απαραίτητα καθεστώς ανομίας. Οι οργανώσεις αυτού του τύπου έχουν πάντα τη μορφή νομικών προσώπων, στη συντριπτική πλειοψηφία τους σωματείων. Συνεπώς, είναι καταγεγραμμένες στις εκάστοτε ΔΟΥ, υποβάλλουν φορολογικές δηλώσεις και κρατούν βιβλία εσόδων- εξόδων, διαθέσιμα σε όποιον έχει διαφορές μαζί τους. Η ίδια η πληροφορία του αν μια οργάνωση είναι μη κυβερνητική ή όχι δεν έχει κάποια πρακτική σημασία στην Ελλάδα. Κι αν κάποιες οργανώσεις υιοθετούν μια χαλαρότερη υπόσταση, είναι επειδή το Σύνταγμα κι ο Αστικός Κώδικας το επιτρέπουν, όχι επειδή το κράτος αφήνει ταραχοποιά στοιχεία να αλωνίζουν.

Όσον αφορά το ζήτημα συντονισμού με τις αρχές, είναι ο ίδιος ο χαρακτήρας των ΜΚΟ που δεν τις επιτρέπει απλώς, μα τις υποχρεώνει να μη συντονίζονται με κράτη, αν θέλουν να απολαμβάνουν τα προνόμια που τους παρέχουν διεθνείς φορείς. Κι όσο για το αν παροτρύνουν ή συντονίζουν τη διαμαρτυρία προσφύγων, ή τους βοηθούν να μετακινηθούν στον ελλαδικό χώρο, ή τους προτείνουν να διαμαρτύρονται μη αποδεχόμενοι τη βοήθεια που η κυβέρνηση παρέχει, μπορεί οι ενέργειες αυτές να μην αρέσουν ιδιαίτερα, μα δεν ξεφεύγουν από τον ιδρυτικό στόχο, όπως ορίζεται από τις ίδιες τις ΜΚΟ (ο οποίος αναφέρεται στο καταστατικό που υποχρεωτικά υποβάλλουν προς έγκριση σε δικαστική αρχή). Τόσο τα μέλη των οργανώσεων αυτών, όσο κι οι πρόσφυγες έχουν δικαίωμα να μετακινούνται ελεύθερα στη χώρα υποδοχής, να συναθροίζονται και να διαμαρτύρονται ειρηνικά, όπως ορίζει η Σύμβαση της Γενεύης για το Καθεστώς των Προσφύγων και το Σύνταγμα.

Το ζήτημα περιπλέκεται αν όντως μέλη ΜΚΟ βοηθούν πρόσφυγες να διαπράξουν αδικήματα- φερ’ ειπείν αν βοηθούν παράνομες εισόδους στη χώρα ή βίαιες διαμαρτυρίες. Ας μην γίνει εκτενής αναφορά στο ότι κάτι τέτοιο δεν έχει αποδειχθεί για καμιά ΜΚΟ δικαστικά, και στο ότι πέρα από τις ιδιαίτερα επισφαλείς ενδείξεις που κατά καιρούς παρέχει ο Τύπος, τίποτα δεν υποδεικνύει την ανάμειξη ΜΚΟ σε αδικήματα. Έστω ότι μέλη ΜΚΟ χρησιμοποιούν τον τίτλο ως βιτρίνα για να διαπράττουν εγκλήματα. Από τη στιγμή που στην Ελλάδα πρόκειται απλώς για ένα όνομα χωρίς κάποια αξία, ο τίτλος δεν τα προστατεύει από την επιβολή του νόμου. Εξάλλου, από πότε νομικά πρόσωπα μπορούν να διαπράττουν αδικήματα;- καθαρά τεχνικό ερώτημα, μα με μεγάλη σημασία: ακόμα κι αν υποτεθεί πως μέλη οργανώσεων εγκληματούν, οι ίδιες οι οργανώσεις δεν είναι νομικά ικανές να φέρουν ποινική ευθύνη. Το να τις κατηγορεί κανείς δημόσια είναι άτοπο στη βάση του, και δεν μπορεί να αντικρουστεί, γιατί ποτέ δεν θα φτάσει σε ποινικό δικαστή.

Τι κάνουν όμως οι ΜΚΟ στο θέμα των προσφύγων; Η δράση είναι τόσο εκτενής, που η ανάλυση θα χρειαζόταν πολύ μεγαλύτερη φόρμα από αυτή του άρθρου. Ενδεικτικά, θα αναφερθούν οι προσπάθειες τριών από τους πλέον επιφανείς δρώντες -με την ελπίδα, μεταξύ άλλων, και να συνεισφέρει ο αναγνώστης στο έργο τους-.

Η IRC (International Rescue Committee) έχει παράσχει μέχρι στιγμής τρεις μαθησιακές και ψυχιατρικές δομές στη Χέρσο, την Αλεξάνδρεια και τα Γιαννιτσά, πέντε δομές στην επικράτεια, ειδικευμένες στη φροντίδα γυναικών, 30μελές συνεργείο για τον καθαρισμό και την αποστείρωση των χώρων φιλοξενίας, τόνους σε προμήθειες υγειονομικών ειδών πρώτης ανάγκης, μεταφορά από τις περιοχές άφιξης σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και εκατοντάδες χρεωστικές κάρτες, με τις οποίες οι πρόσφυγες μπορούν να προμηθεύονται αγαθά από τις τοπικές αγορές.

Οι Γιατροί του Κόσμου, αξιοποιώντας ένα ικανό δυναμικό ιατρικού και παραϊατρικού σώματος εθελοντών, παρέχουν έκτακτη ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη με την άφιξη σε ελληνικό έδαφος. Να σημειωθεί πως οι άνθρωποι που φτάνουν στην Ελλάδα πολλές φορές φέρουν βαρείς τραυματισμούς από πυρά ή θραύσματα, καθώς κι έχουν εκτεθεί στην κακοκαιρία και την υγρασία για μέρες. Τα περιστατικά πνευμονιών, κυρίως σε ασθενικές κράσεις, όπως οι παιδικές, είναι πολλά, κι όλα χρήζουν άμεσης φροντίδας.

Τέλος, η Διεθνής Αμνηστία, συμβάλλοντας στην εκστρατεία #RefugeesWelcome, έχει διοργανώσει μέχρι στιγμής φεστιβάλ ενίσχυσης προς τους πρόσφυγες, καθώς και συμβάλλει αποτελεσματικά στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των προσφύγων, και την εξεύρεση χώρων, όπου οι πρόσφυγες μπορούν να συνεχίσουν τη διαβίωσή τους, μέχρι την εξομάλυνση της κατάστασης στις χώρες τους. Ιδιαίτερα η δράση της Αμνηστίας συναντά συχνά προσκόμματα, λόγω της έντονης διεκδικητικής παρουσίας του οργανισμού κατά της κρατικής αυθαιρεσίας.

Αυτές, κι άλλες πολλές ΜΚΟ συχνά αναπληρώνουν τις αδυναμίες της κρατικής φροντίδας, επιτρέποντας αφενός στους πρόσφυγες να απολαμβάνουν καλύτερη διαβίωση, αφετέρου στην Ελλάδα να χαιρετίζεται διεθνώς ως λίκνο φιλοξενίας κι ανθρωπιάς. Ήδη η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες τίμησε τους 2000 εθελοντές της ΜΚΟ “Ελληνική Ομάδα Διάσωσης” με το Βραβείο Νάνσεν, μια διάκριση που αποδίδεται ετησίως σε προσωπικότητες με εκτενή ανθρωπιστική δράση, όπως η Eleanor Roosevelt. Οι κόποι τους στρέφουν το ενδιαφέρον στη χώρα, και καθιστούν ευκολότερη και πιθανότερη την ενίσχυση από διεθνείς οργανισμούς.

Σε κάθε περίπτωση, το να επιλέγει κανείς να αγνοεί αυτή τη δράση, και να στρέφει την προσοχή του σε επουσιώδη ζητήματα δεν είναι μόνο επιζήμιο για αυτούς που έχουν ανάγκη, μα και για το κράτος, που θα χρειαστεί να υποκαταστήσει όλο αυτό το έργο- συνεπώς, για την ίδια του την τσέπη.

More about ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ

Ο Γραμματόπουλος σπουδάζει νομικά στην Κομοτηνή. Η γραφή του είναι εριστική κι επιτηδευμένη, η σύνταξή του περίπλοκη χωρίς λόγο, κι οι απόψεις του πολλές φορές υπερβολικές- σπανίως, δε, έχει δίκιο. Ποντάρει στην αντίστροφη ψυχολογία για αναγνώστες.