ΡΟΥΧΑ ΜΑΖΙ ΠΟΥ ΠΛΗΘΥΚΑΝ ΚΑΙ ΕΧΟΥΝΕ ΓΙΝΕΙ ΡΟΖ

November 28, 2017

Απρόβλεπτη η πολιτική, ακόμα και για έναν μελλοντικό πολιτικό επιστήμονα, η πολιτική κρύβει κινδύνους, κρύβει επιπλοκές και περισσότερο από όλα την δυσκολία να προβλέψεις το μέλλον ενός πολιτικού φορέα, μιας κυβέρνησης. Στο προηγούμενο μου άρθρο, για την πολιτική κατάσταση στην Γερμανία, είχα εκφράσει την άποψη ότι μια κυβέρνηση Μεγάλου Συνασπισμού μεταξύ Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλδημοκρατών, είναι ένα σενάριο απίθανο να γίνει. Λίγες μέρες μετά, ο πρόεδρος του SPD Μάρτιν Σουλτς, δέχθηκε σκληρές πιέσεις από πολλά μέλη του κόμματος, για να αρχίσει συνομιλίες με το κόμμα της Μέρκελ, για τον σχηματισμό μιας κυβέρνησης των Χριστιανοδημοκρατών, του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος και ίσως και των Πράσινων. Αν και ο ίδιος φάνηκε αμετακίνητος στην θέση του, ότι το SPD πρέπει να παραμείνει στην αντιπολίτευση, τελικά δέχθηκε να κάτσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τους πρώην εταίρους του.

Αυτό που ταλανίζει όμως τους πολιτικούς επιστήμονες τα τελευταία χρόνια, είναι η «κάτω πορεία» που έχουν πάρει τα Σοσιαλιστικά/Σοσιαλδημοκρατικά Κόμματα στην Ευρώπη. Η αποτυχία τους στις εκλογές στην Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία, Ισπανία, σε χώρες που κυριάρχησαν Σοσιαλιστικά Κόμματα από την δεκαετία του ’80 και μετά που οφείλεται; Η κάποτε εργατική τάξη, που τα υποστήριζε φαίνεται να κινείται σε Λαϊκιστικά Κόμματα (π.χ Κίνημα 5 Αστέρων στην Ιταλία), είτε σε Ακροδεξιά Κόμματα όπως το AfD στην Γερμανία ή το Κόμμα για την Ελευθερία στην Αυστρία. Σε αυτό το άρθρο ψάχνουμε να βρούμε τα αίτια για την πτώση της δημοτικότητας των Σοσιαλιστικών Κομμάτων στην Ευρώπη αλλά και το μέλλον της Σοσιαλδημοκρατίας. Κατά πόσο μπορεί να επιβιώσει, μετά από αλλεπάλληλες ήττες.

Η κίνηση του Σουλτς στην Γερμανία, να ξεκινήσει από την Πέμπτη (30 Νοεμβρίου), συζητήσεις με τους Συντηρητικούς έφερε αντιδράσεις σε πολλά μέλη του Κόμματος. Η νεολαία του SPD, διαφωνεί με την δημιουργία Μεγάλου Συνασπισμού (ξανά), καθώς θεωρεί οτι προκάλεσε φθορά στο κόμμα, και οι ψηφοφόροι τιμώρησαν το κόμμα στέλνοντας το στο 20,5%. Πολλοί βουλευτές του SPD, θεωρούν όμως ότι με το να μπουν ξανά στον Μεγάλο Συνασπισμό θα μπορέσουν να περάσουν κάποιες από τις ιδέες τους και να τις υλοποιήσουν, όπως το σχέδιο τους για την Κοινωνική Ασφάλιση, το Προσφυγικό κτλ.
Αν δημιουργηθεί ο Μεγάλος Συνασπισμός στην Γερμανία, όπως έγινε και το 2013, το SPD είναι πολύ πιθανό να ξανακαταλήξει ο αποδιοπομπαίος τράγος, καθώς στην αξιωματική αντιπολίτευση θα βρεθεί το Ακροδεξιό AfD και στις επόμενες εκλογές, τα πράγματα και για τους Χριστιανοκοινωνιστές και για τους Σοσιαλδημοκράτες θα είναι δύσκολα. Οι αποφάσεις των Σοσιαλδημοκρατικών Κομμάτων, να συνταχθούν με τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, προκάλεσαν την πρώτη μεγάλη ρωγμή τους. Στην Γερμανία, ο Καγκελάριος Χέλμουτ Σμιτ, στη δεύτερη του θητεία στο αξίωμα, επέβαλλε σκληρή λιτότητα με αποτέλεσμα να καθαιρεθεί από το αξίωμα του (μετά από αντάρτικο των Βουλευτών του SPD) το 1982.  Το 1998, ο πάλι Σοσιαλδημοκράτης Γκέρχαρντ Σρέντερ, γίνεται Καγκελάριος της Γερμανίας, υποσχόμενος να πατάξει την ανεργία που μάστιζε την χώρα μέσω του Τρίτου Δρόμου.
Ένα μείγμα δηλαδή κοινωνικών προοδευτικών μεταρρυθμίσεων και νεοφιλελεθερισμού. Το 1999, εμφανίζεται το πρώτο ρήγμα στην Κυβέρνηση Σοσιαλδημοκρατών και Πράσινων, καθώς ο Όσκαρ Λαφοντέν, ο οποίος παραιτείται από υπουργός Οικονομικών, πρόεδρος του κόμματος και βουλευτής και αποσύρεται από την πολιτική. Λίγα χρόνια μετά δήλωσε οτι παραιτήθηκε ως ένδειξη διαμαρτυρίας στην φιλελευθεροποίηση του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος και την νεοφιλελεύθερη ατζέντα που είχε υιοθετήσει ο Σρέντερ. Ομοίως με τον «Εργατικό» Πρωθυπουργό της Αγγλίας τότε, Τόνι Μπλαιρ ο Σρέντερ έστειλε Γερμανικά στρατεύματα (ο πρώτος Καγκελάριος που το επιχείρησε αυτό μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο) στο Κόσοβο, στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ. Ο Μάρτιν Σουλτς, προεκλογικά είχε δηλώσει ότι θα απομακρύνει το SPD, από την ιδεολογική πλατφόρμα του Σρέντερ και τον σοσιαλφιλελευθερισμό που έχει καταβάλλει το κόμμα, στρέφοντας το κόμμα λίγο πιο αριστερά.

Γειτονικά της Γερμανίας, στην Γαλλία, το Σοσιαλιστικό Κόμμα που κυβερνούσε την χώρα από το 2012 υπέστη μεγάλο βατερλό στις Εκλογές του 2017, καταλαμβάνοντας το ποσοστό του 6%, το χαμηλότερο ποσοστό στην ιστορία του. Ο υποψήφιος Πρόεδρος ήταν ο Μπενουά Αμόν, ο οποίος προσπάθησε να φέρει το κόμμα λίγο πιο κοντά στις αρχές του Ευρωπαϊκού Σοσιαλισμού, αλλά ο λαός δεν υπάκουσε, καθώς ούτε και τα μέλη του κόμματος. Η «δεξιά» πτέρυγα των Σοσιαλιστών, κατέφυγαν στο κίνημα του Μακρόν, που το υποστήριξαν κιόλας σθεναρά. Όταν ρώτησαν τον Αμόν, μετά τις εκλογές και την ήττα του, γιατί θεωρεί ότι απέτυχε η Σοσιαλδημοκρατία στην Γαλλία, εκείνος απάντησε:
( Η συνέντευξη που ακολουθεί είναι από την δημοσιογραφική ιστοσελίδα The Press Project.
Η δημοσιογράφος Τζένη Τσιροπούλου, απεσταλμένη του TPP στην Γαλλία).

« Για δυο λόγους. Τι περιέχει η σοσιαλδημοκρατία; Σόσιαλ (κοινωνική) και δημοκρατία. Αν δεν τα καταφέρνεις στα κοινωνικά ή στα δημοκρατικά θέματα… Το όνομα ενός κόμματος φέρει και μια υπόσχεση. «Σοσιαλιστικό κόμμα»: είναι μια υπόσχεση. Τι περιμένουμε από έναν «σοσιαλιστή»; Λιγότερες ανισότητες, λιγότερη φτώχεια, λιγότερη οικονομική ανασφάλεια, περισσότερη παιδεία. Αυτή είναι η υπόσχεση που μαντεύει ο καθένας πίσω από μια λέξη. Ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα θα πρέπει να καλυτερεύει τις συνθήκες ζωής του κόσμου και να το κάνει ζητώντας του να συμμετάσχει. Η τελευταία νομοθεσία που υιοθέτησε η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση ήταν η
Loi Travail [μια νέα εκδοχή του εργατικού δίκαιου], που διευκολύνει τις απολύσεις, μειώνει το κόστος των υπερωριών, αποδυναμώνει γενικά τις συνθήκες εργασίας των υπαλλήλων.
Αυτά τα μέτρα η κυβέρνηση τα περνάει σε αντιπαράθεση με τις διαδηλώσεις στους δρόμους, με την πλειοψηφία των βουλευτών εναντίον των μέτρων, χάρη σε μια γαλλική ιδιαιτερότητα, το άρθρο 49-3, που επιτρέπει στην κυβέρνηση να υιοθετήσει νόμους παρακάμπτοντας την ψηφοφορία από το Κοινοβούλιο. Δηλαδή αντιδημοκρατικά. Ε να’ μαστε! Ιδού η περίληψη. Οι λόγοι για τους οποίους αποτύχαμε δεν είναι περίπλοκοι. Μερικές φορές είναι συνδεδεμένοι με εξωτερικούς λόγους και είναι αλήθεια ότι η άφιξη της τρομοκρατίας στη Γαλλία αναστάτωσε τον κόσμο, μα, πέραν αυτού, το Σοσιαλιστικό Κόμμα δεν πρόκοψε ούτε κοινωνικά ούτε δημοκρατικά.»

Η πολιτική είναι γεμάτη παράδοξα. Όσον αφορά την Σοσιαλδημοκρατία στην Ευρώπη που ξεψυχά, το παράδοξο που μπορούμε να σκεφτούμε είναι το εξής: Πως στην Μεγάλη Βρετανία, σε μια εποχή τόσο δύσκολη για την πολιτική ζωή της χώρας, οι Βρετανοί κάνουν στροφή προς τα «αριστερά»;
Το 2015, μετά την ήττα του Εργατικού Κόμματος από το Συντηρητικό, ακολούθησαν οι διαδικασίες για την ανάδειξη του νέου προέδρου. Κανείς τότε δεν θα πίστευε ότι θα εκλεγόταν Πρόεδρος (με 60% από τα μέλη), ένας Μαρξιστής «αντάρτης» του Εργατικού Κόμματος. Ο λόγος για τον Τζέρεμι Κόρμπιν, ο οποίος έχει επιβιώσει από 2 εκλογικές διαδικασίες του κόμματος, όταν του κατέθεσαν πρόταση μομφής μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, από ένα δημοψήφισμα αλλά και από μια εκλογική μάχη, που μπόρεσε και «έκοψε» την αυτοδυναμία των Συντηρητικών, φτάνοντας στο ποσοστό του 40%.
Το παράδοξο είναι, ότι ένας 68χρονος πολιτικός, κατάφερε να γυρίσει σελίδα στο Εργατικό Κόμμα. Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, αν ψήφιζαν μόνο οι νέοι μεταξύ 18-25, ο Τζέρεμι Κόρμπιν θα ήταν τώρα πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας.
Το κίνημα βάσης, που έχει δημιουργηθεί γύρω από το Εργατικό Κόμμα είναι αυτό που έδωσε στον Κόρμπιν τις μεγάλες νίκες που πέτυχε είτε απέναντι σε “συντρόφους” του, είτε σε αντιπάλους του. Οι νέοι, που έχουν υποφέρει από την λιτότητα που μαστίζει την Βρετανία, από την συντηρητική κοινωνία στην οποία ζουν, στρέφονται στο πρόσωπο του 68χρονου Κόρμπιν που δίνει ένα μεγάλο ποσοστό ελπίδας, σε ένα μεγάλο μέρος της Βρετανικής κοινωνίας.
Από την σοσιαλφιλελεύθερη ταυτότητα του Εργατικού Κόμματος, που του είχε δώσει ο Τονι Μπλαιρ, από το «φιλοπολεμικό Κόμμα», λόγω της εμπλοκής του στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, ο Κόρμπιν μέχρι στιγμής έχει καταφέρει το ακατόρθωτο. Να αναστήσει τον Ευρωπαϊκό Σοσιαλισμό σε μια εποχή που όλα τα Σοσιαλιστικά Κόμματα αργοπεθαίνουν.

Το πρόβλημα της Σοσιαλδημοκρατίας είναι η κρίση ταυτότητας που περνάει. Το κοινό στο οποίο κάποτε έκανε έκκληση, τώρα πια βρίσκει άλλους «συνοδοιπόρους». Η εργατική τάξη, ψηφίζει πλέον ριζοσπαστικά και όχι τόσο ιδεολογικά. Ψηφίζει για να «ταρακουνήσει το σύστημα» και αυτό η Σοσιαλδημοκρατία, αδυνατεί να το καταλάβει. Τα Σοσιαλιστικά Κόμματα, εντάσσονται με την ελίτ, ακολουθούν νεοφιλελεύθερες πρακτικές μακριά από τα μανιφέστο τους και τους προκάτοχους τους.
Αρκετοί κάνουν λόγο για το τέλος των ιδεολογιών. Ότι πλέον το φάσμα αριστερά-δεξιά, δεν υπάρχει, όλα τα κόμματα υιοθετούν τις ίδιες πρακτικές, με διαφορές μόνο στα κοινωνικά ζητήματα (συντηρητικοί-προοδευτικοί).
Οι ιδεολογίες όμως ζουν, η Σοσιαλδημοκρατία είναι αυτή που έχει χάσει την ιδεολογία της, την ταυτότητα της. Αυτό πρέπει να αναζητήσει και σίγουρα ο δρόμος για αυτό είναι ανηφορικός.

More about Οδυσσέας Γραμματικάκης

"Επαναστατώ, άρα υπάρχω.", είχε γράψει κάποτε ο Καμύ και από τότε που το διάβασε, δεν σταματά να επαναστατεί. Σπουδάζει Πολιτική Επιστήμη και Διεθνείς Σχέσεις στην Κόρινθο και αγαπάει την Πολιτική (χωρίς να θέλει να γίνει πολιτικός). Ακούει ξένη μουσική και αγαπημένο του συγκρότημα είναι οι The Smiths. Τα Σαββατοκύριακα βλέπει αγώνες της Liverpool, που είναι η μεγάλη του αγάπη, και ακόμα ελπίζει ότι φέτος, το πρωτάθλημα είναι δικό τους.

ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ ΔΕΝ ΛΟΓΟΚΡΙΝΕΤΑΙ, ΕΚΤΟΣ ΑΝ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΥΒΡΙΣΤΙΚΟ Ή ΠΡΟΣΒΛΗΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ: