ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ;

February 28, 2017

Πολιτεία που δεν έχει σαν βάση της την παιδεία, είναι οικοδομή πάνω στην άμμο”, έχει πει ο Αδαμάντιος Κοραής. Αν λάβουμε υπόψιν την αντιμετώπιση της παιδείας στην Ελλάδα, σε συνάρτηση με το παραπάνω απόφθεγμα, δεν είναι δύσκολο να συμπεράνουμε τα αίτια της σημερινής κατάστασης και εικόνας της χώρας. Ποιός μπορεί όμως να ξέρει καλύτερα τι συμβαίνει πραγματικά σ’ αυτόν τον τομέα; Η απάντηση είναι δύο εκπαιδευτικοί παλιάς κοπής, μια Μαθηματικός και μια Φιλόλογος, οι οποίες, μέσα από τη δουλειά τους δείχνουν τί σημαίνει να αντιμετωπίζεις τη διδασκαλία ως λειτούργημα και όχι ως αγγαρεία, σε μια περίοδο όχι ιδιαίτερα ευνοϊκή για το χώρο. Ας δούμε λοιπόν την δευτεροβάθμια εκπαίδευση μέσα από τη δική τους ματιά!

1.Πόσα χρόνια βρίσκεστε στον εκπαιδευτικό κλάδο;

Μαθηματικός: 18 χρόνια.

Φιλόλογος: Έχω τη χαρά να βρίσκομαι στο χώρο της εκπαίδευσης 18 χρόνια.

2. Ποιο είναι το δυσκολότερο κομμάτι του επαγγέλματος σας γενικά αλλά και όσον αφορά την προετοιμασία των μαθητών για τις Πανελλήνιες;

Μ: Γενικά, ως δυσκολότερο κομμάτι θεωρώ ότι είναι να ακούς. Όσον αφορά τις πανελλήνιες εξετάσεις, το δυσκολότερο κομμάτι αφορά στην έλλειψη σαφούς ή ρεαλιστικού στόχου από τους μαθητές και τις οικογένειές τους.

Φ: Δυσκολίες υπάρχουν αρκετές, όπως και σε κάθε επάγγελμα. Αυτό όμως που πάντα θεωρούσα πρόκληση και εν μέρει δυσκολία είναι η επικοινωνία με τους μαθητές. Ο ρόλος ενός εκπαιδευτικού είναι σύνθετος και πολυδιάστατος. Δεν βρίσκεται εκεί για να διδάξει μόνο αλλά και να αφουγκραστεί και να μοιραστεί τις ανησυχίες τους, τους προβληματισμούς τους, να διαχειριστεί μαζί τους το άγχος και να βοηθήσει να ξεπεράσουν τυχόν ανασφάλειες ή απλώς να σταθεί σιωπηλός συμπαραστάτης. Αυτό από μόνο του είναι αρκετά δύσκολο καθώς και η περίοδος της εφηβείας είναι έντονη, με πολλές ανησυχίες. Αν αυτό τώρα το συνδυάσουμε με την ιδιαίτερα πιεστική περίοδο που βιώνουν τα παιδιά που προετοιμάζονται για την είσοδό τους σε κάποια ανώτερη ή ανώτατη σχολή, τότε αντιλαμβάνεται κανείς πόσο δύσκολο είναι το έργο του εκπαιδευτικού στον τομέα αυτό. Η ψυχολογική στήριξη, η εμψύχωση αλλά και η διαπαιδαγώγηση είναι εξίσου σημαντικά όσο και η διδασκαλία της ύλης.

3. Ποια είναι η γνώμη σας για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα;

Μ: Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα έχει σαφείς ελλείψεις και διαρκώς μεταβάλλεται.

Φ: Δυστυχώς δεν κατάφερε να συμβαδίσει με την εποχή. Ασθμαίνοντας, προσπαθεί να ακολουθήσει την εξέλιξη και τις αλλαγές που συντελούνται με γοργούς ρυθμούς αλλά το αποτέλεσμα είναι αποκαρδιωτικό. Όσες απόπειρες αλλαγών κι αν έχουν γίνει τις τελευταίες δεκαετίες, δεν νομίζω ότι τελεσφόρησαν. Ο πυρήνας της φιλοσοφίας του -εξετασιοκεντρικός- παραμένει ο ίδιος. Βασίζεται σε αναχρονιστικές δομές και δεν καταφέρνει να προετοιμάσει τους μαθητές προκειμένου να ανταποκριθούν και να διαχειριστούν σύγχρονες καταστάσεις. Όσο εξακολουθεί να λειτουργεί μονοδιάστατα τα προβλήματα θα διαιωνίζονται.

4. Ποια είναι η γνώμη σας για το ισχύον σύστημα εισαγωγής σε ΑΕΙ και ΤΕΙ;

Μ: Θεωρώ ότι είναι αρκετά δίκαιο σε σχέση με την ελληνική πραγματικότητα και αξιοκρατικό.

Φ: Το ισχύον σύστημα εισαγωγής σε ΑΕΙ και ΤΕΙ ακυρώνει σε μεγάλο βαθμό τη φιλοσοφία και το στόχο της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης. Υποψήφιοι εισήχθησαν τα τελευταία χρόνια με μέσο όρο κάτω από τη βάση (1.560 μόρια ήταν η βάση εισαγωγής στο τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών και Βιομηχανικού Σχεδιασμού Κοζάνης!). Επομένως, για ποιο επίπεδο ακαδημαϊκής εκπαίδευσης μιλάμε; Με ποια εφόδια μπορούν οι μαθητές να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις των σχολών που φοιτούν; Και ας μην ξεχνάμε και την ψυχολογική πίεση που υφίστανται οι μαθητές, πίεση που ανέκαθεν υπήρχε, αλλά τα τελευταία χρόνια παρατηρώ ότι είναι εντονότερη όχι μόνο στους ίδιους αλλά και στο οικογενειακό περιβάλλον! Ας δώσουμε λοιπόν μια σωστή και ολοκληρωμένη εκπαίδευση στα παιδιά μας, ανεξάρτητα με το δρόμο που θα ακολουθήσουν μετά το σχολείο. Τότε ίσως να γίνουν πια και οι σωστές αλλαγές ώστε η εισαγωγή σε ΑΕΙ και ΤΕΙ να γίνεται με πιο σωστά κριτήρια που δεν θα αδικούν τη γνώση και την κριτική σκέψη.

5. Πώς θα χαρακτηρίζατε τον θεσμό των Πανελληνίων; Αν ήταν στο χέρι σας θα τον διατηρούσατε ή όχι; Γιατί;

Μ: Θα τον διατηρούσα, διότι είναι αποκομμένος από το ρόλο του σχολείου (τελικά), ώστε μπορεί να είναι αξιοκρατικός και να μην εξαρτάται από τις αλλαγές στην δευτεροβάθμια.

Φ: Θα εμμείνω στη θέση που διατύπωσα και πριν. Όταν οι πανελλήνιες γίνονται αυτοσκοπός, τότε ακυρώνεται και ο σκοπός της εκπαίδευσης. Στο βωμό των πανελληνίων θυσιάστηκε η γνώση, αφού το ενδιαφέρον περιορίζεται αυστηρά μόνο στα μαθήματα που εξετάζονται. Επειδή όμως η ελεύθερη πρόσβαση στα ΑΕΙ/ΤΕΙ, για την οποία γίνεται λόγος τα τελευταία χρόνια, παραμένει ένας γρίφος, καθώς το πλαίσιο είναι ακαθόριστο, καλό θα ήταν να σκεφτόμαστε πρωτίστως για μια ουσιαστική αναδιάρθρωση της εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες κι έπειτα να βρούμε έναν τρόπο εισαγωγής πιο σύγχρονο.

6.Γίνονται διαρκώς αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα. Οι αλλαγές αυτές, κατά τη γνώμη σας, το βελτιώνουν ή συμβαίνει το αντίθετο; Γιατί;

Μ: Συμβαίνει το αντίθετο, διότι οι αλλαγές είναι συνεχόμενες, και χωρίς σαφή προσανατολισμό.

Φ: Το πολυπόθητο ζητούμενο των αλλαγών – άλλοι αρέσκονται να το αποκαλούν μεταρρυθμίσεις- το έζησα ως μαθήτρια και φυσικά το ζω και ως εκπαιδευτικός. Επί της ουσίας δεν είδα κάποια αλλαγή. Είδα να αλλάζουν οι δέσμες σε κατευθύνσεις, να αυξομειώνεται ο αριθμός των μαθημάτων που δίνουν οι μαθητές για το πανεπιστήμιο, να αλλάζουν βιβλία, αλλά το πνεύμα και οι στόχοι του σχολείου παραμένουν ίδια. Αυτές οι κατ’ επίφαση «αλλαγές», λοιπόν, περισσότερο δημιουργούν σύγχυση στην εκπαιδευτική κοινότητα, επιφορτίζουν με άγχος και αγωνία μαθητές και γονείς παρά βελτιώνουν το εκπαιδευτικό σύστημα.

7. Ποια είναι η γνώμη σας για τα σχολικά εγχειρίδια;

Μ: Πρέπει αλλά δεν αρκεί.

Φ: Τα σχολικά εγχειρίδια διακρίνονται από στατικότητα και παθητικότητα. Δεν τα αγαπούν οι μαθητές, δεν έλκουν το ενδιαφέρον τους, γιατί εξωθούν στην αποστήθιση. Από πλευράς περιεχομένου, πάλι, ο όγκος της ύλης είναι τόσος, που συνήθως δεν έχουν το χρόνο να εμπεδώσουν. Δεν έχουμε συνειδητοποιήσει όμως, πως στην εποχή μας, που έχει πολλαπλασιαστεί ο αριθμός και οι πηγές των γνώσεων, το ζητούμενο και κατ’ επέκταση και στόχος της εκπαίδευσης πρέπει να είναι ο δημιουργικός και όχι ο σοφός άνθρωπος. Οι μαθητές πρέπει να μάθουν πώς να δαμάσουν τη γνώση και να τη χρησιμοποιούν για μια νέα και ωφέλιμη δημιουργία. Και δυστυχώς στο ρόλο αυτό δεν ανταποκρίνονται τα περισσότερα σχολικά εγχειρίδια.

8. Ποιο είναι το τρωτό σημείο της κατεύθυνσής σας; Τί και πώς κατά τη γνώμη σας θα έπρεπε να αλλάξει;

Μ: Η κατεύθυνση της Β’ λυκείου είναι αποκομμένη από την κατεύθυνση της Γ’ λυκείου, προκαλώντας ασυνέχεια διδακτικά και μαθησιακά.

Φ: Πιστεύω πως οι Κλασικές Σπουδές στην Ελλάδα βρίσκονται σε ύφεση, διότι κυριαρχεί η νοοτροπία ότι τα επαγγέλματα που σχετίζονται με αυτές δεν αποφέρουν κέρδος, και μάλιστα γρήγορο κέρδος. Γίνονται λοιπόν θύμα της κυρίαρχης τεχνοκρατικής αντίληψης. Επιπλέον, αρκετοί μαθητές επιλέγουν τη θεωρητική κατεύθυνση γιατί απλώς δεν τα καταφέρνουν με τα θετικά μαθήματα. Κανείς δεν αντιλαμβάνεται, όμως, το τεράστιο πνευματικό βάρος μιας παγκόσμιας κληρονομιάς με το οποίο συνδέονται οι Ανθρωπιστικές Επιστήμες! Στον αρχαίο κόσμο, οι φιλοσοφικές σχολές της Αθήνας προσέλκυαν το ενδιαφέρον κάθε πνευματικού ανθρώπου -Ελλήνων και ξένων- μεταλαμπαδεύοντας μετέπειτα γλώσσα, πολιτισμό και σκέψη! Ας προσδώσουμε ξανά την αξία και το κύρος που τους ταιριάζει. Γιατί οι Κλασσικές Σπουδές προσφέρουν την ευκαιρία να κατανοήσουμε όχι μόνο τον εαυτό μας αλλά και τον κόσμο που μας περιβάλλει. Αποτελούν τα πνευματικά ερείσματα σε έναν κόσμο άκρως τεχνοκρατικό που έχει εξοστρακίσει κάθε ηθική και επιζητεί το κέρδος με οποιονδήποτε τρόπο.
Και αυτό θα επιτευχθεί μόνο αν διατηρήσουμε «ζωντανό», μέσα από την εκσυγχρονισμένη και διαδραστική διδασκαλία, το ενδιαφέρον των μαθητών για όλα τα φιλολογικά μαθήματα, ανεξαρτήτως από τη μελλοντική τους επαγγελματική σταδιοδρομία.

9. Τί διαφορές παρατηρείτε στους μαθητές από γενιά σε γενιά;

Μ: Η χρήση της ελληνικής γλώσσας σε φθίνουσα τροχιά.

Φ: Σε ένα σχολείο που δεν είναι μαθητοκεντρικό, που απουσιάζει η ουσιαστική, βαθιά καλλιέργεια και η κριτική σκέψη, οι μαθητές δεν έχουν ενδιαφέρον και κέφι για μάθηση. Το σχολείο πια δεν αποτελεί παρά μία καταναγκαστική υποχρέωση. Σε μερικές περιπτώσεις απαξιώνεται ολοκληρωτικά! Η κούραση από την πίεση της ύλης, το άγχος για τις εξετάσεις παρατηρώ με την πάροδο των χρόνων ότι είναι πιο έντονα. Μάλιστα το άγχος μπορεί σε μερικές περιπτώσεις να οδηγήσει σε άλλες δυσκολίες όπως κρίσεις πανικού, διατροφικές διαταραχές, και άλλες συναισθηματικές δυσκολίες. Θα έλεγα ότι η κατάσταση αυτή επιτείνεται και από τις συχνές αλλαγές που επιχειρούνται στο εκπαιδευτικό σύστημα. Τέλος, μαθητές με αδυναμίες «χάνονται» κάτω από την πίεση της πολύπλοκης ύλης ενώ άλλοι, με καλή κριτική σκέψη, δυσκολεύονται να αποδώσουν σε αυτό το σύστημα, καθώς δεν μπορούν να μάθουν τα μαθήματα “παπαγαλία”.

10.Με το πέρασμα των χρόνων η δουλειά σας γίνεται πιο εύκολη ή πιο δύσκολη; Γιατί;

Μ: Πιο εύκολη λόγω εμπειρίας και κατάρτισης – επιμόρφωσης.

Φ: Ο εκπαιδευτικός έρχεται διαρκώς αντιμέτωπος με προκλήσεις, που από εποχή σε εποχή διαφέρουν. Πιστεύω λοιπόν ότι είναι αναγκαίο να είμαστε οπλισμένοι με υπομονή και κατανόηση. Να διατηρήσουμε μέσα στη δυσκολία των καιρών το πάθος, τον ενθουσιασμό και τις αξίες που θα βοηθήσουν τη νέα γενιά να ανταποκριθεί στις σύγχρονες απαιτήσεις. Να αντιλαμβανόμαστε ότι σημαντικό εξίσου με τη γνώση είναι και η διάπλαση της προσωπικότητας και του χαρακτήρα των νέων.
Κλείνοντας θα ήθελα να επικαλεστώ τα λόγια του Γληνού για το σχολείο που οραματίστηκε και αγωνίστηκε να δημιουργήσει: «Δεν θέλουμε σχολείο φυλακή, υπνωτήριο, οδοστρωτήρα ιδεών. Ευτυχή τα έθνη εις τα οποία τα τοιχώματα του σχολείου δεν γίνονται τείχη σινικά που αποκλείουν τη ζωή». Για αυτό το σχολείο θα έπρεπε σύσσωμοι όλοι, εκπαιδευτικοί, πολιτεία, γονείς και μαθητές, να εργαστούμε.

Ευχαριστώ θερμά τις δύο εκπαιδευτικούς – τις οποίες είχα κι εγώ την τύχη να αποκαλώ καθηγήτριές μου στο παρελθόν- που μου αφιέρωσαν το χρόνο τους. Εύχομαι καλή συνέχεια και ελπίζω μια μέρα, όχι πολύ μακρινή, να εργαστείτε στο πλαίσιο ενός εκπαιδευτικού συστήματος που αμφότερες αξίζετε!

More about ΙΣΜΗΝΗ ΜΑΥΡΟΕΙΔΗ

Είναι απόφοιτος του Λεοντείου Λυκείου και φοιτά στο τμήμα Σλαβικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ασχολείται ερασιτεχνικά με τη φωτογραφία, απολαμβάνει τις εποικοδομητικές συζητήσεις και αποτελεί το σπαστικό παιδί της παρέας που διορθώνει τα συντακτικά και γραμματικά λάθη των υπολοίπων. Από μικρή ηλικία είχε ως στόχο την αρθρογραφία καθώς πάντα τη γοήτευε η δύναμη της πένας.