Ο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΣ Ι. ΠΟΛΛΑΛΗΣ ΑΠΑΝΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

January 5, 2017

Πριν εισέλθουμε στο κύριο μέρος της συνέντευξης, θεωρώ πως είναι απαραίτητο ένα who is who για τον κύριο Ιωάννη Πολλάλη, προς διατήρηση και των τύπων: Διδάκτορας (Ph.D.) του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων του University of Pittsburgh-BusinessSchool (Pennsylvania, USA) με ειδίκευση στην Στρατηγική Επιχειρήσεων και στα Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (υπότροφος του Ιδρύματος “Α.Σ. Ωνάσης” και του Προγράμματος NATO ”Science & Research Fellowships”). Πτυχιούχος του τμήματος Οικονομικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς και κάτοχος ΜΒΑ στο Πανεπιστήμιο του Scranton-Graduate School of Management,  με ειδίκευση στα Χρηματοοικονομικά και στη Διοίκηση Παραγωγής. Από τον Μάρτιο του 1999, είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιώς στο Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης όπου διδάσκει τα μαθήματα: Επιχειρησιακή Στρατηγική & Πολιτική, Στρατηγικό Μάρκετινγκ, Διεθνής Ανταγωνισμός-Παγκοσμιοποίηση Αγορών, Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης και Διοίκηση & Αξιολόγηση Υπηρεσιών Υγείας. Το 2004, ίδρυσε το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Οικονομική & Επιχειρησιακή Στρατηγική», όπου και παρέμεινε διευθυντής του έως το 2011.

Κατ’αρχήν, να ξεκινήσουμε τη σημερινή συζήτηση από την κυβέρνηση κι από το νυν Υπουργό Παιδείας κύριο Γαβρόγλου. Θα ήθελα την άποψή σας για τα μεταπτυχιακά επί διδάκτρων, για τα οποία διαμαρτυρήθηκε πληθώρα φοιτητών και ειδικά εκείνοι του τμήματος της Νομικής του ΕΚΠΑ, ζητώντας την απόσυρση του υποχρεωτικά καταβλητέου ποσού των 1200 ευρώ στα μεταπτυχιακά της προγράμματα.

Είμαι σαφώς υπέρ των διδάκτρων στα μεταπτυχιακά. Είναι εντελώς διαφορετικές οι έννοιες της “δωρεάν παιδείας” και του “μεταπτυχιακού”. Δεν υπάρχει κάποιο πανεπιστήμιο στην Ευρώπη ή στην Αμερική που να προσφέρει δωρεάν μεταπτυχιακά προγράμματα. Ο βασικός λόγος είναι ότι δεν μπορείς να επιβαρύνεις το διδακτικό προσωπικό με επιπλέον ώρες, υποχρεώνοντάς το να προσφέρει περισσότερο έργο με μηδενικό αντάλλαγμα. Με τα δίδακτρα, αντίθετα, έχεις πολλαπλά οφέλη. Κατ’αρχήν έχεις καλώς ή κακώς στις μέρες μας ένα προϊόν, όπως είναι η εκπαίδευση, που είναι “εξαγώγιμο”. Δηλαδή αρκετά από τα μεταπτυχιακά και τα δικά μας και στην ΑΣΟΕΕ και στο Πανεπιστήμιο Μακεδονιας είναι αγγλόφωνα, το οποίο δυνητικά σημαίνει ότι μπορείς να πιάσεις από Βαλκάνια μέχρι και Αραβικές χώρες, που διψάνε για μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό και να δημιουργήσεις κι ένα μεγάλο έσοδο, ταυτόχρονα με την τόνωση του ακαδημαϊκού λειτουργήματος, για τη χώρα. Ακόμα και τα έσοδα που θα έχεις από τους ντόπιους φοιτητές, οι οποίοι πλέον δυσκολεύονται άρδην να φύγουν στο εξωτερικό υπολογίζονται γύρω στα 150-200 εκατομμύρια ευρώ που μένει σε εγχώρια επίπεδα. Από αυτό, αν βγάλουμε ένα μικρο ποσοστό που πηγαίνει στους καθηγητές και που φορολογείται και καταλήγει στο κράτος, συνειδητοποιούμε πως υπάρχει τεράστιο οφελος για την πολιτεία και την κοινωνία. Στη βάση αυτή, αν προσθέσεις ορισμένα ποιοτικά κριτήρια και τα αξιολογήσουν οι αρμόδιοι φορείς σαν μεταπτυχιακά προγράμματα, μπορείς να προσελκύσεις τεράστιο ενδιαφέρον από φοιτητές ξένων κρατών. Είναι εντελώς παράλογο που, ενώ το εν λόγω προϊόν συνοδεύεται από αντίστοιχη ποιότητα των ακαδημαϊκών στο επίπεδο της τεχνογνωσίας, το καταστρέφουμε. Εκτός αυτού, για να πραγματοποιηθεί η σύνδεση της παραγωγής και της αγοράς με την έρευνα, είναι απαραίτητες οι υψηλού επιπέδου μεταπτυχιακές σπουδές που προσφέρονται στην Ελλάδα. Βοηθούν στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, στην απορρόφηση κονδυλίων έρευνας από εγχώριες και εξωτερικές πηγές, καθώς και στην αξιολόγηση και προαγωγή της χώρας διεθνώς. Η κρατική ενίσχυση που παρέχεται στα ΑΕΙ για τη λειτουργία μεταπτυχιακών σπουδών είναι ελάχιστη έως μηδαμινή. Βασικός πόρος των μεταπτυχιακών θα είναι τα δίδακτρα των φοιτητών, καθώς δεν υπάρχουν άλλοι διαθέσιμοι πόροι. Για τη βελτίωση του επιπέδου σπουδών και την προώθηση ίσων ευκαιριών, πολλά μεταπτυχιακά στην Ελλάδα παρέχουν σειρά υποτροφιών ή βραβείων, στο πλαίσιο των δυνατοτήτων τους. Για όσους έχουν οικονομικές δυσκολίες, πολλά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα παρέχουν και δάνεια για μεταπτυχιακές σπουδές. Ολα αυτά θα ήταν αδύνατο να γίνουν χωρίς τους πόρους από τα δίδακτρα. Η πρόταση του υπουργείου για την υποτιθέμενη χρηματοδότηση των μεταπτυχιακών από άλλες πηγές (κρατικός προϋπολογισμός, υπουργειο παιδειας, δωρεές, χορηγίες και κρατήσεις ΕΛΚΕ) είναι ανέφικτη γιατί πολύ απλά δεν υπάρχουν πόροι από τις πηγές αυτές. Οι κρατήσεις του ΕΛΚΕ τροφοδοτούνται κυρίως από μεταπτυχιακά δίδακτρα και στηρίζουν και τις ερευνητικές προσπαθειες των μελων ΔΕΠ και  τις προπτυχιακές σπουδές. Το κάθε πρόγραμμα καθορίζει το δικό του ύψος των διδάκτρων, το οποίο πρέπει να εγκριθεί από το Συμβούλιο του Ιδρύματος. Υπάρχουν μεταπτυχιακά, τα οποία είναι πιο ακριβά και άλλα που είναι πιο φθηνά. Είναι σημαντικο να καταλάβουμε οτι τα δίδακτρα δεν δίνονται για να πλουτίσουμε εμεις οι καθηγητες. Τα μεταπτυχιακά έχουν δίδακτρα απλώς και μόνο για να λειτουργούν αξιόπιστα και με ακαδημαϊκά σωστό τρόπο, ενώ ένα μέρος των διδάκτρων πηγαίνει στο Πανεπιστήμιο. Το 35% των διδάκτρων πηγαίνει στον Ειδικό Λογαριασμό της Έρευνας, που έχει κάθε Πανεπιστήμιο και βέβαια στο ίδιο το Πανεπιστήμιο για άλλες ανάγκες που συνδέονται με το κάθε μεταπτυχιακο πρόγραμμα.

Αν με ρωτήσεις, όμως, τι χρειάζεται να κάνουμε σήμερα ως Πολιτεία για τα μεταπτυχιακά στη χώρα, τοτε η απάντηση είναι πολύ απλή: να κανουμε ό,τι γίνεται και στις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και των αναπτυγμένων χωρών, δηλαδή σοβαρη εσωτερική και εξωτερική αξιολόγηση των μεταπτυχιακών προγραμμάτων. Είναι αυτονόητο ότι μπορούμε να βελτιώσουμε το επιπεδο και την ποιοτητα των υπαρχοντων μεταπτυχιακων προγραμματων στην Ελλαδα, αλλά με το να τα κλείσουμε μόνο κακό μπορούμε να κάνουμε. Η πρόταση του υπουργείου θα οδηγήσει σε κλείσιμο ή μαρασμό των μεταπτυχιακών προγραμμάτων. Η χώρα θα χάσει σε ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο είναι ιδιαίτερα πολύτιμο για την έξοδο από τη μακροχρόνια περίοδο κρίσης που διανύουμε. Το γεγονός ότι στην παρούσα περίοδο πολλοί μεταπτυχιακοί απόφοιτοί μας κατορθώνουν και βρίσκουν εργασία στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό αποδεικνύει ότι πολλά από τα μεταπτυχιακά στη χώρα μας κάνουν πολύ καλά τη δουλειά τους.

Την άποψή σας για το σχέδιο κατάργησης των Πανελλαδικών κι εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσω ενός εθνικού απολυτηρίου στα πρότυπα του διεθνούς Baccalaureat.

Δεν μπορώ να εκφέρω άποψη, είναι κάτι που δεν έχω αναζητήσει σε βάθος. Θεωρώ το σύστημα των Πανελλαδικών μέσα στις άκρες αποτελεσματικό κι αξιοκρατικό. Το να βάλεις όλα τα παιδιά σε όποια σχολή επιθυμούν και στη συνέχεια οι ίδιοι να επιλέγουν τη συνέχιση της ακαδημαϊκής τους πορείας, μέσω και του αντίστοιχου φιλτραρίσματος της εκάστοτε σχολής, είναι εντελώς παράλογο, καθώς το πανεπιστήμιο δεν διαθέτει την υποδομή για να το κάνει. Εδώ με περίσσεια προσπάθεια διαχειριζόμαστε τους φοιτητές που διαθέτουμε ήδη. Οπότε, σχετικά με τη δευτεροβάθμια, θα ήταν προτιμότερο να βρεθεί ένας τρόπος να ελέγξει τα φροντιστήρια κι όλα αυτά τα άσκοπα χρήματα που ξοδεύονται για την πρόοδο των παιδιών κι όχι τόσο το θεσμό των Πανελλαδικών.

Φοιτητικές παρατάξεις αγγίζω;

Είμαι ξεκάθαρα εναντίον των φοιτητικών παρατάξεων. Δεν έχουν καμία θέση στο πανεπιστήμιο. Και δεν είναι μόνο οι βανδαλισμοί. Εδώ στο πανεπιστήμιο είχαμε ανέκαθεν προβλήματα κομματικοποίησης. Αυτοί που ήταν στη ΔΑΠ ή στην ΠΑΣΠ ουσιαστικά διοικούσαν σε πολλές εκφάνσεις του πανεπιστημίου. Έβγαζαν πρυτάνεις, είχαν λίστες φοιτητών που πήγαιναν σε συγκεκριμένους καθηγητές, φιλικά προσκείμενους σε αυτούς, και περνούσαν ολους τους “φιλικα προσκείμενους” φοιτητές σε κάθε μάθημα. Επαναλαμβάνω πως δεν έχουν ΚΑΜΙΑ απολύτως θέση στο σύγχρονο πανεπιστήμιο. Εκπροσωπούν μια κοινωνία και νεολαία του βολέματος, που σε καμία περίπτωση δεν αρμόζει στα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να κινητοποιήσουν ριζικές αλλαγές στην οικονομία και στην κοινωνία μας.

Για τους αιώνιους φοιτητές ποια η άποψή σας, μιας που μπήκαμε στα βαθιά;

Οι αιώνιοι φοιτητές δεν θεωρώ πως είναι ουσιαστικό πρόβλημα. Πιστεύω πως είναι μια σημαία λαϊκιστικού τύπου που χρησιμοποιούν οι κυβερνήσεις, για να στρέψουν προσοχή για θέματα που δεν είναι της σοβαρότητας της γενικότερης κατάστασης που διανύουμε. Οι αιώνιοι φοιτητές, αν και είναι μεγάλος αριθμός στην Ελλάδα, δεν κοστίζουν τίποτα. Οι περισσοτεροι από αυτους είναι φοιτητές που δουλεύουν και προσπαθούν ταυτόχρονα να τελειώσουν τις σπουδές τους. Δεν κοστίζουν τίποτα, μιας και δεν δικαιούνται ούτε βιβλία να πάρουν, μετά τα 4-5 βασικά χρόνια εκπαίδευσης. Είναι εντελώς άλλο θέμα το να θεσπίσεις κάποιο όριο (ν+2, ν+3) για από εδώ και πέρα, αλλά αυτούς που ήδη υπάρχουν στο συστημα το να τους βγάλεις έξω δεν θα σημάνει κάτι, εκτός από απλό λαϊκισμό.

Επ’αφορμή της άποψης που εκφράσατε πάντως για τα δίδακτρα στα μεταπτυχιακά κι ιδιαίτερα στον τομέα προσέλκυσης φοιτητών από άλλες χώρες, φαντάζομαι πως θα ήσασταν σύμφωνος και με την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, μέσω της αναθεώρησης του άρθρου 16 του Συντάγματος;

Εννοείται, αλλά όχι μόνο για τον ίδιο λόγο. Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια θα χρησιμεύσουν επίσης και στη βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης παιδείας. Γιατί τώρα έχεις στην ουσία μόνο ορισμένα δημόσια πανεπιστήμια, χωρίς κάποιο ανταγωνισμό και φόβο. Οπότε, είτε ένας καθηγητής είναι επαρκής ή μη, αμοίβονται με τον ίδιο τρόπο κι αξιολογούνται ισότιμα ή δεν αξιολογούνται καθόλου. Άρα με το να τους φέρεις κάποιον ανταγωνιστή, που θα προωθεί τμήματα σπουδών αναγνωρισμένα διεθνώς, μόνο υγεία μπορείς να προσφέρεις στο ήδη υπάρχον σύστημα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Είναι παράλογο, καθώς νομίζω πως είμαστε από τις ελάχιστες χώρες όπου απαγορεύεται η ιδιωτική τριτοβάθμια εκπαίδευση. Επιτρέπεται στο νήπιο, στο δημοτικό, στο γυμνάσιο και στο λύκειο, αλλά στο πανεπιστήμιο όχι, κατά ένα μυστήριο τρόπο.

Πάντως πολλά μέλη της φοιτητικής κοινότητας απασχολούνται τελευταία και με επικείμενες συγχωνεύσεις τμημάτων ορισμένων σχολών και στα όποια προβλήματα μπορεί αυτό να προκαλέσει τόσο στην ποιότητα των σπουδών τους, όσο και στη μεταγενέστερη δυναμική του πτυχίου τους.

Κατ’αρχήν, οι συγχωνεύσεις που έγιναν δεν έχουν φέρει τα αποτελέσματα που έπρεπε να έχουν. Προσωπική μου άποψη είναι πως θα έπρεπε να κλείσουν κάποια τμήματα ορισμένων ΤΕΙ. Η λογική του ιδρύω σχολές και τμήματα για να βοηθάω την τοπική κοινωνία θεωρώ πως είναι κάτι το εξωφρενικό για μία χώρα που χρωστάει κι αντιμετωπίζει υπέρτατα προβλήματα. Επομένως δεν είναι απλά θέμα συγχωνεύσεων, αλλά κατάργησης ορισμένων τμημάτων που δημιουργούν και την ψευδαίσθηση στα παιδιά ενός ισχυρού μεταγενέστερου τίτλου στα χέρια τους.

Πώς θα σχολιάζατε το γεγονός πως έχουμε μία κυβέρνηση που επιθυμεί την προώθηση των μεταρρυθμίσεων στο χώρο της παιδείας και πιο συγκεκριμένα και στο χώρο των πανεπιστημίων, ενώ ταυτόχρονα η ίδια παρεμπόδισε την υλοποίησή τους μέσω της αρπαγής των αποθεματικών τους το 2015, λόγω διαπραγματευτικών αποτυχιών που προκάλεσε η ίδια;

Εντάξει, θεωρώ πως είναι σχήμα οξύμωρο. Είναι πραγματικά στενάχωρο πως οι πρώτοι τομείς που πληρώνουν το νόμισμα μιας οικονομικής κρίσης είναι η παιδεία, η υγεία και η ασφάλιση, καθώς έχουν και τεράστια κόστη. Δεν μπορείς και να κόβεις χρήματα από την παιδεία και να προωθήσεις μεταρρυθμίσεις. Χωρίς βασική έρευνα, χωρίς σύνδεση σχολών με αγορά εργασίας, είναι λάθος πρώτο μας μέλημα να είναι οι επιπλέον περικοπές.

Παίρνοντας θάρρος από ένα άρθρο που είχατε γράψει (το οποίο βρίσκεται εδώ) στο οποίο λάβατε θέση κατά την κατάργησης της αριστείας, θα ήθελα να σας ζητήσω να μου αποσαφηνίσετε λίγο την έννοια της προώθησης της μετριότητας που καταδεικνύετε ως κάτι που μας προωθούν οι ίδιες οι κοινωνικές συναναστροφές, η ίδια η πολιτεία και οι εκάστοτε θεσμοί.

Δεν είναι τυχαίο πως ο πρώτος νόμος της κυβέρνησης αυτής με το που ανέλαβε ήταν η κατάργηση της αριστείας. Το ανακοίνωναν στις τηλεοράσεις σαν διθύραμβο. Θεωρώ πως αυτά είναι κατάλοιπο μιας απαρχαιωμένης ιδεολογίας και ιδεοληψίας (κυριως αριστερής, παρομοιας με το Animal Farm), η οποία είναι και ανούσια. Η όλη πρακτική της υποβάθμισης του εξέχοντος προς αποτροπή της στεναχώριας του μετρίου δεν αποτελεί κινητήριο μοχλό μιας οικονομίας και μιας κοινωνίας. Αντίθετα, με την αριστεία, δίνεις κίνητρο και στο μέτριο, ο οποίος παραδειγματίζεται και μόνο κερδισμένος μπορεί να βγει από ένα τέτοιο πλαίσιο υγιούς συναγωνισμού.

Το αποδίδετε βέβαια και στη νοοτροπία που μας μεταδίδουν από τότε που είμαστε σε μικρή ηλικία.

Είναι κλασσική ελληνική πρακτική πιστεύω. Δεν κοιτάζουμε ποτέ τον εαυτό μας και την αυτοκριτική, αλλά θεωρούμε πως ευθύνονται οι γονείς μας που δεν πήγαμε σε καλό ιδιωτικό σχολείο, φταίνε οι καθηγητές, το ΔΝΤ πιο μετά, η Μέρκελ… Η ουσία, όμως, είναι πως εμείς είμαστε οι υπεύθυνοι. Είναι στο χέρι του κάθε νέου και φιλόδοξου ανθρώπου να κάνει την υπέρβαση. Ή να φύγει στο εξωτερικό ή να πολεμήσει με τα ήδη υπάρχοντα μέσα εδώ. Αν βολεύονται όλοι με ένα μέτριο μισθό, ένα καφεδάκι, ένα κρασάκι είναι δικαίωμά τους. Όμως, κατά πάσα πιθανότητα δεν θα ευθύνεται κάποιος άλλος μεταγενέστερα για αυτό. Γιατί απλά δεν έχουμε μάθει από μικρά παιδιά να παίρνουμε τη τύχη στα χέρια μας ,αλλά να περιμένουμε να μας την καθορίσουν οι γονείς μας οι ή οι κομματικές σχέσεις που τυχόν έχουμε ή περιμένουμε να αποκτήσουμε! Υπάρχει, όμως, χειρότερη ασθένεια για έναν άνθρωπο η για έναν λαό από την Μετριότητα; Μπορεί ένας λαός που διακρίνεται από εφησυχασμό, αποποίηση ευθυνών, ζήλεια, μιζέρια, ξερολισμό, αδράνεια, απάθεια και βόλεμα (στο δημόσιο η γενικότερα σαν στάση ζωής), τελικά, να γίνει ένας Άριστος λαός; Η απάντηση είναι όχι, και ο βασικός λόγος είναι ότι όταν ένας λαός περιμένει να «σωθεί» από άλλους (Αμερική, Γερμανία, Γαλλία, ΔΝΤ, ΟΗΕ, Ρωσία, κλπ.) γιατί πιστεύει ότι ΟΛΑ του τα προβλήματα και οι αποτυχίες οφείλονται σε άλλους, τότε είναι ΑΔΥΝΑΤΟΝ να προσπαθήσει να κάνει κάτι ο ίδιος για να ΑΛΛΑΞΕΙ τη κατάσταση, γιατί ακριβώς πιστεύει ότι τα προβλήματα του έχουν δημιουργηθεί «από έξω» και όχι από μέσα (τον ίδιο)!

Έχετε ηγηθεί της συγγραφής πολλών βιβλίων για το “επιχειρείν” και για τη στρατηγική κι αν και όχι απλά δεν είμαι γνώστης του αντικειμένου, αλλά μου πήρε κι αρκετή ώρα να καταλάβω αν οι εν λόγω λέξεις είναι ελληνικές, θα ήθελα να ρωτήσω πως μπορεί να επιβιώσει η υλοποίηση μιας επενδυτικής ιδέας ενός μικρομεσαίου αστού να ευδοκιμήσει στις μέρες μας με τη φορολογία στα ύψη και με τη δεσπόζουσα θέση και τα εκάστοτε μονοπώλια που απολαμβάνουν ορισμένες επιχειρήσεις σε κάποιες εκφάνσεις της αγοράς.

Κοίταξε, είναι θέμα νοοτροπίας. Δεν ζυγίζεις εξαρχής όλα τα δεδομένα. Είναι θέμα του να παίρνεις κάποιο ρίσκο και να σου βγαίνει από μέσα σου. Επίσης, να προσπαθείς μέχρι να υλοποιήσεις το στόχο σου. Είναι σχετικό και με όσα λέγαμε προηγουμένως για την αριστεία. Η επιχειρηματικότητα κι η αριστεία συνδέονται. Αντίθετα, η επιχειρηματικότητα και η μετριότητα δεν συνδέονται. Το λεγόμενο comfort zone είναι και αυτό που πραγματικά κρατάει πίσω νέους ανθρώπους από τον αγώνα της επιχειρηματικότητας και της υλοποίησης των ιδεών τους. Σαφώς και μπορείς να ασκήσεις επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα. Όσο δυσβάσταχτο κι αν είναι το φορολογικό καθεστώς, αν πιστεύεις στον στόχο σου θα επιβραβευθεί με επιτυχία. Το πιο βασικό κιόλας: θα βρεις τρόπους να το εξάγεις. Από τη στιγμή που εξάγεις, τότε μπορείς να πεις με ασφάλεια πως sky is the limit. Ακόμα, να τονίσω πως δεν είναι επιχειρηματικότητα τα σουβλατζίδικα και η καφετέρια. Τουλάχιστον όχι υγιής επιχειρηματικότητα. Εδώ σκοπός είναι να δημιουργήσεις υπεραξία. Η έννοια της καινοτομίας πλέον συνδέεται και με έξυπνη χρήση της τεχνολογίας, η οποία τα τελευταία χρόνια εξελίσσεται ραγδαία. Σαφέστατα και υπάρχει φόβος, αλλά δεν θα πρέπει να είναι αποτρεπτικός. Αν έχεις όρεξη κι αγαπάς κάτι, θα το κάνεις, με απώτερο σκοπό να φτιάξεις κάτι που θα έχει μια δυναμική, θα μπορείς να το εξάγεις και να το πουλήσεις και αλλού.

Με άλλα λόγια, το ξεβόλεμα της ελληνικής οικονομίας μπορεί να αποτελέσει μια ευκαιρία ανάπτυξης με τρόπο τελείως διαφορετικό από το παρελθόν και με εγγυήσεις για την διαχρονικότητα της επιτυχίας του. Στο νέο λοιπόν αυτό μοντέλο ανάπτυξης, η θεαματική βελτίωση (κάτι λιγότερο δεν θα δημιουργούσε υπεραξίες…) της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των κλάδων της ελληνικής οικονομίας θα είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί με διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και με μεγάλες θυσίες που τελικά, θα αποτελέσουν και το «κόστος προσαρμογής» μας, όπως για παράδειγμα οι μειώσεις μισθών και συντάξεων και οι πολιτικές μείωσης της μη-παραγωγικής (πλεονάζουσας) απασχόλησης στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.

Από την επιτυχή προσαρμογή των ελληνικών επιχειρήσεων στη νέα αυτή κατάσταση θα εξαρτηθεί και η διεθνής ανταγωνιστικότητα της χώρας μας. Κυρίως, αν και κατά πόσο οι ελληνικές επιχειρήσεις αποκτήσουν μια διαχρονική εξωστρέφεια και τα ελληνικά προϊόντα και υπηρεσίες θα αρχίσουν να βρίσκονται στις ανοιχτές αγορές και να δημιουργούν υπεραξίες για την οικονομία μας με βάση, όχι μόνο την ποιότητά τους, αλλά και την αναγνωρισιμότητα (brand name) που έχουν δημιουργήσει.

Στις ξένες ανταγωνιστικές αγορές, η ικανότητα των ελληνικών επιχειρήσεων και επιχειρηματιών θα είναι πιο σημαντικοί παράγοντες από την «ισορροπία» στο εθνικό περιβάλλον (ουσιαστικά αυτό κάνει δευτερεύουσας σημασίας την όποια πολιτική αστάθεια εντός χώρας). Κρίσιμης σημασίας τότε, θα είναι το μάνατζμεντ (με την έννοια της ηγεσίας) και οι στρατηγικές προσαρμογής και ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Δηλαδή το πώς θα μπορέσουν μέσα από «λιτή διαχείριση» (lean management) να προσφέρουν ελκυστικές και ποιοτικές προσφορές στον πιεσμένο σήμερα καταναλωτή (σε τοπικό και σε διεθνές επίπεδο) σε χαμηλότερα επίπεδα κόστους. (βλ. άρθρο)

Ευχαριστούμε θερμά τον δρ. Πολλάλη για την παράθεση των απόψεών του και του ευχόμαστε τα καλύτερα για το μέλλον.

More about ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΕΚΕΡΗΣ

Γεννηθείς μία καλοκαιρινή βροχερή μέρα του ’96,δεν άργησε πολύ να εκδηλώσει τις τάσεις φυγής που είχε από τότε που άρχισε να συγκαταλέγεται στο ανθρώπινο είδος(?), όταν η θλίψη του στο εσωτερικό του σπιτιού κατέστη γραφική.Το ίδιο χαρακτηριστικό τον οδήγησε στα 18 του στην Κομοτηνή,που τη συνδύασε με την επιστήμη της Νομικής.Αν δεν τον βρείτε σε κάποιο γήπεδο να διαστρεβλώνει τη λειτουργία των φωνητικών του χορδών για χάρη της μεγάλης ερυθρόλευκης αγάπης του,περάστε μία βόλτα από τα πιο απόμερα μέρη του Πειραιά κι όλο και κάπου θα τον εντοπίσετε.Αλλιώς να αρχίσετε να ανησυχείτε…

1 Comment
    1. Ένα μόνο σχόλιο σχετικά με τα δίδακτρα των μεταπτυχιακών. Στη Γερμανία και σε άλλες χώρες της κεντρικής Ευρώπης (Αυστρία, Ελβετία) όσοι κάνουν διδακτορικό έχουν συμβόλαιο εργασίας με το πανεπιστήμιο (ή ίδρυμα) και αμοίβονται στα υψηλότερα μισθολογικά κλιμάκια. Το διδακτορικό είναι εργασία και όχι φιγούρα.

Comments are closed.