BREXIT IS HAPPENING

March 30, 2017

Σήμερα (29/03/2017) η πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, υπέγραψε επιστολή για την ενεργοποίηση του άρθρου 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας, προκειμένου να αρχίσει η έξοδος του Ηνωμένου Βασιλείου από τους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αρχικώς τί γράφει το άρθρο 50 της Συνθήκης και ποιά διαδικασία ακολουθεί; Σύμφωνα με το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας,  “Κάθε κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει να αποχωρήσει από την ένωση, σύμφωνα με τις δικές του συνταγματικές διαδικασίες.”. Η πρώτη παράγραφος διαπλάθει το δικαίωμα της εκάστοτε χώρας που επιθυμεί να αποχωρήσει, να πράξει ως προς αυτή την επιθυμία της. Αυτός είναι και ένας λόγος που μέχρι στιγμής η Ε.Ε. δεν έχει μετατραπεί σε Σύμφωνο της Βαρσοβίας, αλλά ας κρατάμε μικρό καλάθι προς το παρόν.

Εν συνεχεία, το άρθρο 50 δηλώνει ότι η χώρα που επιθυμεί να αποχωρήσει θα ειδοποιήσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο περί της επιθυμίας της. Έπειτα, το Συμβούλιο θα δώσει οδηγίες στην Ένωση και η ίδια θα διαπραγματευτεί και θα έλθει σε συμφωνία με την χώρα που θέλει να αποχωρήσει. Αυτή η συμφωνία θα περιέχει ουσιαστικά τη μελλοντική συνεργασία της αποχωρούσας χώρας με την Ένωση, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 218(3) της Σύμβασης περί της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το άρθρο 218 δε χρειάζεται να απασχολήσει κανέναν προς στιγμήν. Για να ισχύσει η συμφωνία, θα πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και μάλιστα θα πρέπει να έχει εγκριθεί και από το Συμβούλιο κατά αύξουσα πλειοψηφία. Στην ουσία, πρώτο στάδιο έγκρισης πρέπει να δοθεί από το Συμβούλιο για την υπογεγραφείσα συμφωνία εξόδου, όπου δεν αρκεί η απλή πλειοψηφία 50% + 1, αλλά θέλει αυξημένη πλειοψηφία, τουτ’έστιν 2/3. Σύμφωνα όμως με το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 4, του άρθρου 50, η αυξημένη πλειοψηφία καθορίζεται με βάση το άρθρο 238 παράγραφος 3, περίπτωση β, δηλαδή η πλειοψηφία που απαιτείται είναι 65% των παρευρισκόμενων χωρών (με απαρτία να υπάρχει όταν εκπροσωπείται τουλάχιστον το 72% των χωρών). Δεύτερο στάδιο έγκρισης δίδεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, για την οποία έγκριση αρκεί η απλή πλειοψηφία (50%+1).

Σε όλες τις συνεδρειάσεις, βάσει των οποίων δίδεται η έγκριση προς τη συμφωνία εξόδου, η χώρα-μέλος που θα αποχωρήσει δεν συμμετέχει. Σε περίπτωση λοιπόν που δεν μπορούν τα μέρη να έρθουν σε μια συμφωνία, μετά από δύο χρόνια (από σήμερα) θα παύσει να ισχύει το Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οπότε με την πάροδο των δύο χρόνων, εάν οι διαπραγματεύσεις είναι ανεπιτυχείς, απλώς το Ηνωμένο Βασίλειο θα γίνει μια χώρα, η οποία δε θα έχει κάποια συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση και εμείς ως πολίτες της Ευρώπης δε θα μπορούμε να απολαύσουμε τα ίδια δικαιώματα και προνόμια που απολαμβάναμε εώς τώρα στο Ηνωμένο Βασίλειο (δηλαδή ελευθερία μετακίνησης ανθρώπων και κεφαλαίων, πρωτίστως). Αυτή, λοιπόν, είναι η διαδικασία που θα ακολουθηθεί από εδώ και μπρος. Κατά την άποψη, όμως, του συγγραφέος, το άρθρο 50 είναι δίκοπο μαχαίρι.

Πολλές φωνές έχουν ακουστεί σχετικά με το γεγονός ότι το Ηνωμένο Βασίλειο “πρέπει να τιμωρηθεί για αυτήν του την απόφαση και να υποστεί τις δυσμενείς συνέπειες”. Εάν οι διαπραγματευτές κρατήσουν μια καθολικώς σκληρή στάση απέναντι στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπως κράτησαν και στην Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο, δεν πρόκειται να δεχτεί αυτήν τη στάση. Στη χειρότερη; Θα περιμένει δύο χρόνια να παύσει η ισχύς των Ευρωπαϊκών νόμων που έχει κυρώσει και θα προχωρήσει κανονικά στον οποιοδήποτε σχεδίασμο (οικονομικό-πολιτικό-κοινωνικό) θα έχει η τότε κυβέρνησή του. Οπότε δε θα υποστεί μακροπρόθεσμες οικονομικές συνέπειες το Ηνωμένο Βασίλειο λόγω Brexit. Όπως και με το δημοψήφισμα (όχι σε τόσο τραγικό βαθμό), έτσι και σήμερα με την ανακοίνωση της ενεργοποίησης του άρθρου 50, η λίρα έπεσε κατά 0,50% σε σύγκριση με το δολλάριο, το οποίο υποδηλώνει έναν φόβο ως προς τις οικονομικές επιπτώσεις του Brexit. Όμως αυτό είναι και το πλεονέκτημα του να κόβει ένα κράτος δικό του νόμισμα. Η λίρα θα σταθεροποιηθεί, όπως και πριν 9 μήνες, λείαν συντόμως. Το ζήτημα είναι τη ζημιά θα πάθει το ευρώ, αφού σταθεροποιηθεί η λίρα. Το νόμισμα σίγουρα λοιπόν, δεν αποτελεί κριτήριο/επιχείρημα για την ολέθρια καταστροφή που θα υποστεί το Ην. Βασ. λόγω της εξόδου. Επίσης, το Ην. Βασ. είναι φημισμένο για τα ναυπηγεία του. Δε θα σταματήσει να αγοράζει κανείς πλοία από εκεί, ούτε θα σταματήσουν κάποιες Ευρωπαϊκές χώρες να αγοράζουν από εκεί. Οπότε έχει το εξής πλεονέκτημα. Διατηρεί το παγκόσμιο πελατολόγειό του (π.χ. ΗΠΑ), ενώ συγχρόνως δεν περιορίζεται από τους νόμους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για συγκεκριμένο αριθμό πωλήσεων εντός της ευρωπαϊκής ζώνης. Win win situation μου φαίνεται.

Στον αντίποδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πληγεί αρκούντως με την αποχώρηση του Ην. Βασιλείου. Δε θα καταβάλει πια εισφορές στο κοινοτικό ταμείο. Οι εσιφορές του ήταν πολύ σημαντικές, καθώς έφταναν τα ποσά των 350εκ. εβδομαδιαίως συνήθως, ενώ έχει υπολογιστεί η εισφορά του και για τον κοινοτικό προϋπολογισμό εν έτει 2020. Πέραν τούτου, αυτό το κενό που θα αφήσει το Ην. Βασ. στον κοινοτικό προϋπολογισμό, πρέπει να το καλύψουν τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Αυτομάτως, λοιπόν επιβαρύνονται όλα τα κράτη με σημαντικά ποσά για τις μελλοντικές εισφορές τους. Θεωρώ επίσης, πως και το ευρώ θα έχει μια μικρή πτώση και υποτίμηση σε σύγκριση με το δολλάριο και τη λίρα, καθώς δε θα έχει την ίδια ισχύ όπως όταν είχε τη στήριξη του Ην. Βασιλείου. Οπότε πράγματι, οι διαπραγματεύσεις πρέπει να γίνουν με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορέσει να επωφεληθεί αρκετά, αλλά όχι καταχρηστικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση από την αποχώρηση του Ην. Βασιλείου.

Ιδανικό σενάριο για εμένα θα ήταν να ενεργοποιηθεί η διαδικασία του άρθρου 49 και να επανενταχθεί το Ην. Βασίλειο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Ρεαλισιτκό, λοιπόν, σενάριο για εμένα είναι να υπάρξει μια ανταλλαγή, δηλαδή να απολαμβάνουν όλοι οι πολίτες κάποια προνόμια στο Ην. Βασίλειο ως Ευρωπαίοι, δηλαδή ελευθερία κινήσεως, εγκαταστάσεως, ώστε το Ην. Βασ. να απολαμβάνει κάποια προνόμια εμπορίου σε σχέση με τρίτες χώρες, π.χ. ΗΠΑ. Το περισσότερο ιδανικό σενάριο για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι στο διακανονισμό να περιλαμβάνεται και ένα ποσό ετήσιων εισφορών από το Ην. Βασίλειο, ώστε να απολαμβάνει κάποια προνόμια και να μειωθεί η επιβάρυνση προς τα άλλα κράτη. Για το Ην. Βασ. ιδανικό σενάριο θεωρώ να διατηρηθούν τα πράγματα ως έχουν και απλώς να πληρώνει μικρότερες εισφορές στα κοινοτικά ταμεία.

Όπως και να έχει, ζούμε μια ιστορική στιγμή, καθώς είναι η πρώτη χώρα που εγκαταλείπει την ιδέα της ενωμένης Ευρώπης και οι εξελίξεις έχουν πολύ ενδιαφέρον. Το μόνο που περιμένουμε να δούμε τώρα είναι κατά πόσον το Ηνωμένο Βασίλειο θα παραμείνει ενωμένο, καθώς ζητήθηκε ξανά δημοψήφισμα αποχώρησης της Σκωτίας από το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ ενδιαφέρον θα έχει να πράξει παρόμοια ενέργεια η Βόρειος Ιρλανδία. Το δεύτερο πράγμα που περιμένουμε να δούμε είναι εάν η Γερμανία θα εκμεταλλευτεί το κενό ισχύος που θα δημιουργηθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση με την απουσία του Ηνωμένου Βασιλείου και εάν θα μετατρέψει αυτή τη συνεργασία σε κάποιο είδος ηγεμονίας. Ένα είναι σίγουρο. Η ιστορία επαναλμβάνεται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Όπως κατάρρευσε τότε η ΚτΕ, έτσι θα καταρρεύσει και η ΕΕ και όπως το Σύμφωνο της Βαρσοβίας κατέληξε σε μια ηγεμονία της ΕΣΣΔ, έτσι μπορεί να καταλήξει και η ΕΕ, εάν δεν προσέξουν οι υπόλοιπες χώρες. Ελπίζω να διαψευσθώ σε πολλές από τις υποθέσεις και εκτιμήσεις που κάνω και να μην υπάρξουν αρνητικές ή μόνο αρνητικές συνέπειες.

ΥΓ: Κρίμα που το όραμα των Σούμαν και Μονέ δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ, γιατί δεν υπερίσχυσαν ποτέ η αλληλεγγύη, η συνεργασία και η ομόνοια μεταξύ των κρατών-μελών, αλλά τα χρηματοοικονομικά συμφέροντα, με αναπόφευκτό αποτέλεσμα την κατάρρευση της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

More about Eponymous View