6 SURREAL ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΑΝΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

February 26, 2017

Απόκριες. Εορτή παγανιστικών καταβολών, που επιδεικνύοντας μια πρωτοφανή προσαρμοστικότητα, έχει καταφέρει να βρει τη θέση της στην σύγχρονη ελληνική και όχι μόνο κοινωνία. Συνυφασμένη από τους αρχαίους χρόνους με τη χαλάρωση των κανόνων κοινωνικής ευπρέπειας και την αναίσχυντη παράδοση στις επιθυμίες του σώματος, αποτελεί την ιδανική ευκαιρία για, έστω και προσωρινή, απομάκρυνση από τους προβληματισμούς της καθημερινότητας, σε μια κοινωνία που το έχει κάτι παραπάνω από ανάγκη. Στην Ελλάδα κάθε τόπος έχει αγκαλιάσει το θεσμό με διαφορετικό τρόπο, παρέχοντας μια τεράστια παλέτα εθίμων που επεκτείνονται πέρα από το στενό φάσμα των παρελάσεων, του χαρτοπόλεμου και του Καρνάβαλου.

  • Γαλαξίδι: Στο Γαλαξίδι θα συναντήσει κανείς ένα από τα πιο πρωτότυπα έθιμα της αποκριάς, αυτό του αλευροπολέμου. Κάτοικοι και επισκέπτες έχουν την δυνατότητα να επιδοθούν σε έναν ειρηνικό πόλεμο που περιλαμβάνει εκτός από αλεύρι, χαρτοπόλεμο, βερνίκι, λουλάκι και ώχρα. Η φαντασίωση αυτή του αλλεργικού, έχει τις ρίζες της στη Σικελία, όπου Γαλαξιδιώτες έμποροι φαίνεται να παρευρέθηκαν σε παρόμοιούς εορτασμούς τους οποίους θέλησαν να αναβιώσουν στην ιδιαίτερη πατρίδα τους. Σε κάθε περίπτωση το έθιμο αποτελεί επί 200 και πλέον χρόνια κομμάτι της τοπικής παράδοσης, έχοντας συνδεθεί αναπόσπαστα με την πόλη του Γαλαξιδίου.
  • Ρέθυμνο: Το Ρέθυμνο αποτελεί την καρναβαλική πρωτεύουσα της Μεγαλονήσου με πλήθος εκδηλώσεων, παρελάσεις, χορούς και κανταδόρους με κιθάρες και μαντολίνα. Αν θα έπρεπε ωστόσο να ξεχωρίσουμε κάποιο έθιμο, αυτό αποτελεί το κυνήγι του χαμένου θησαυρού που έλαβε για πρώτη φορά χώρα στην πόλη του Ρεθύμνου το Φλεβάρη του 1990. Την Κυριακή του Ασώτου, ομάδες με άτομα όλων των ηλικιών βγαίνουν σε αναζήτηση του, καλά μαντέψατε, χαμένου θησαυρού η πορεία προς τον οποίο χαράσσεται μέσω γρίφων και δοκιμασιών που σχετίζονται με την ιστορία της πόλης και των ανθρώπων της.
  • Μεθώνη: «Του Κουτρούλη ο γάμος». Αγαπημένη ελληνική έκφραση, της οποίας η προέλευση βρίσκεται στο καρναβαλικό έθιμο της Μεθώνης και χρονολογείται από το 14ο αιώνα. Κάθε Καθαρά Δευτέρα ένα ζευγάρι αντρών φθάνει μαζί με συγγενείς και φίλους στην πλατεία της παραλίας όπου και πραγματοποιείται ο γάμος, γίνεται ανάγνωση του προικοσυμφώνου και φυσικά ακολουθεί γλέντι. Το έθιμο αυτό φαίνεται να αποτελεί σατυρική αναπαράσταση του απαγορευμένου έρωτα του καβαλλάριου Ιωάννη Κουτρούλη με μια ήδη παντρεμένη γυναίκα καθώς και των επανειλημμένων προσπαθειών να τον επισημοποιήσουν.
  • Άμφισσα: Η αναβίωση της νύχτας των στοιχειών στην Άμφισσα ίσως να αποτελεί το έθιμο της λίστας με το πιο σκοτεινό-σεξπιρικό υπόβαθρο. Σύμφωνα με το μύθο: «Η Λενιώ, η αγαπημένη του Κωνσταντή, πέφτει νεκρή από κεραυνό στην πηγή της Χάρμαινας στα ταμπάκικα. Εκείνος πιστεύοντας πως με τον τρόπο αυτό θα είναι ξανά μαζί με την αγαπημένη του πηδάει από το κάστρο. Όμως η ανίερη του αυτή πράξη τον μετατρέπει σε στοιχειό που καταφεύγει στην πηγή της Χαρμαίνας προστατεύοντας τους βυρσοδέψες της περιοχής». Η εορταστική πομπή ξεκινάει από τα παλιά ταμπάκικα και ακολουθεί πορεία μέσα στην πόλη. Πολλοί φαίνεται να έχουν κατά καιρούς ισχυριστεί πως έχουν συναντήσει το «Στοιχειό της Χαρμαίνας». Λαϊκή δοξασία ή όχι, η ιστορία χαρίζει στο καρναβάλι της Άμφισσας έναν γοητευτικό χαρακτήρα μυστηρίου.
  • Κάρπαθος: Στο νησί της Κάρπαθου την Καθαρή Δευτέρα λαμβάνει χώρα το «Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων». Το έθιμο έρχεται να συμπληρώσει την ιδέα της κάθαρσης η οποία κατέχει κύρια θέση στη γιορτή της Σαρακοστής η οποία και ακολουθεί. Σύμφωνα με το εθυμοτυπικό οι τοπικοί χωροφύλακες ή «Τζαφιέδες», συλλαμβάνουν τους «ασεβείς» και γενικά όσους προκαλούν τους άλλους με τις πράξεις και τις χειρονομίες τους. Οι γηραιότεροι σε ρόλο δικαστή, στήνουν το «Λαϊκό Δικαστήριο των Ανήθικων Πράξεων», με στόχο την απονομή της δικαιοσύνης, ενώ φυσικά ακολουθεί γλέντι.
  • Νάουσα Ημαθίας: To cross dressing φαίνεται να έχει την τιμητική του κατά τη διάρκεια των αποκριών κάτι διόλου απρόσμενο. Στη Νάουσα της Ημαθίας συναντάμε το έθιμο «Μπούλες», οι ρίζες του οποίου μπορούν να αναζητηθούν στις τελετές ενηλικίωσης των νέων αντρών στην κοινότητα. Οι τελευταίοι φορώντας γυναικεία ενδυμασία και συνοδευόμενοι από άλλους νέους άντρες παρέδιδαν το ρουχισμό τους, μυούμενοι στην κοινότητα των αντρών. Το έθιμο στην σημερινή του μορφή, εξακολουθεί να περιλαμβάνει μόνο άντρες ενώ οι φορεσιές, η τελετουργία της πομπής, οι χοροί και τα μουσικά όργανα ακολουθούν πατροπαράδοτες επιταγές.
More about Eponymous View