ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ 2016

December 29, 2016

Το 2016 υπήρξε ένα έτος με πλήθος γεγονότων που στιγμάτισαν την παγκόσμια συνείδηση. Θα έλεγε κανείς πως πρόκειται για την πιο συγκλονιστική χρονιά σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, της τελευταίας δεκαετίας. Σε μια προσπάθεια συγκέντρωσης αυτών των γεγονότων, έγινε αντιληπτό πως όσες προτάσεις και να διατυπωθούν, ποτέ δεν θα είναι αρκετές για να εκφράσουν επαρκώς την πραγματικότητα αυτού του κόσμου όπως βιώθηκε το 2016, όμως αξίζει να γίνει μια προσπάθεια.

1. ΝΟΤΙΑ ΣΙΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

Έξι χώρες –Κίνα, Ταϊβάν, Φιλιππίνες, Βιετνάμ, Μαλαισία και Μπρουνέι– εμπλέκονται σε εδαφικές διεκδικήσεις στη Νότια Σινική Θάλασσα, μια περιοχή καίριας σημασίας για την παγκόσμια ναυτιλία, με τον όγκο των εμπορευμάτων που μεταφέρονται σε ετήσια βάση να κυμαίνεται γύρω από τα πέντε τρις ευρώ αλλά και με τεράστια αποθέματα αλιευμάτων και υδρογονανθράκων. Σε αυτή τη γεωπολιτική πραγματικότητα, η Κίνα, θεωρώντας ότι έχει ιστορικά τεκμηριωμένη κυριαρχία στο μεγαλύτερο μέρος της Νότιας Σινικής Θάλασσας, επέτεινε νησάκια και υφάλους και κατασκεύασε εκεί διαδρόμους προσγείωσης αεροσκαφών, λιμάνια και άλλες εγκαταστάσεις για να στηρίξει τις διεκδικήσεις της.

Οι ενέργειες αυτές πυροδότησαν σειρά αντιδράσεων με αποκορύφωμα την μονομερή προσφυγή των Φιλιππίνων (το 2013) στο Μόνιμο Διαιτητικό Δικαστήριο της Χάγης, όπου και ομόφωνα κρίθηκε μέσα στο 2016 ότι παραβιάζεται η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας και παράλληλα, υπάρχει παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων των Φιλιππίνων στην ΑΟΖ τους. Όσον αφορά τον αντίκτυπο αυτής της απόφασης, ο Κινέζος Υπουργός Αμύνης Τσανγκ Γουάν Κουάν τόνισε ότι η εθνική κυριαρχία της Κίνας, αλλά και τα ναυτιλιακά της συμφέροντα στην περιοχή της Νότιας Σινικής Θάλασσας, δεν θα επηρεαστούν σε καμία περίπτωση από την απόφαση, αγνοώντας επιδεικτικά την απόφαση του Δικαστηρίου. Από την άλλη, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενώ απέφευγαν να πάρουν ανοιχτά θέση εναντίον της Κίνας και υπέρ των Φιλιππίνων για την ουσία της υπόθεσης, η υιοθέτηση από μέρος τους, της εγκυρότητας της απόφασης που έλαβε το Δικαστήριο της Χάγης τις τοποθετεί εξ αντικειμένου σε τροχιά σύγκρουσης με το Πεκίνο. Όντας θεατές των εξελίξεων, θα έχει ενδιαφέρον να δούμε ποιος θα βάλει φρένο στις ενέργειες του Λι Κετσιανγκ.

2. H ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΙΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Στα τέλη του 2015, δέκα μέρες πριν τα Χριστούγεννα, στο Παρίσι, συμφωνήθηκε στην Επιτροπή Εργασίας των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή το κείμενο της αντίστοιχης συμφωνίας, η οποία, μεταξύ άλλων, προβλέπει τον περιορισμό εκπομπών άνθρακα και τη σταδιακή μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με σαφή χρονοδιαγράμματα και υποχρεώσεις από μέρους των κρατών. Η τήρησή του, επομένως, συνεπάγεται τη διατήρηση του βιώσιμου κλίματος παγκοσμίως, ίσως και την επιβίωση του πλανήτη. Το εφαρμόσιμο της Συμφωνίας του Παρισιού –όπως έγινε γνωστή- αμφισβητήθηκε ακόμα κι από τους πιο αισιόδοξους αναλυτές, μέχρι και την 22η Απριλίου, την Ημέρα της Γης, οπότε άνοιξε για υπογραφές. Πέρα από κάθε προσδοκία, τη Συμφωνία έχουν ήδη επικυρώσει 119 κράτη, ενώ αναμένεται επικύρωση από άλλα 75. Σε μια από τις πιο ζεστές χρονιές τα τελευταία εκατό χρόνια, μια χρονιά που είχε να επιδείξει κυρίως ανθρώπινο πόνο και πολιτική αστάθεια, η Συμφωνία του Παρισιού είναι μια παγκόσμια κίνηση για να κάνουμε όλοι ανεξαιρέτως τις ζωές μας λίγο καλύτερες, και μια νότα αισιοδοξίας για την πορεία του πλανήτη κατά το 2017.

3. BREXIT

Οι Βρετανοί, την Πέμπτη 23 Ιουνίου 2016, πραγματοποίησαν δημοψήφισμα στο οποίο κλήθηκαν να ψηφίσουν για την παραμονή του ή όχι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι γνωστό πως διαχρονικά η Βρετανία χρησιμοποιούσε ως διαπραγματευτικό χαρτί την απειλή της εξόδου της από την Ε.Ε. Με το τελικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ωστόσο, αυτή η απειλή έγινε πραγματικότητα. Η πλειοψηφία τάχθηκε υπέρ του Brexit με 51,9%, ενώ το Bremain συγκέντρωσε το 48,1% του πληθυσμού. Τι σημαίνει τελικά αυτό; Σημαίνει αλλαγή πολιτικού σκηνικού. Πρόκειται για ένα βαθύ πλήγμα στην παγκοσμιοποίηση και στην αντίστοιχη ένταση του έθνους-κράτους. Εκ των ανωτέρω, προκύπτει αυστηρότερη ρύθμιση στην οικονομία και περιστολή κάποιων δικαιωμάτων στην ελεύθερη διακίνηση προσώπων και αγαθών. Η σημαντικότερη όμως, συνέπεια που επέφερε το Brexit είναι η πτώση της στερλίνας από την πρώτη κιόλας στιγμή έναντι του ευρώ, πράγμα που σημαίνει υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου, προς το παρόν.

4. ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΡΝΤΟΓΑΝ

Ήταν το βράδυ της 15ης Ιουλίου, όταν μονάδες του τουρκικού στρατού κινητοποιήθηκαν αστραπιαία σε Άγκυρα, Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη κι άλλα κέντρα, με σκοπό να ανατρέψουν τη νόμιμα εκλεγμένη κυβέρνηση. Επίθεση από τους στασιαστές δέχτηκαν νευραλγικά σημεία, όπως τηλεοπτικοί σταθμοί και κυβερνητικά κτίρια. Την ίδια στιγμή, στην Ελλάδα οι πολίτες κρατούσαν την ανάσα τους και μόνο στη σκέψη πιθανής εμπλοκής στην ήδη έκρυθμη κατάσταση. Πολλά σενάρια κυκλοφόρησαν τις επόμενες αγωνιώδεις ώρες- από χούντα μέχρι εμφύλιο πόλεμο κι ανάμειξη τζιχαντιστών-, μα τίποτα δεν είχε προετοιμάσει τον πλανήτη για το πλέον απίθανο: Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μέσω Facetime και γραπτών μηνυμάτων κατάφερε να στρέψει την τουρκική κοινή γνώμη κατά των στασιαστών και να κινητοποιήσει ογκώδεις διαδηλώσεις υπέρ του καθεστώτος.

Τις πρώτες πρωινές ώρες η απόπειρα πραξικοπήματος είχε διαλυθεί, αφήνοντας πίσω πάνω από 200 νεκρούς, πάνω από 1000 τραυματίες, και τον Ερντογάν ισχυρότερο από ποτέ. Ακολούθησαν πολιτικές διώξεις, κι η στροφή της τουρκικής δημοκρατίας προς τον ολοκληρωτισμό. Οι μεγάλοι χαμένοι ήταν τελικά, ως συνήθως, οι αντιφρονούντες κι οι μειονότητες (κυρίως η κουρδική), οι οποίες είδαν τα αιτήματά τους να απομακρύνονται ακόμα περισσότερο. Στο επεισόδιο ενεπλάκη εντέλει κι η Ελλάδα, μετά την υποβολή αιτήματος για άσυλο από 8 Τούρκους αξιωματικούς, που φέρονται να συμμετείχαν στην απόπειρα του πραξικοπήματος. Σε μια τεταμένη δικαστική αναμέτρηση, με αποτυχημένες παρεμβάσεις από εξωδικαστικούς κύκλους, οι οκτώ κρίθηκαν ένοχοι για παράνομη είσοδο στη χώρα, ενώ τα αιτήματα ασύλου τους ακόμα εξετάζονται. Η επίλυση του λεπτού διπλωματικού ζητήματος είναι μια από τις πρώτες προκλήσεις για το ελληνικό ΥΠ.ΕΞ. το 2017.

5. ΚΟΛΟΜΒΙΑ: ΣΥΘΗΚΗ ΕΙΡΗΝΗΣ ΜΕ ΤΙΣ FARC ΚΑΙ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ

Μέσα στον Σεπτέμβρη του 2016, η Κολομβία φάνηκε να εντάσσεται σε μια νέα ιστορική εποχή που η ειρήνη θα είχε προεδρεύουσα θέση. 52 χρόνια συγκρούσεων με πάνω από 260.000 νεκρούς και 45.000 αγνοούμενους καθώς και άλλους 6,9 εκατομμύρια εκτοπισμένους φάνηκαν να φτάνουν σε ένα τέρμα όταν υπεγράφη η συμφωνία ειρήνης μεταξύ της κολομβιανής κυβέρνησης με πρόεδρο τον Juan Manuel Santos και του επικεφαλής των Επαναστατικών Ενόπλων Δυνάμεων της Κολομβίας (FARC), Rodrigo Londoñο. Ωστόσο, θέλοντας να δώσει τη μέγιστη δυνατή νομιμοποίηση στην προτίμηση του αυτή, ο Santos προέβη στη διενέργεια δημοψηφίσματος, θεωρώντας ότι η συμφωνία ειρήνης θα ήταν έγκυρη μόνο εάν είχε την υποστήριξη των Κολομβιανών πολιτών. Παίρνοντας το ρίσκο, λοιπόν, και πιστεύοντας στη θετική εξέλιξη των γεγονότων, ο Santos “χάνει”. Στις 2 Οκτώβρη η Κολομβία απορρίπτει τη συμφωνία ειρήνης.Παρόλα αυτά, ο Santos παρέμεινε αποφασισμένος να δώσει μια οριστική λύση στις σχέσεις Κολομβίας και FARC, η οποία εν τέλει επήλθε στις 24 Νοεμβρίου όπου υπεγράφη η αναθεωρημένη ειρηνευτική συμφωνία. «Η ειρήνη θα μας δώσει ελπίδα, πίστη στο μέλλον και την πιθανότητα μιας καλύτερης ζωής για μας και τα παιδιά μας», τόνισε ο Santos, στον οποίο δόθηκε και το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης τον περασμένο μήνα για τις προσπάθειές του να τερματίσει τον πόλεμο.

6. DONALD TRUMB, Ο ΝΕΟΣ ΠΛΑΝΗΤΑΡΧΗΣ

Στις 9 Νοεμβρίου 2016, ο Donald Trump υπερίσχυσε της Hillary Clinton και τελικά αναδείχθηκε στις προεδρικές εκλογές των Ηνωμένων Πολιτειών ως ο εκλεκτός που θα αναλάβει τα ηνία του Barack Obama. Το αποτέλεσμα αυτό ήταν αρκετά απροσδόκητο ακόμα και για τον ίδιον τον Trump, καθώς ήταν κόντρα στις δημοσκοπήσεις, στη λασπολογία δημοσιογράφων, πολιτικών, καλλιτεχνώ και εξεχουσών προσωπικοτήτων εν γένει. Παρά τις αντιδράσεις για την εκλογή του, στη νικητήρια ομιλία του εμφανίστηκε ενωτικός, με στόχο να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα σε εσωκομματική και μη αντιπολίτευση, ενώ έπλεξε και το εγκώμιο της πολιτικής του αντιπάλου, Hillary Clinton. Ένα είναι σίγουρο: πρόκειται για μια προσωπικότητα, η οποία αναμένεται να τραβήξει την προσοχή όλων μέσα στο 2017.

7. ΕΚΛΟΓΗ ΦΙΓΙΟΝ ΣΤΙΣ ΕΝΔΟΠΑΡΑΤΑΞΙΑΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΩΝ ΡΕΠΟΥΜΠΛΙΚΑΝΩΝ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ

Κόντρα σε όλες τις δημοσκοπήσεις και στα προγνωστικά, νικητής από την εν λόγω εσωτερική μάχη στις τάξεις των Ρεπουμπλικανών, ενόψει των προεδρικών εκλογών της Γαλλίας το 2017 αναδύθηκε ο Φρανσουά Φιγιόν, αφήνοντας πίσω του τους Νικολά Σαρκοζί και Αλάν Ζουπέ με συντριπτική, μάλιστα, διαφορά. Το ερώτημα πλέον έγκειται στο πώς θα μπορέσει να κερδίσει ένα τέτοιο πολιτικό πρόσωπο την εύνοια ψηφοφόρων και υποψηφίων από άλλους πολιτικούς χώρους, ώστε να διεκδικήσει με ποσοστά επιτυχίας τον προεδρικό θώκο κόντρα στην καλπάζουσα Μαρίν Λεπεν.

8. Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ FIDEL CASTRO

Η Κούβα ήταν μια από τις χώρες που απασχόλησαν πολλάκις τα διεθνή μέσα το 2016. Δύο γεγονότα πρέπει να ξεχωρίσουμε: αφενός το θετικό έδαφος που δημιουργήθηκε για τη αποκατάσταση των σχέσεων της χώρας με τις ΗΠΑ, με τη κατάργηση του αμερικανικού εμπάργκο και τη πρόοδο που δεσμεύτηκε η χώρα να επιδείξει όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα. Παρά τις διαφορές που χωρίζουν τα δύο μέρη και τα σημαντικά θέματα που παραμένουν ανοιχτά, όπως το ζήτημα της κράτησης των πολιτικών αντιφρονούντων, το 2016, αναμφίβολα, γέννησε πολλές ελπίδες για μία μελλοντική συμφιλίωση και μία ιστορική αλλαγή.

Η αλλαγή, όμως, ήρθε τελικά από το εσωτερικό της χώρας καθώς στις 25 του Νοέμβρη απεβίωσε ο Φιντέλ Κάστρο, ο Πρόεδρος της Κούβας. Ο θάνατος του πυροδότησε μια σειρά αντιδράσεων και συζητήσεων γύρω από το πρόσωπο και το έργο του, καθώς, αδιαπραγμάτευτα, υπήρξε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες μορφές των τελευταίων δεκαετιών. Για πολλούς έγινε σύμβολο επανάστασης, ενώ για άλλους ήταν ένας ακόμα «ιδεολόγος» που πάτησε πάνω στο λαό του. Στην διάρκεια της θητείας του έγιναν αλλαγές και σημειώθηκε πρόοδος σε πολλούς τομείς, ο λαός, όμως, της Κούβας εξακολουθεί να ζει εξαθλιωμένος.

9. ΤΟ «ΟΧΙ» ΤΟΥ ΙΤΑΛΙΚΟΥ ΛΑΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΤΗΣ 4ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ

Ο τέως, πλέον, πρωθυπουργός της Ιταλίας Ματέο Ρέντσι μερίμνησε να ταυτίσει από νωρίς την έκβαση του δημοψηφίσματος με τη λήξη ή την επιμήκυνση της θητείας του. Κεντρικά θέματα: η αναθεώρηση του ιταλικού συντάγματος και η αποδυνάμωση της Γερουσίας. Τα αποτελέσματα μάλλον απογοητευτικά για τον ίδιο. Με ποσοστά κοντά στο 60% ο ιταλικός λαός έστειλε ένα ισχυρό μήνυμα ενάντια τόσο στις όποιες απόπειρες συγκέντρωσης εξουσιών όσο και στις γενικότερες πρακτικές του Ρέντσι, οδηγώντας βαθμιαία και στην παραίτηση του τελευταίου.

10. #PRAYFOROURWORLD

Το 2016 ήρθε να διαδεχτεί ένα έτος  που η τρομοκρατία χτύπησε για πρώτη φορά με ένταση τη πόρτα της Ευρώπης, επιφυλάσσοντάς μας νέες προκλήσεις. Η επίθεση στο αεροδρόμιο των Βρυξελλών με τους 35 νεκρούς, στη Νίκαια με τους 87 νεκρούς και στο Βερολίνο με τους 14 νεκρούς, οι εκατοντάδες τραυματίες και νεκροί αυτών και άλλων επιθέσεων γράφτηκαν με κεφαλαία γράμματα στα πρωτοσέλιδα και την Ιστορία και το #PrayforParis του 2015  εξελίχθηκε γρήγορα σε #PrayforEurope.

Την ίδια στιγμή, στη γειτονιά των Ευρωπαϊκών συνόρων, η Τουρκία θρήνησε το 2016 περισσότερα από 400 θύματα τρομοκρατικών επιθέσεων, με συγκλονιστικότερες τις τέσσερις επιθέσεις στη Κωνσταντινούπολη όπου τα θύματα άγγιξαν τα 200.  Λίγο πιο, άλλα όχι τόσο μακριά από εμάς, σε Ασία και Αφρική, το 2016 μπήκε με εντυπωσιακό τρόπο, αφού μόνο τη 1η του Γενάρη θρηνήσαμε 300 θύματα στη Τρίπολη της Λιβύης, στα οποία καθημερινά προστίθενται και άλλα. Ιράκ, Αφγανιστάν, Πακιστάν και Συρία βρέθηκαν και φέτος στη κορυφή της λίστας για τα περισσότερα τρομοκρατικά χτυπήματα.

Συνολικά, αν και ακόμα δεν έχουν βγει τα ακριβή στατιστικά, υπολογίζεται ότι στις 16.000 ανήλθαν  οι νεκροί από τρομοκρατικές επιθέσεις , για το 75% των οποίων ευθύνονται το Isis, το Boko Haram, το PKK, η al-Qaeda and οι Taliban. RIP to a year of terror!

More about Eponymous View