ΒΑΣΙΚΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ. ΑΝΕΞΑΙΡΕΤΩΣ.

January 25, 2017

Αναλογιζόμενος κανείς πως ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος απέχει λιγότερο από 80 έτη από το σήμερα ή ότι οι Ελληνίδες γυναίκες απέκτησαν δικαίωμα εκλέγειν – εκλέγεσθαι μόλις το 1952, αντιλαμβάνεται πως η ανθρωπότητα έχει πραγματώσει μεγάλα βήματα προόδου σε ένα ιδιαιτέρως σύντομο χρονικό διάστημα. Εντούτοις, παρά την όλη κοινωνική και τεχνολογική ανάπτυξη, παρά το γεγονός ότι η ζωή μας είναι σήμερα ευκολότερη από ποτέ, εν έτει 2017, ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό του κοινωνικού συνόλου ζει στο όριο της φτώχειας ή και υπό αυτού. Αυτή η κοινωνική ανισότητα μαστίζει ακόμη και υπερανεπτυγμένα κράτη, όπως τις ΗΠΑ, ενώ η αλματώδης ρομποτική εξέλιξη γεννά ανησυχίες ως προς το μέλλον των ποσοστών ανεργίας.

Κατόπιν τούτων, έχει πυροδοτηθεί μια νέα φλέγουσα συζήτηση αναφορικά με την εδραίωση ενός παγκόσμιου βασικού εισοδήματος (universal basic income / UBI). Το εισόδημα αυτό, το ύψος του οποίου προτείνεται να φθάνει τα 1000$ μηνιαίως (για τα αμερικανικά δεδομένα) θα δίνεται σε κάθε πολίτη, άνεργο ή μη, ανεξαρτήτως ετησίων εσόδων. Η πρόταση ακούγεται ουτοπική αλλά, στην πραγματικότητα, είναι πλήρως ρεαλιστική. Αντίστοιχα προγράμματα έχουν εφαρμοσθεί πειραματικώς, στην Αλάσκα, στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στη Βραζιλία, ενώ κυβερνητικώς χρηματοδοτούμενα πειραματικά προγράμματα διενεργούνται αυτή τη στιγμή στη Φινλανδία και την Ολλανδία. Πολύ πρόσφατα, μάλιστα, τον Ιούνιο του 2016, πραγματοποιήθηκε δημοψήφισμα στην Ελβετία, βάσει του οποίου ο ελβετικός λαός κλήθηκε να αποφασίσει ως προς ένα ελάχιστο μηνιαίο εισόδημα 2.500 φράγκων ανά ενήλικα και 650 ανά ανήλικο. Προς έκπληξη πολλών (μη Ελβετών) το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ήταν αρνητικό με ποσοστό 78%, καθώς οι Ελβετοί έκριναν πως το εν λόγω πρόγραμμα ήταν ριψοκίνδυνο για την οικονομία τους.

Τα χρήματα αυτά δεν πρόκειται να βρεθούν δια μαγείας και το UBI διαφέρει από την ελβετική πρόταση. Πρόκειται στην ουσία για μια φορολογική αναπροσαρμογή βασιζόμενη στο γεγονός ότι το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού διαθέτει ένα υπέρογκο ποσοστό του παγκόσμιου πλούτου. Στην ουσία, όπως αναφέρει και το World Economic Forum, η απόδοση 12.000$ ετησίως δεν κοστίζει 12.000$ στο κράτος. Π.χ. για ένα φορολογούμενο του οποίου η ετήσια φορολόγηση ανέρχεται στις 4.000$, το UBI κοστίζει 8.000$. Αντιθέτως, για έναν δισεκατομμυριούχο (ναι, και αυτοί θα λαμβάνουν 12.000$ ετησίως), του οποίου η φορολόγηση ανέρχεται σε εκατομμύρια, το UBI είναι πλεονασματικό, ιδίως κατόπιν της αναπροσαρμογής των φορολογικών συντελεστών βάσει των άνωθεν.

Ο στόχος του UBI όμως δεν είναι αποκλειστικά η καταπολέμηση της φτώχειας αλλά και η καταπολέμηση της ανεργίας. Το 87% των εργαζομένων παγκοσμίως δηλώνει δυσαρεστημένο με την εργασία του είτε για λόγους εισοδήματος είτε για λόγους ωραρίου είτε λόγω του περιεχομένου της θέσης εργασίας καθ’ εαυτής. Συνεπώς, η ύπαρξη ενός βασικού εισοδήματος παρέχει ένα ισχυρό διαπραγματευτικό όπλο στα χέρια των εργαζομένων, οι οποίοι καθίστανται πλέον λιγότερο εξαρτημένοι από τη θέση εργασίας τους. Πολλοί από αυτούς τους δυσαρεστημένους εργαζόμενους στατιστικά θα εγκαταλείψουν τη θέση εργασίας τους είτε προκειμένου να κυνηγήσουν μια καλύτερη είτε προκειμένου να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση. Κατ’ αυτό τον τρόπο, θα ανοίξουν πολλαπλές θέσεις εργασίας για τους ανέργους που είναι πρόθυμοι να εργασθούν.

Αρκετοί ενδέχεται να θεωρήσουν πως, αν παρασχεθεί βασικό εισόδημα σε οποιονδήποτε, τότε πολλοί θα είναι εκείνοι οι οποίοι θα σταματήσουν να εργάζονται. Πρώτον, όποιος γνωρίζει έστω και ελάχιστα πράγματα για την ποιότητα ζωής σε χώρες του εξωτερικού αντιλαμβάνεται πως 1000$ μηνιαίως για τη Νέα Υόρκη ή 2.500 φράγκα για την Ελβετία είναι ελάχιστα και μετά βίας καλύπτουν ζωτικής σημασίας έξοδα π.χ. το ενοίκιο ενός μικρού διαμερίσματος. Δεύτερον, πότε οι άνθρωποι εργάζονταν αποκλειστικά προς κάλυψη των βασικών εξόδων τους για να το κάνουν τώρα; Τρίτον, η οικειοθελής διακοπή εργασίας από ορισμένους δεν είναι αναγκαστικά αποφευκτέα, καθώς συμβάλλει στην καταπολέμηση της ανεργίας.

Στο τέλος της ημέρας, σκόπιμο είναι να σκεπτόμαστε διορατικά και μακροπρόθεσμα. Η ύπαρξη πτωχών και ανέργων κοστίζει περισσότερο στο κράτος και τους ιδιώτες από την απόδοση ενός παγκόσμιου βασικού εισοδήματος. Κοστίζει ως προς τα παρεχόμενα επιδόματα, κοστίζει στα συστήματα υγείας, κοστίζει στα πανεπιστήμια. Προπάντων, όμως, κοστίζει στο βιοτικό μας επίπεδο, τα δημοκρατικά μας ιδεώδη και τη δημιουργικότητα του πολιτισμού μας. Δεν πρόκειται για κάποια «κομμουνιστική προπαγάνδα» ανακατανομής του πλούτου. Είναι θέμα αξιοπρέπειας και κοινής λογικής ενός πολιτισμού ισότητας να μην πεθαίνουν άνθρωποι από την πείνα και να τους παρέχονται ευκαιρίες. Μονάχα εμείς έχουμε να κερδίσουμε από ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο για όλους, από τη δημιουργική εργασία και την προσφορά της δυνατότητας σε ανθρώπους να είναι χρήσιμοι προς το κοινωνικό σύνολο. Δεν είμαι αιθεροβάμων και δεν αναμένω κάτι αντίστοιχο σύντομα στην Ελλάδα. Ξέρω πολύ καλά όμως, πως ένα βασικό εισόδημα για όλους είναι ίσως η αρχή για έναν κόσμο λιγάκι πιο δίκαιο.

More about Eponymous View