ΕΝΑΣ ΛΑΪΚΟΣ ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ ΠΟΥ ΛΕΓΕΤΑΙ ΡΕΤΖΕΠ

December 4, 2017

Στην αγαπημένη μου Κωνσταντινούπολη (όσοι δεν την έχετε επισκεφτεί, να πάτε), βόρεια του παλιού γενοβέζικου Γαλατά και στα νότια της περιοχής Μπεγιογλού, βρίσκεται μία από τις πιό φτωχές και μέχρι πρότινος κακόφημες γειτονιές, το Κασίμ πασά (Kasımpaşa στα τουρκικά). Ήταν μία χαρακτηριστική γειτονιά εγκατάστασης εσωτερικών μεταναστών από την Ανατολία και έχει και μία ομώνυμη, ποδοσφραιρική ομάδα (δεν ξέρω σε τι εθνική παίζει), για την οποία οι κάτοικοι είναι πολύ περήφανοι. Στα τουρκικά, «Kasım» σημαίνει Νοέμβριος, οπότε η περιοχή στην ουσία ονομάζεται «Πασάς Νοέμβρης». Δεν γνωρίζω το γιατί ονομάστηκε έτσι. Ξέρω όμως ότι το ποδοσφαιρικό γήπεδο της γειτονιάς ονομάζεται «Recep Tayyip Erdoğan». Διότι από αυτή την ταπεινή γειτονιά της Πόλης, ξεπήδησε ένας νέος πασάς, ο Ρετζέπ.

Γιός ενός λοχαγού της τουρκικού λιμενικού, ο Ερντογάν πέρασε τα παιδικά και τα εφηβικά του χρόνια παίζοντας ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο για την ομάδα του Κασίμ πασά. Σπούδασε διοίκηση επιχειρήσεων και οικονομικά στο πανεπιστήμιο του Μαρμαρά, όπου και άρχισε να δραστηριοποιείται πολιτικά με μία εθνικιστική ένωση φοιτητών. Τη δεκαετία του ‘80, ο άσημος Ρετζέπ προσδένεται στο ισλαμιστικό κόμμα της Τουρκίας, με το οποίο κατεβαίνει και νικά στις δημοτικές εκλογές της Κωνσταντινούπολης το 1994. Όποιον Κωνσταντινουπολίτη και να ρωτήσεις, θα σου μιλήσει για την επιτυχημένη θητεία του ως δημάρχου. Έφτιαξε δρόμους (σαν το ΠΑΣΟΚ), γέφυρες, βελτίωσε τις δημόσιες συγκοινωνίες, το σύστημα συλλογής απορριμμάτων και πολλά έτερα, αλλάζοντας δραστικά την εικόνα της Πόλης (αυξήθηκε και η διαφθορά στο δημόσιο, αλλα αυτό είναι άλλο θέμα). Μόνο που ο Ρετζέπ είχε ένα πρόβλημα. Σε μία Τουρκία όπου οι κυβερνήσεις και δη η ηγεσία του στρατού ήταν ακόμα δεμένες στο άρμα του κεμαλικού κοσμικού κράτους, ισλαμιστές με φονταμενταλιστικές τάσεις σαν τον Ερντογάν δεν είχαν θέση.

Το 1997 σε μία δημόσια συγκέντρωση, ο Ερντογάν απήγγειλε τους στίχους ενός ποιήματος, παρομοιάζονταςτα τζαμιά με στρατώνες και τους μιναρέδες με ξιφολόγχες. Αποτέλεσμα; Ο Ερντογάν χάνει το αξίωμα του δημάρχου, φυλακίζεται για 10 μήνες (με βάση τον τότε τουρκικό ποινικό κώδικα, θεωρήθηκε ότι προέτρεπε σε βία) και, το κυριότερο, του αφαιρούνται τα πολιτικά δικαιώματα. Βέβαια, μην ανησυχείτε. Βάζοντας άλλους να φαίνονται μπροστά, ο Ερντογάν παρασκηνιακά ίδρυσε το κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης. Το κόμμα κέρδισε τις εκλογές του 2002, έδωσε πίσω στον Ρετζέπ τα πολιτικά του δικαιώματα, το 2003 τον έκανε πρωθυπουργό και το 2014 Πρόεδρο μιας δημοκρατίας που αυτοκτονούσε. Η συνέχεια είναι γνωστή.

Παρουσίασα συνοπτικά τα πρώτα πολιτικά σκιρτήματα του Ερντογάν για έναν απλό λόγο. Σε λίγες μέρες θα έρθει στην Αθήνα και υπάρχει ακόμα κόσμος που πιστεύει ότι μεταλλάχτηκε στην πορεία της καριέρας του. Η αλήθεια όμως είναι ότι ο Ρετζέπ ήταν πάντα ένας αντιδημοκρατικός ισλαμιστής. Απλά, είχε δύο πλεονεκτήματα. Πρώτον, ήξερε να κάνει μηχανορραφίες και δεύτερον ζούσε στην Τουρκία.

Όσον αφορά στο πρώτο, ο Ερντογάν φόρεσε για κάποια χρόνια με μεγάλη επιτυχία τη μάσκα του φίλου της Δύσης και του ΠΘ που ενδιαφερόταν να δει τη χώρα του στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συμμάχησε με δύο σημαντικά πρόσωπα γνωστά και σε εμάς, τον Αμπντουλάχ Γκιούλ και τον Φετουλάχ Γκιουλέν, τα οποία τον βοήθησαν τόσο να εδραιώσει την εξουσία του, όσο και να κάνει τις απαιραίτητες εκκαθαρίσεις στο στρατό και στις δημόσιες υπηρεσίες, ώστε τα οι Κεμαλικοί να αντικατασταθούν «από τα παιδιά του Ρετζέπ». Όταν όμως ήρθε η κατάλληλη ώρα, ο Ερντογάν πέταξε την μάσκα. Τα «έσπασε» με τους Ευρωπαίους, τα χάλασε και με τους Αμερικανούς, έγινε αδερφός με τον Πούτιν, παραμέρισε τον Γκιούλ για να γίνει Πρόεδρος της Τουρκίας, άρχισε να βάζει το χεράκι του στο μέλι της Συρίας και εξέδωσε ένταλμα σύλληψης για τον Γκιουλέν. Όποτε τον στριμώχνουν, η απάντηση είναι ίδια και δοκιμασμένη. Για τα δεινά της Τουρκίας φταίνε οι Κούρδοι και σκοτεινά κυκλώματα που υποστηρίζονται από τους Δυτικούς.

Το δεύτερο πλεονέκτημα του Ερντογάν ήταν να γεννηθεί στην Τουρκία του 20ου αιώνα. Μία χώρα που τα πραξικοπήματα, οι επεμβάσεις των σωμάτων ασφαλείας στη πολιτική και η απολυταρχία θεωρούνταν συνηθισμένη πρακτική. Η εκάστοτε τουρκική ηγεσία ήθελε να πιστεύει πως κυβερνούσε μία δυτική δημοκρατία. Στην ουσία όμως διοικούσε ένα συνοθύλευμα απομειναριών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μεταρρυθμίσεων του Κεμάλ που δεν αφομοιώθηκαν ποτέ και λαϊκών στρωμάτων τα οποία περισσότερο νοιάζονταν για την θρησκεία, παρά για την αόριστη έννοια ενός κοσμικού κράτους. Αυτή η Τουρκία ευνοούσε τύπους σαν τον Ερντογάν. Με άλλα λόγια, τα κατώτερα και μεσαία στρώματα, ειδικά στην Ανατολία, επιζητούσαν το λαϊκό παιδί που θα τους μίλαγε για παραδόσεις και τα κατορθώματα των προγόνων που έφτασαν μέχρι τη Βιέννη, ενώ παράλληλα θα τους αύξανε τους μισθούς και θα τους έφτιαχνε σιδηροδρόμους. Αυτό που η Δύση βλέπει ως απολυταρχία, για μια μερίδα του τουρκικού λαού είναι σωστή ηγεσία. Αυτή η μερίδα, που δεν είναι μία ασήμαντη μειοψηφία, ελάχιστα ασχολείται με τις υπερεξουσίες τύπου λαϊκού σουλτάνου.

Το 1974 και ενώ ήταν φοιτητής, ο λαϊκός σουλτάνος επέδειξε καλλιτεχνικές ανησυχίες και έγραψε ένα θεατρικό έργο, το «Maksomya». Περιέγραφε τη μασονία, τον κομμουνισμό και τους Εβραίους ως τις μεγαλύτερες απειλές της Τουρκίας. Μετά από 48 χρόνια, οι απειλές ακούν στο όνομα Γκιουλέν, Κούρδοι, κατά φαντασίαν πραξικοπηματίες, επιστήμονες, δημοσιογράφοι, διπλωμάτες μέχρι και πιλότοι των Turkish Airlines σε μία σίγουρα λιγότερο κοσμική Τουρκία. Το χειρότερο είναι ότι ο Ερντογάν έχει εκπαιδεύσει μία ολόκληρη γενιά από λαϊκούς σουλτάνους, έτοιμη να υπερασπιστεί την χώρα και να καταπνίξει κάθε φωνή της εσωτερικής αντιπολίτευσης με τον μανδύα της νομιμότητας. Αν τύχει λοιπόν και πάτε ποτε στο Κασίμ πασά, θυμηθείτε πως από εκεί ξεκίνησε η καταστροφή της Τουρκίας του 21ου αιώνα.

More about ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΡΔΑΜΑΚΗΣ

Σπουδάζει νομικά αλλά τον συναρπάζουν εξίσου η διπλωματία, η πολιτική, η ιστορία και κάτι που θα ανακαλύψει στην πορεία. Λατρεύει οτιδήποτε βρετανικό, τα έξυπνα μυθιστορήματα και το καλό σούσι. Καυστικός και ενίοτε προβοκάτορας, διαβάζετε με δικιά σας ευθύνη.

ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ ΔΕΝ ΛΟΓΟΚΡΙΝΕΤΑΙ, ΕΚΤΟΣ ΑΝ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΥΒΡΙΣΤΙΚΟ Ή ΠΡΟΣΒΛΗΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ: