ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΤΕΛΟΣ…

January 24, 2017

«Η παιδεία πάντα τα αγαθά φέρει», υποστήριζε ο Σωκράτης. Κι όμως παρά τις ρήσεις πολλών αρχαίων φιλοσόφων υπέρ της παιδείας, στην Αρχαία Ελλάδα δεν αποτελούσε παρά προνόμιο των εύπορων τάξεων, ενώ το γυναικείο φύλο ήταν, με κάποιες ελάχιστες εξαιρέσεις, αποκλεισμένο από αυτή. Γι’ αυτό ήρθε η σύγχρονη Ελλάδα να ισορροπήσει την κατάσταση… Και πράγματι, η δημόσια δωρεάν παιδεία αποτελεί συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα όλων των Ελλήνων, ανεξαρτήτως φύλου και οικονομικής κατάστασης. Δε βρίσκετε όμως ότι αυτή η ποσοτική εξισορρόπηση έπληξε σε βάθος το ποιοτικό κομμάτι αυτής; Είμαστε ευχαριστημένοι με την παρεχόμενη από το κράτος παιδεία; Θα μου πείτε, πρέπει να ξαναγυρίσουμε στο μοντέλο των προγόνων μας για να βελτιωθεί η κατάσταση… Εκτός του γεγονότος ότι εμπράκτως δεν αποδείχθηκε πάντα αποτελεσματική, σίγουρα μία τέτοια σκέψη φαντάζει παλαιολιθική και κυρίως βλακώδης. Άλλωστε οι δύο πόλοι του ζητήματος- ποσότητα-ποιότητα- δεν αλληλοαναιρούνται.

Και επαναλαμβάνω: Είμαστε ικανοποιημένοι με το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα; Μας αρκεί μία διαδικασία που μόνη της ουσία και μόνος της στόχος είναι η εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Θέλουμε, ακόμα, ένα σύστημα απόλυτα ταυτισμένο με τη ‘’μαγική’’ λέξη «Πανελλήνιες»; Γιατί ας μη γελιόμαστε, περί μιας τέτοιας διαδικασίας πρόκειται. Βέβαια θα μου πείτε, πρόκειται για δοκιμασμένη λύση, ένα σύστημα ως επί το πλείστον αδιάβλητο, μια πεπατημένη, που τείνει να γίνει παράδοση σε αυτόν εδώ τον τόπο. Και εφόσον με κάποιες θυσίες εγγυάται την επιτυχία, γιατί να την εγκαταλείψουμε;

Στην Ελλάδα πολλές φορές εστιάζουμε στους τύπους και χάνουμε την ουσία. Ποια είναι η ουσία και ποιοι οι τύποι στη συγκεκριμένη περίπτωση; Μα η απόκτηση σφαιρικής παιδείας και η εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο αντίστοιχα.

Πριν από κάποιες μέρες αναρτήθηκε από το Υπουργείο Παιδείας το νομοσχέδιο για την παιδεία για διαβούλευση. Μεταξύ των πολλών ζητημάτων που έρχεται να τροποποιήσει –και ελπίζουμε να επιλύσει-, όσον αφορά τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση σύμφωνα και με δηλώσεις του Υπουργού κ. Γαβρόγλου, ο θεσμός των Πανελληνίων, που καλά κρατεί στη χώρα μας από το 2000, τουλάχιστον υπό τη σημερινή του μορφή, καταργείται. Το σχέδιο του Υπουργείου, που έχει ένα χρονοδιάγραμμα τριετίας, προβλέπει διατήρηση της τριετούς φοίτησης στο Γυμνάσιο, τροποποίηση της πρώτης τάξης του Λυκείου σε τάξη μεταβατική μεταξύ  Γυμνασίου και Λυκείου, αναβάθμιση των δύο τελευταίων τάξεων του Λυκείου και εισαγωγή στην τριτοβάθμια βάσει ‘’Εθνικού Απολυτηρίου’’. Ο βαθμός του τελευταίου, όπως όλα δείχνουν, θα προκύπτει αφενός από εξετάσεις κοινών θεμάτων σε 4 μαθήματα (Μαθηματικά, Ιστορία, Νέα Ελληνικά και Αγγλικά) και αφετέρου από τη συνολική παρουσία των μαθητών στο Λύκειο. Για τη λειτουργικότητα του προγράμματος, πρόκειται μάλιστα να καταστεί το πρώτο έτος των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων προπαρασκευαστικό, με το πέρας του οποίου θα παρέχεται η δυνατότητα επιλογής συγκεκριμένου τμήματος.

Οι Πανελλαδικές εξετάσεις «ισοπεδώνουν τους νεολαίους και τινάζουν στον αέρα το Λύκειο», δήλωσε ο Υπουργός. Μόνο τους ισοπεδώνουν, θα πρόσθετα εγώ. Όποιος έχει περάσει το δύσβατο μονοπάτι των εξετάσεων αυτών, γνωρίζει περί τίνος πρόκειται. Μάλιστα το στίγμα, που αφήνουν, μένει τόσο ανεξίτηλο στο μυαλό των νέων, που στο μυαλό πολλών, Πανελλήνιες και σχολείο μοιάζουν ένα και το αυτό. Χωρίς να θέλω να αναιρέσω το αξιόλογο έργο που επιτελούν κάποιοι εκπαιδευτικοί, δυστυχώς τις περισσότερες φορές αυτό θυσιάζεται στο βωμό των τόσο ‘’σπουδαίων’’ εξετάσεων. Ναι, μία διαδικασία έχει καταλήξει να ‘’τρώει΄΄ τους ανθρώπους που τη στελεχώνουν.

Είναι απαραίτητες, όμως όλες αυτές οι πνευματικές, ψυχικές, σωματικές και οικονομικές θυσίες; Όταν η μέση οικογένεια δαπανά εν καιρώ κρίσης περί τα 10.000 ευρώ σε φροντιστήρια και ιδιαίτερα στις δύο-αν όχι και στις τρεις- τελευταίες τάξεις του Λυκείου, για να διασφαλίσει ότι το παιδί της θα διέλθει από τη μεγάλη πόρτα του Πανεπιστημίου. Όταν οι νέοι αφιερώνουν τρία χρόνια από την πιο δημιουργική τους ηλικία για γνώσεις, οι οποίες είναι βέβαιο, λόγω του τρόπου και των συνθηκών κάτω από τις οποίες τις αποκτούν ότι θα διαγραφούν από τον εγκέφαλό τους. Όταν επικρατεί ένα κλίμα άγχους, έντασης και αγωνίας εντός της οικογένειας, όταν μία ολόκληρη οικογένεια προσαρμόζει τη ζωή της «σε ρυθμούς Πανελληνίων». Όταν το παιδί αποκόπτεται από όλους και από όλα με στόχο την πολυπόθητη επιτυχία….μπορούμε να μιλήσουμε για επιτυχημένο εκπαιδευτικό σύστημα; Δεν ξέρω αν είναι καν εκπαιδευτικό, ή απλώς ένα σκέτο σύστημα, ένας άδειος ουσίας σωλήνας, ο οποίος δίνει το εισιτήριο για το Πανεπιστήμιο.

Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Σταθερή απόδειξη ότι όντως κατά αυτό τον τρόπο λειτουργούν, αποτελεί η ταύτιση της έννοιας του σχολείου με τις Πανελλαδικές εξετάσεις από τον μέσο Έλληνα γονέα. Για να υπάρξουν πειστήρια ότι το παιδί ήταν καλός μαθητής πρέπει να μπει στη σχολή της πρώτης του επιλογής. Ναι, πρέπει. «Ας πάρει το χαρτί να το χει και μετά ας κάνει ότι θέλει». Σας θυμίζει τίποτα; Εμένα μου φέρνει στο μυαλό κλασική παλαιολιθική αντίληψη της ελληνικής κοινωνίας. Όμως…τι έκπληξη! Η πρόταση αυτή καμία σχέση δε φέρει με την εποχή του λίθου. Μάλλον ταιριάζει καλύτερα στη σημερινή και εξακολουθεί να διατυπώνεται ακόμα, εν έτει 2017. Όμως η παράνοια δε σταματάει εκεί. Ο συγκεκριμένος τύπος εξετάσεων ”θα καθορίσει το μέλλον σου”, διατείνονται πολλοί. Και πώς γίνεται, διερωτώμαι εγώ, η πορεία της ζωής ενός ανθρώπου να καθορισθεί από μία δοκιμασία με την οποία ήρθε αντιμέτωπος πριν καν συμπληρώσει τη δεύτερη δεκαετία της ζωής του.

‘Όμως η πραγματική παιδεία; Αυτή, η βασική; Η κατοχή κάποιων στοιχειωδών γνώσεων και κυρίως η διδασκαλία του σωστού τρόπου σκέψης, της αντιμετώπισης καθημερινών προβλημάτων; Που πήγε αυτή; Αυτή μας τελείωσε. Άλλωστε εμείς έχουμε γεμάτα πανεπιστήμια, σε τι μας χρησιμεύει αυτή; Κι αν όντως υπάρχει κάπου χάνει το δρόμο της.

Αλήθεια πως έχουμε την αξίωση να λειτουργήσει ορθά το μοντέλο άμεσης δημοκρατίας που εφαρμόζουμε με τέτοια εκπαιδευτική δομή;

Στην Έκθεση της τρίτης Λυκείου οι καθηγητές μάς συμβούλευαν να χρησιμοποιούμε την έννοια της παιδείας και τη ζωτικότητα αυτής ως τρόπο λύσης σε κάθε πιθανό ζήτημα. Πότε αυτή η έννοια θα αποδεσμευτεί από το θεωρητικό της αυτό χαρακτήρα και θα κληθεί επιτέλους να παίξει επί της πράξεως το ρόλο που έπρεπε να παίζει εδώ και πολλά χρόνια;

Τελικά, ίσως ένα από τα λίγα πράγματα που μας συνδέουν με την Αρχαία Ελλάδα είναι η ευπιστία μας απέναντι στη δημαγωγία. Ας ελπίσουμε κάποια στιγμή να κλείσει για πάντα αυτή η αθεράπευτη πληγή της δημοκρατίας μας και το νέο εκπαιδευτικό σύστημα -αν τελικά το νομοσχέδιο ψηφιστεί και καταστεί νόμος του Κράτους-  να αποτελέσει κι αυτό λιθαράκι αυτής της προσπάθειας.

More about ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

Φοιτητής Νομικής και επιμελής. Σπαστικά επιμελής. Αδυνατεί να λειτουργήσει χωρίς πρόγραμμα και σας προκαλεί να βρείτε μισή ώρα μέσα στη μέρα του, που θα τον βρείτε απλά να κάθεται.. Δεν μπορεί να ζήσει χωρίς τον αθλητισμό (παρόλο που δεν είναι καν σε ομάδα). Συγκαταβατικός και υπομονετικός στις συζητήσεις -όσο το σηκώνει το κλίμα. Κοινωνικό σχόλιο: εκνευρίζεται με την ευπιστία, την ακρισία και την επιπολαιότητα του Έλληνα.