ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ

March 15, 2017

Το τελευταίο διάστημα διανύσαμε ακόμα μία χαρακτηριστικά επαναλβανόμενη και με σταθερή συχνότητα διαδικασία, που αποτελεί αντικείμενο σχολιασμού από το πρώτο εγχείρημα προσαρμογής της Ελλάδας σε πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής το 2010. Πιο συγκεκριμένα τα τεχνικά κλιμάκια της τρόικα (“θεσμοί” με το νέο modum vivendi) αφίχθησαν στη χώρα, προκειμένου να συγκεκριμενοποιήσουν ακόμα περισσότερο τα συμφωνηθέντα του τελευταίου Eurogroup, μέσω συναντήσεων με τους αρμόδιους υπουργούς. Συμφωνία δεν επήλθε στο σύνολο των ζητημάτων, καίρια ερωτήματα έχουν τη δυνατότητα να ανεγερθούν, ωστόσο, από την πορεία των διαπραγματεύσεων.

Θα επιθυμούσα, κοινού επιτρέποντος, να ξεκινήσουμε από το όλο εγχείρημα της προνομοθέτησης μέτρων με χρονικό γνώμονα μεγαλύτερο ακόμα κι από το 2020. Παραδόξως ήταν κι ο μόνος τομέας που βρήκε σύμφωνες τόσο την Ουάσινγκτον όσο και τις Βρυξέλλες. Η υποβάθμιση της εθνικής κυριαρχίας είναι σαφής κι επαναλαμβανόμενη. Οποιαδήποτε κυβέρνηση κι αν εκλεγεί την επόμενη τετραετία θα έχει να συνυπολογίσει στο κυβερνητικό της πρόγραμμα τα προσυμφωνηθέντα μέτρα αναφορικά με τη διεύρυνση προς τα κατώτερα στρώματα του αφορολόγητου (αρχής γενομένης το 2019) και την περαιτέρω μείωση των συντάξεων (από το 2020). Οι τέως και νυν διαπραγματευτικοί εκπρόσωποι των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ σαφέστατα και φέρουν τεράστιο μερίδιο ευθύνης για τη διαμορφωθείσα κατάσταση. Η αδικαιολόγητα υπερβολική ολιγωρία τους τόσο στις αντίστοιχες προσπάθειες προς επίτευξη συμφωνίας το 2015, όσο και στο κλείσιμο της β’ αξιολόγησης αποτελούν δυστυχώς παράγοντες που θα συμβάλλουν τα μέγιστα στην επιπλέον απαξίωση και υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου ευπαθών κοινωνικών ομάδων, όπως χαμηλοεισοδηματίες και ηλικιωμένοι.

Θα είχαμε τη δυνατότητα να μεταχειριστούμε εν προκειμένω το ελαφρυντικό του αρκετά υψηλού πλεονάσματος με το οποίο έκλεισε ο ετήσιος ισολογισμός το 2016. Πλεόνασμα που το ΔΝΤ αρνούταν παραδειγματικά να αναγνωρίσει μέχρι και τη γενική συμφωνία σε πολιτικό επίπεδο των προς λήψη μέτρων. Η αναθεώρηση εκ μέρους του Ταμείου συντελέστηκε με την άφιξή τους στη χώρα και την έναρξη του εγχειρήματος προς το “staff-level agreement”, χωρίς εντούτοις αυτό να σηματοδοτεί κάποια αλλαγή ή μείωση στα μέτρα των 3,6 δις που απαιτούν από την κυβέρνηση να λάβει. Χλευασμός ή παρανόηση μεταξύ μας δεν απαιτείται να υπάρχει… Το εγχώριο άτοπο της φαυλοκρατίας έχει μάλιστα εξηγηθεί σε προηγούμενο άρθρο, καταδεικνύοντας τη βαρύτατη επιδημία που έχει πλήξει τη χώρα από την περίοδο της μεταπολίτευσης. Το στοιχείο αυτό δεν αποτελεί τροχοπέδη στους δανειστές όμως, ώστε να εξακολουθούν να μας αντικρίζουν ως οικονομικό και κοινωνικό πείραμα. Η αδυναμία του λαού προς αντίδραση είναι τεράστια. Σε αυτό το στάδιο έχουν οδηγήσει αμοιβαία δύο παράγοντες-κλειδιά: α) Η έλλειψη πλέον του υπερβολικού χαρακτήρα στον όρο “βιοπάλη” και η απουσία του φωτός στην άκρη του δρόμου, β) Η “εγκύκλιος” της πλειονότητας των ΜΜΕ με την προβολή επιλεγμένων γεγονότων και στιγμιοτύπων. Πώς αλλιώς μπορεί να εξηγηθεί το γεγονός πως υποβαθμίστηκε τόσο πολύ η δήλωση του Στίγκλιντζ, βραβευμένου νεοκεϋνσιανού οικονομολόγου πως τόσο ο Τόμσεν, όσο και ο τότε διοικητής της ΕΚΤ, Τρισέ, γνώριζαν εξ’αρχής, από το 2010, πως το πρόγραμμα της Ελλάδας δεν ήταν βιώσιμο και πως οι λόγοι στήριξής του ήταν αμιγώς πολιτικοί.

Το κύριο θέμα μας, παρ’όλα αυτά, είναι εκείνο των αντισταθμιστικών μέτρων. Για όσους άνοιξαν μόλις τους δέκτες τους, ο όρος αυτός χρησιμοποιείται από την κυβέρνηση των ονείρων μας, για να υποδηλώσει πως με κάθε επιπρόσθετο μέτρο που θα λαμβάνεται στο πλαίσιο του νέου πακέτου των 3,6 δισ ευρώ που απαιτεί το ΔΝΤ, θα ακολουθεί κάποια αντίστοιχη μείωση των κρατικών εισπράξεων, μέσω συγκεκριμένων φοροελαφρύνσεων. Ο εξειδικευμένα αποκαλυπτικός χαρακτήρας των αντισταθμιστικών μέτρων και το ανοιχτό μέτωπο στα εργατικά ζητήματα αποτελούν, όμως, τα πλέον φλέγοντα ζητήματα για το κλείσιμο της συμφωνίας. Κι εδώ το ζήτημα που τίθεται είναι ηθικό. Τι εννοώ; Η βασικότερη διαφωνία ανάμεσα σε κυβέρνηση και θεσμούς στον τομέα των αντισταθμιστικών μέτρων έγκειται στον προορισμό τους. Οι δανειστές επιζητούν τη μείωση στη φορολογία των επιχειρήσεων, ενώ η κυβέρνηση απαιτεί τα αντισταθμιστικά να στραφούν υπέρ των δεινοπαθούντων Ελλήνων πολιτών με κύρια μορφή εξειδίκευσης τη μείωση του ΕΝΦΙΑ.

Οι αποχρώσεις είναι δύο, ακριβώς όσες και οι πραγματικότητες. Με τη μείωση στη φορολογία των επιχειρήσεων ελαττώνεται το χρόνιο πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας, προσελκύονται περισσότερα επενδυτικά επιχειρηματικά φόρα συμβάλλοντας δυνητικά στο θετικό πρόσωπο του ΑΕΠ, των κρατικών εσόδων και εισπράξεων, καθώς και στο άνοιγμα αρκετών θέσεων εργασίας. Από την άλλη πλευρά έχεις κάποια εξαθλιωμένα κοινωνικά στρώματα, ανέργους κι εργαζόμενους που πλέον αμείβονται με το 1/3 κοντά των προηγούμενων αποδοχών τους. Μια ένεση φορολογικής ανακούφισης θα αποτελούσε ίσως το πρώτο θετικό αντίκρυσμα που θα αντίκριζαν σε αυτόν τον επταετή “Γολγοθά” που έχουν διανύσει μέχρι σήμερα. Η διαφοροποίηση αυτή λοιπόν, έγκειται κατά κύριο λόγο στο στοιχείο της ηθικής. Το καίριο ερώτημα του άρθρου, αλλά και της κοινωνίας σε γενικότερο βαθμό είναι το εξής: “Χωράει το στοιχείο της ηθικής στην πολιτική ζωή;”

Αν προσδώσουμε στην ηθική την έννοια του Ιμμάνουελ Καντ, τότε θα μας οδηγήσει στον ατομικό μας κώδικα ηθικής που σύμφωνα με τον ίδιο δημιουργήθηκε βάσει του λογικού χαρακτήρα και φύσης του ανθρώπινου όντος. Η κατηγορική προσταγή, όπως την ονόμασε ο ίδιος, μπορεί να αναλυθεί και να αποσαφηνιστεί σε δύο στάδια: α) Οφείλουμε να επιχειρούμε μόνο πράξεις, οι οποίες θα μας φαινόταν λογικό να μετατραπούν σε παγκόσμιο νόμο, β) Οφείλουμε να συμπεριφερόμαστε στο συνάνθρωπό μας σαν να είναι σκοπός κι όχι μέσο. Η “καντική” ηθική, αν και με μια πρώτη ανάγνωση φαίνεται να δικαιολογεί εν μέρει τους υπερασπιστές της στροφής των αντισταθμιστικών μέτρων στους πολίτες, έχει τη δυνατότητα να αντιταχθεί κιόλας, με την ίδια ευκολία, στο εν λόγω επιχείρημα. Οι ισορροπίες είναι τόσο λεπτές που δεν απομακρύνεται καμία από τις δύο έννοιες από το ρασιοναλιστικό ρεύμα. Η άποψη των δανειστών δεν μπορεί να θεωρηθεί παράλογη, αφού η συνοχή της είναι πέρα για πέρα έγκυρη. Για να είμαστε πιο φιλοσοφικά ορθοί, εντούτοις, θα πρέπει να εξετάσουμε το ζήτημα πιο πρακτικά και in concreto. Σε μία χώρα που υποφέρει από τις επιπτώσεις των προγραμμάτων λιτότητας και της χείριστης διαχείρισης των καταστάσεων που αναδύθηκαν από όλες τις πλευρές που μεσολάβησαν, ο κώδικας ηθικής θα υποδείκνυε την άμεση κι έστω και μικρή ανακούφιση κι ελάφρυνσή τους. Άλλωστε, τις περισσότερες φορές οι περιστάσεις είναι αυτές που καθορίζουν τις ιδέες κι όχι το αντίθετο.

Κλείνοντας θα ήθελα να εκφράσω και την προσωπική μου άποψη. Η προηγούμενη παράγραφος και το επιχείρημα που περιλαμβάνει θα μπορούσε να απορριφθεί κάλλιστα από έναν υπέρμαχο της μη συμβατότητας της ηθικής με την πολιτική ζωή. Θεωρώ όμως πως μπροστά σε τόσα χρόνια ανηθικότητας, σε ορισμένους τομείς και μέτρα, έχει θέση και μάλιστα ισχυρή η ηθική. Όταν το ηθικό πρόσημο είναι αρνητικό, οι εκπρόσωποί μας θα πρέπει να συμβάλουν ώστε να το εξισορροπήσουν. Έτσι κι αλλιώς, όπως αναφέραμε και προηγουμένως δεν αναφερόμαστε σε μια οποιαδήποτε λήψη μέτρων ή σε ένα απρόβλεπτο πιστωτικό γεγονός, αλλά σε εφαρμογή ανήθικων πολυετών πολιτικών. Την ηθική, εντούτοις, και την εφαρμογή της πρέπει να τη φοβόμαστε από άτομα με τεράστια συμφέροντα…

More about ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΕΚΕΡΗΣ

Γεννηθείς μία καλοκαιρινή βροχερή μέρα του ’96,δεν άργησε πολύ να εκδηλώσει τις τάσεις φυγής που είχε από τότε που άρχισε να συγκαταλέγεται στο ανθρώπινο είδος(?), όταν η θλίψη του στο εσωτερικό του σπιτιού κατέστη γραφική.Το ίδιο χαρακτηριστικό τον οδήγησε στα 18 του στην Κομοτηνή,που τη συνδύασε με την επιστήμη της Νομικής.Αν δεν τον βρείτε σε κάποιο γήπεδο να διαστρεβλώνει τη λειτουργία των φωνητικών του χορδών για χάρη της μεγάλης ερυθρόλευκης αγάπης του,περάστε μία βόλτα από τα πιο απόμερα μέρη του Πειραιά κι όλο και κάπου θα τον εντοπίσετε.Αλλιώς να αρχίσετε να ανησυχείτε…