27/1-ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΜΝΗΜΗΣ ΘΥΜΑΤΩΝ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΟΣ

January 27, 2017

21 Ιανουαρίου 1945. Τα προελαύνοντα σοβιετικά στρατεύματα εισέρχονται και απελευθερώνουν το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης της εθνικοσοσιαλιστικής Γερμανίας, Auschwitz-Birkenau. Εξήντα χρόνια μετά, στη 1 Νοεμβρίου 2005, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, ανακηρύσσει τις 27 Ιανουαρίου, διεθνή ημέρα θύμησης των θυμάτων του Ολοκαυτώματος. Πρόκειται για μια πλέον συμβολική κίνηση, που καταδεικνύει το αυτονόητο. Το Ολοκαύτωμα, ως ένα από τα πιο μελανά σημεία στην ιστορία της ανθρωπότητας, δεν πρέπει να αποσιωπηθεί. Αντιθέτως «πρέπει να εφαρμόσουμε τα μαθήματα του Ολοκαυτώματος στη σημερινή εποχή».

Στο σημείο αυτό, θεωρώ ωφέλιμο να κάνουμε ένα σύντομο απολογισμό των πεπραγμένων στη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Και το κάνω αυτό όχι τόσο για λόγους πληροφόρησης, μιας και, με μια άλφα ικανοποίηση, κρίνω ότι λίγο-πολύ όλοι είμαστε εξοικειωμένοι με τον όρο, όσο γιατί πιστεύω ότι σε ορισμένες περιπτώσεις τα γεγονότα μιλάνε καλύτερά από μόνοι τους.

Ο όρος «Ολοκαύτωμα» αναφέρεται στο διωγμό και τη γενοκτονία, μεταξύ άλλων, 6 εκατομμυρίων Εβραίων, 2 εκατομμυρίων Ρομά, 250 χιλιάδων ατόμων με σωματικές και πνευματικές ιδιαιτερότητες, καθώς και 9 χιλιάδων ομοφυλόφιλων αντρών, από τους Ναζί και τους συνεργάτες τους κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ένα δίκτυο 42.500 εγκαταστάσεων τόσο στη Γερμανία όσο και σε περιοχές υπό γερμανική κατοχή, χρησιμοποιήθηκε για τη συγκέντρωση και τη σταδιακή εξόντωση των στοχοποιημένων κοινωνικών ομάδων, σε μια προσπάθεια «κάθαρσης» του ευρωπαϊκού πληθυσμού από ο,τιδήποτε παρέκκλινε από τα πρότυπα της «Άρειας φυλής». Η καθημερινή ζωή σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, περιλάμβανε, χειρωνακτική εργασία υπό συνθήκες ασιτίας, βασανιστήρια, μαζικές εκτελέσεις καθώς και καταναγκαστική συμμετοχή σε σαδιστικά και θανατηφόρα πειράματα, υπό το πρίσμα της επιστημονικής έρευνας. Αυτή την τύχη είχαν άντρες, γυναίκες και παιδιά εφόσον κρίνονταν εχθροί του κράτους. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί, ότι οι εκτιμήσεις είναι προσεγγιστικές μιας και ακριβής απολογισμός της δολοφονικής δράσης των Ναζί είναι πρακτικά ανέφικτος.

Το μήνυμα του Ολοκαυτώματος, ώς η ύψιστη πράξη αντισημτισμού και ρατσισμού, εξακολουθεί να είναι και στις μέρες μας κάτι παραπάνω από επίκαιρο. Και αυτό γιατί μας δείχνει πως όταν ο παραλογισμός και το τυφλό μίσος λάβουν τα ηνία, ο άνθρωπος, που έχει εσφαλμένα υιοθετήσει μια εξιδανικευμένη ιδέα για τον εαυτό του, είναι ικανός να προβεί σε φρικαλεότητες που τον καθιστούν το πιο άγριο και επικίνδυνο από τα άλογα θηρία, όμως ταυτόχρονα και το πιο αδύναμο και αξιολύπητο, θύμα των παθών και των διαθέσεων του. Σε μια κοινωνία, όπου ο ρατσισμός και η ξενοφοβία, φαίνονται να βρίσκονται σε έξαρση, λαοί, σε μια οπισθοδρομική κίνηση αγανάκτησης, επιλέγουν ολοένα και πιο συντηρητικές κυβερνήσεις, ανακατευθύνουν ευθύνες στους κοινωνικά αδύναμους, ασπάζονται την αυτοδικία, επιλέγουν τον απομονωτισμό υιοθετώντας τον πιουρισμό.

Θα ισχυριζόταν κανείς, ότι επιχειρώ να κάνω μια σύγκριση ανόμοιων πραγμάτων. Στην πραγματικότητα ωστόσο, οι συνθήκες δεν είναι τόσο διαφορετικές όσο ενδεχομένως να φαίνονται. Διότι η απομάκρυνση από δημοκρατικά και ανθρωπιστικά ιδανικά δεν γίνεται σε μια μέρα. Χρειάζεται χρόνος, μονομερής εξέταση των γεγονότων, ένα εξουθενωμένο ακροατήριο και επιδέξιοι δημαγωγοί προκειμένου να ξεριζωθούν οι ορθές αρχές πάνω στις οποίες κάθε φορά προσπαθούμε να θεμελιώσουμε την πραγματικότητα μας και τα πράγματα να πάρουν την «κάτω βόλτα». Και στο σημείο αυτό έρχομαι να ρωτήσω δύο πράγματα. Πόσες αυτές από τις ικανές και αναγκαίες συνθήκες έχουμε; Και πόσο έχουμε προχωρήσει στην «κάτω» αυτή «βόλτα»;

Αναλογιζόμενοι αυτά, νομίζω γίνεται αντιληπτό πόσο σημαντική είναι η θύμηση μιας μέρας όπως η σημερινή. Αναμφίβολα, όποιος δεν μαθαίνει από τα λάθη του παρελθόντος είναι καταδικασμένος αργά η γρήγορα να τα επαναλάβει και μάλιστα σε μεγαλύτερο βαθμό. Το μεγαλύτερο όπλο απέναντι στην αμάθεια, την ημιμάθεια την παράνοια και την επικράτηση της είναι η ενημέρωση, η έρευνα, η ενασχόληση. Και μέρες σαν την σημερινή μας δίνουν τη δυνατότητα να θυμηθούμε πως πολλές φορές καταλήγουμε να εναντιωνόμαστε σε ιδέες και δικαιώματα τα οποία αποκτήσαμε με μεγάλες θυσίες και αγώνες.

“Monsters exist, but they are too few in number to be truly dangerous. More dangerous are the common men, the functionaries ready to believe and to act without asking questions.”

Primo Levi/ Ιταλός Χημικός Εβραϊκής καταγωγής/ Επιζών του Ολοκαυτώματος.

More about Eponymous View