ΑΛΛΑΓΗ ΣΕΛΙΔΑΣ

January 23, 2017

Κριτική. Τόσο γραμματικά όσο και ουσιαστικά η συγκεκριμένη λέξη συγκαταλέγεται εδώ και πολλά χρόνια ανάμεσα στα δημοφιλέστερα αθλήματα της κοινωνίας. Και πώς να μην ήταν, όταν η γενιά της πλειοψηφίας των “Εγώ το είχα πει” ήρθε αντιμέτωπη με τη βιασύνη και το νεανικό απύθμενο πάθος για μια αλλαγή, καθώς και με την επιτηδευμένη μέσω των φορέων της ημιμάθεια. Δύο βασικοί πυλώνες συγκροτούν το θεμέλιο λίθο της όλης δραστηριότητας, ωστόσο. Πρώτον, οι κοινωνικές συνθήκες. Σχεδόν η πλειοψηφία των ληφθέντων στη ζωή μας αποφάσεων είναι θέμα συνθηκών, κοινωνικών, οικογενειακών ή και προσωπικών. Παρά τις επίμονες προσπάθειες του ”κοινωνικού Φρόιντ”, Βιγκότσκι να υπερτονίσει τη σπουδαιότητα των κοινωνικών θεσμών και του συνόλου γενικότερα στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και μετέπειτα στην υστεροφημία κάποιου, το εν λόγω στοιχείο έχει εγκατασταθεί τόσο βαθιά στο υποσυνείδητό μας που δεν μπορούμε καν να το φιλτράρουμε. Δεύτερον, η εξωστρέφεια. Ναι, το “φαίνεσθαι”, ναι, το “εξώφυλλο του βιβλίου”. Καλώς ή κακώς και ο τελευταίος παράγοντας αποτελεί καθοριστικό στοιχείο προϊδεασμού καθώς και συναισθηματικής μονόπλευρης κινητοποίησης.

Τώρα που έφυγαν αυτά κάπως από τη μέση και για όσους παρέμειναν στη σελίδα, ας επιχειρήσουμε να τα αναγάγουμε σε πιο συγκεκριμενοποιημένα πράγματα και στοιχεία. Τα δύο πράγματα που κατά συρροήν συνωστίζονταν στις αρχικές σελίδες κάθε μέσου κοινωνικής δικτύωσης ήταν πέρα από τη συλλογική προσπάθεια για τη συμμετοχή του Γιάννη μας στο All-Star Game, τα δάκρυα για την απομάκρυνση από το Λευκό Οίκο της Μισέλ και του Μπάρακ Ομπάμα. Μηδενιστής δεν είμαι και επίσης τη θεωρία του διπόλου τη θεωρώ πλέον ανούσια. Αποτελούσε, εντούτοις, η απομάκρυνση του τέως πλανητάρχη λόγο για δραματικά διηγήματα και Softex? Ή σε γενικότερο επίπεδο μπορεί ο Ομπάμα να χαρακτηριστεί ως ο ιδανικότερος πλανητάρχης;

Όπως αναφέραμε και στον πρόλογο, κατά κύριο λόγο έχουμε λησμονήσει πως μέρος της κριτικής μας οφείλεται στην προσαρμοστικότητά μας στη νόρμα των ημερών. Ο Ομπάμα διαδέχθηκε τον Τζωρτζ Μπους, τον οποίο ένα σημαντικό ποσοστό θεωρεί το χειρότερο πρόεδρο στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών. Όσο για το ποιος έλαβε τη σκυτάλη από τον ίδιο; Ο λατρεμένος όλων από το WWE Ντόναλντ Τράμπ, ο οποίος ήρθε για να ενισχύσει και να καθιερώσει τη σημαντική άνοδου του λαϊκισμού και του εθνικισμού των ημερών μας. Ήδη δυνητικά θεωρείται από πολλούς πως η επιρροή του στο παγκόσμιο “γίγνεσθαι” θα συνοδεύεται από αρνητικό πρόσημο, τόσο στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής όσο και της παγκόσμιας οικονομίας. Αναπόφευκτα, λοιπόν, μεταξύ δύο Ρεπουμπλικανών προέδρων, που αποτέλεσαν στόχους οξύτατης κριτικής ο Ομπάμα να φαντάζει ως ο σύγχρονος Περικλής (όπως είχε διατυπώσει σε εκπομπή του ΣΚΑΙ ο Πορτοσάλτε).

Δεύτερον, το “εξώφυλλο” και τα εξωστρεφή στοιχεία του ανθρώπου Ομπάμα. Το γεγονός πως έγραψε ιστορία ως ο πρώτος έγχρωμος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών κι ο προσιτός του χαρακτήρας δημιούργησαν πληθώρα συμπαθειών και υποστηρικτών ανά την υφήλιο. Η απλή του καθημερινότητα και η συνετή του προσωπικότητα συνέβαλαν επίσης προς εκείνη την κατεύθυνση.

Το γεγονός αυτό επαναλαμβάνω δεν υποδηλώνει πως κατά την προσωπική μου άποψη ο Ομπάμα ήταν κατώτερος των περιστάσεων. Η αντιμετώπιση της δεύτερης μεγαλύτερης υφεσιακής περιόδου μετά το Great Depression του 1929 (κατάρρευση Lehman Brothers) όχι απλά κατέδειξε την ετοιμότητα και την οξύτητα των αντανακλαστικών των αμερικανικών θεσμών, όσο και την ανετοιμότητα των αντίστοιχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια αναπόφευκτη σύγκριση. Πιο συγκεκριμένα μετά από την εκκαθάριση των μη βιώσιμων τραπεζών και την ποσοτική χαλάρωση (QE), με αποτέλεσμα τη διάσωση όχι μόνο των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, αλλά και των βιομηχανιών κι επιχειρήσεων που πλέον απειλεί ο Τραμπ, που πραγματοποιήθηκαν το 2008, η περίοδος της διακυβέρνησης Ομπάμα συνοδεύτηκε από ένα πακέτο κινήτρων 831 δισεκατομμυρίων δολλαρίων το οποίο θα βρίσκεται σε ισχύ ως το 2019. Ο λαός ξεκίνησε να επενδύει ξανά κι η εμπιστοσύνη του προς τις τράπεζες αποκαταστάθηκε, ύστερα από την ανεπιτυχή πρώτη απόπειρα μείωσης των επιτοκίων (liquidity trap)

Ακόμα, η ανεργία μειώθηκε σημαντικά μόλις στο 4,6%, ενώ άξια αναφοράς μπορεί να χαρακτηριστεί η επένδυση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και, στον κοινωνικό τομέα, η άρση αρκετών εμποδίων που στερούσαν θεμελιώδη δικαιώματα από τα ομόφυλα ζευγάρια και τους ομοφυλόφιλους σαν μονάδες. Επιπρόσθετα το αμφιλεγόμενο Obamacare, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα την πρόσβαση 16 εκατομμυρίων ατόμων από τις χαμηλές κοινωνικές τάξεις μπορεί να προστεθεί στα θετικά της διακυβέρνησης Ομπάμα. Είναι, ωστόσο αυτό αρκετό;

Ένα γεγονός που ακόμα δεν μπορώ να συνειδητοποιήσω είναι πώς γίνεται να διαφεύγει από το μυαλό αρκετών (βασικά απάντησα παραπάνω με τους πυλώνες της κριτικής) το γεγονός πως ο πρόεδρος Ομπάμα δεν μείωσε ούτε στο ελάχιστο την πολεμοχαρή και βίαιη εξωτερική πολιτική του Μπους. Πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα η έκθεση των “drone papers”, τα οποία (drones) αποτέλεσαν τα πλέον αγαπημένα φονικά όπλα του Ομπάμα, διαλύοντας 1000 αμάχους μέσα σε μία δεκαετία σε Αφγανιστάν,Πακιστάν,Σομαλία,Υεμένη. Τα γεγονότα αυτά είναι πλήρως ομολογημένα από τον ίδιο τον Μπάρακ Ομπάμα, ο οποίος εντούτοις νομικά αθώωνε τις εν λόγω επιθέσεις, λόγω νόμων των 2001 και 2003 στο Κονγκρέσο, που δικαιολογούσαν τη χρήση βίας ελέω.. Αλ Κάιντα.

Ακόμα η διατήρηση της συμμαχίας με Πακιστάν και Σαουδική Αραβία μαρτυρά πως είτε ο πρόεδρος την Ηνωμένων Πολιτειών είχε ελλειπή ενημέρωση για τη δράση και τη συμβολή των δύο αυτών εθνών στην ισλαμική κρίση της Μέσης Ανατολής, είτε πως τα συμφέροντα ήταν εντελώς διαφορετικά από αυτά που αναμέναμε. Για την ιστορία στο μεν Πακιστάν διατηρούνταν κρησφύγετα Ταλιμπάν κρυφά. ενώ υπήρχαν ενδείξεις και για μυστικές επαφές μεταξύ των τελευταίων ενάντια των ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων, ενώ η ουαχαμπιστική Σαουδική Αραβία συνέβαλε τα μέγιστα για την άνοδο και την όξυνση του ισλαμικού φονταμενταλισμού.

Τέλος επί των ημερών του, και κυρίως λόγω Σνόουντεν φανερώθηκε η πλήρης απαξίωση της ιδιωτικής και της προσωπικής ζωής, όταν συνομιλίες πολιτικών και πολιτών ανά την Υφήλιο είχαν τεθεί σε ασφυκτική παρακολούθηση. Οι πληροφοριοδότες μάλιστα εκδιώχθηκαν από τον ίδιο τον Ομπάμα για τη διαρροή εγρράφων στα Wikileaks.

Κλείνοντας, λοιπόν, θα ήθελα να καταλήξω στο συμπέρασμα πως δεν ανταποκρίνεται και τόσο σε αυτό που ένας απλός ρασιοναλιστής θα χαρακτήριζε ως “κοινή λογική” κι “ορθή σκέψη” να θεωρηθεί ως απόλυτα επιτυχημένος πρόεδρος κάποιος που η εξωτερική του πολιτική ήταν πιστό αντίγραφο των προγραμματικών δηλώσεων και “πιστεύω” των Ρεπουμπλικανών. Υπό διαφορετικές συνθήκες κι επειδή η ad hominem κριτική αποτελεί ακόμα μια αγαπημένη μας υποκατηγορία ίσως οι ίδιες σελίδες των ίδιων μέσων κοινωνικής δικτύωσης να είχαν κατακλυσθεί από μηνύματα επίδειξης ντροπής κι απέχθειας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πλέον καλούνται να προσαρμοστούν σε νέα, κατά πάσα πιθανότητα δυσμενή, δεδομένα. Για πολλοστή φορά και στα χνάρια που χάραξε περίτρανα ο Ρήγκαν έννοιες όπως “κοινωνική πολιτική”, “κοινωνικά δικαιώματα” και “παροχές” ενδέχεται να λησμονηθούν κι οι συνέπειες κι αυτή τη φορά δεν θα είναι οι πλέον ενδεδειγμένες.

 

More about Eponymous View