ΣΚΛΑΒΙΑ : ΕΤΟΣ 2017

March 25, 2017

Εν έτει 2017, η όψη του κόσμου είναι πολύ διαφορετική από αυτήν που η ανθρωπότητα οραματιζόταν στις αρχές της χιλιετίας. Φαινόμενα που πολλοί θα προτρέχαν να χαρακτηρίσουν δαίμονες του παρελθόντος, πεισματικά αρνούνται να υποχωρήσουν από τις μοντέρνες κοινωνίες. Ανάμεσα τους, η δουλεία. Η θεώρηση της ανθρώπινης υπόστασης ως ιδιοκτησία ίσως να μην είναι τόσο καταφανής όσο στο παρελθόν, ούτε να γίνεται με την ευλογία των κοινωνικών δομών, ωστόσο εξακολουθεί να αποτελεί μια μάστιγα που αφορά όχι μόνο τον αναπτυσσόμενο όπως θα περίμενε κανείς, αλλά και τον αναπτυγμένο «ανθρωπιστικό» κόσμο.

Στο σημείο αυτό, πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι η έννοια της δουλείας έχει διαφοροποιηθεί με το πέρασμα των αιώνων. Έτσι, από τον ορισμό «μετατροπή του ανθρώπου σε ιδιοκτησία» φθάσαμε πλέον να μιλάμε για «πλήρη έλεγχο και εξουσία ενός ανθρώπου πάνω σε κάποιον άλλο, με στόχο την οικονομική ή και κάθε άλλου είδους εκμετάλλευση του». Ωστόσο, είναι προφανές ότι η διαφοροποίηση αυτή, δεν σημαίνει και κάποια ουσιώδη ελάφρυνση της βαρύτητας του φαινομένου. Η δουλεία εξακολουθεί να συνεπάγεται την στέρηση των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων του ατόμου και την κοινωνική του καταδίκη, αποτελώντας ένα έγκλημα κατά της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Τα νούμερα μιλάνε από μόνα τους. Σύμφωνα με στοιχεία της σελίδας freedomunited.org 45.8 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως βρίσκονται υπό καθεστώς δουλείας συντηρώντας μια βιομηχανία 150 δισεκατομμυρίων, φέροντας τη δουλεία στη δεύτερη θέση των πιο επικερδών διεθνών εγκλημάτων μετά τη διακίνηση ναρκωτικών. Ο πυρήνας του προβλήματος, φαίνεται να έχει μετατοπιστεί από τις δυτικές κοινωνίες, στις ασιατικές και τις αφρικανικές. Σε αριθμητικούς όρους, οι πέντε χώρες με του περισσότερους σκλάβους φαίνεται να είναι η Ινδία, η Κίνα, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές και το Ουζμπεκιστάν με 18.4, 3.4, 2.1, 1.5 και 1.2 εκατομμύρια ανθρώπων να εκτιμάται ότι ζουν υπό καθεστώς δουλείας αντίστοιχα. Σε ποσοστό επί του συνολικού πληθυσμού ωστόσο, την πρωτιά κατακτά το Ουζμπεκιστάν με 4 στους 100 πολίτες να φέρουν το τίτλο του σκλάβου.

 

 

Αξίζει ωστόσο να εξετάσουμε τις εκφάνσεις που λαμβάνει η δουλεία στις σύγχρονες κοινωνίες. Η μορφή που φαίνεται να έχει διατηρηθεί σχετικά αναλλοίωτη είναι αυτή της δουλείας λόγω χρέους. Άτομα εξαναγκάζονται σε εργασία προκείμενου να εξοφλήσουν δάνεια, ενώ καταλήγουν να είναι υπόχρεοι πολύ μετά τη αποπληρωμή του οφειλόμενου ποσού, λόγω τόκων. Δεν είναι δε λίγες οι περιπτώσεις που η οφειλή δεσμεύει και την επόμενη γενιά Θύματα αυτής της βιομηχανίας απατώνται κυρίως στην Νότια Ασία.

Σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ILO) για το έτος 2012 τα ανήλικα θύματα δουλείας αντιστοιχούν στο 20% του συνόλου των θυμάτων. Η παιδική δουλεία περιλαμβάνει χειρωνακτική καταναγκαστική εργασία, οικιακή δουλεία, εξαναγκασμένη συμμετοχή σε ένοπλες συγκρούσεις, καθώς και εμπορική σεξουαλική εκμετάλλευση. Υποπερίπτωση του τύπου αυτού, θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε και τον εξαναγκασμένο γάμο ανήλικων ατόμων, ένα φαινόμενο που συχνά είναι σύμφωνο με τις πολιτισμικές παραδόσεις κοινωνιών στις οποίες λαμβάνει χώρα, κάτι που ωστόσο δεν εξασφαλίζει και την συναίνεση όλων των πλευρών .

Όσο απόμακρες και αν ακούγονται αυτές η περιπτώσεις είναι εξαιρετικά σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι η δουλεία δεν είναι φαινόμενο που έχει εκλείψει από τις αναπτυγμένες κοινωνίες. Η σεξουαλική εκμετάλλευση των θυμάτων σωματεμπορίας αποτελεί ένα τεράστιο κοινωνικό νόσημα, που συχνά ο μέσος πολίτης αδυνατεί να εκλάβει ως αποτέλεσμα εξαναγκασμού. Αντ’ αυτού, σε μια προσπάθεια να αποστασιοποιηθεί από το πρόβλημα, επιλέγει να το θεωρήσει ξεπεσμό του ατόμου με δική του πρωτοβουλία.

Εξ’ ίσου ανησυχητική είναι και η εργασιακή εκμετάλλευση μεταναστών και προσφύγων, ένα φαινόμενο που αναμένεται να ενταθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια στη γειτονιά μας, χάρη στις γεωπολιτικές συγκυρίες που επιτάζουν την μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών. Η δυσκολία των ατόμων αυτών να προσαρμοστούν στις κοινωνίες υποδοχής σε συνδυασμό με το φόβο, ή και την αδυναμία τους σε περίπτωση απουσίας εγγράφων, να προσφύγουν στη δικαιοσύνη, τους καθιστά ιδανικούς στόχους εκμετάλλευσης.

Δυστυχώς, υπό μια ρεαλιστική εξέταση των καταστάσεων, γίνεται φανερό ότι όσο υπάρχουν κοινωνικές ανισότητες καθώς και άτομα τα είναι πρόθυμα να τις εκμεταλλευτούν στο όνομα του κέρδους, η δουλεία θα εξακολουθεί να αποτελεί ένα μελανό σημείο στην πορεία της ανθρωπότητας. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε να αγωνιζόμαστε για τον περιορισμό του φαινομένου. Σύμμαχος σε αυτήν την προσπάθεια, δεν είναι τίποτα άλλο από τη θύμηση των αγώνων που έχουν ήδη κερδηθεί.

More about Eponymous View