ΤΟ ΠΑΡΑΜΙΛΗΤΟ ΕΝΟΣ ΠΛΑΝΗΤΑΡΧΗ

December 14, 2017

Εν έτει 2017, η σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της Παλαιστίνης «γιορτάζει» τα εβδομήντα χρόνια από την απαρχή ενός πολέμου και μιας προβληματικής και άλυτης αντιπαράθεσης που έχει οδηγήσει ως και τα πιο κορυφαία διπλωματικά μυαλά της ανθρωπότητας να μένουν ανήμποροι να απαντήσουν στο μεγάλο ερώτημα: Θα υπάρξει άραγε ποτέ ειρήνη ανάμεσα στα δυο κράτη;

Ακόμη και ο ισχυρότερος άντρας του κόσμου, νυν πλανητάρχης και γνωστός σε όλους Ντόναλντ Τράμπ, επιχείρησε για ακόμη μια φορά να δείξει πως η Αμερική είναι ανένδοτη, αποφασιστική και «πιστή» στις πολιτικές της πεποιθήσεις.  Το λάθος στο θέμα της πίστης πηγάζει από το γεγονός πως η πολιτική των ΗΠΑ διατήρησε την σταθερότητά της στο θέμα της νομικής υπόστασης της Ιερουσαλήμ μέχρι την εκλογή του τρέχον προέδρου της, ο οποίος φαίνεται να τηρεί τις προεκλογικές υποσχέσεις του, σε αντίθεση με τον προκάτοχό του Μπαράκ Ομπάμα, και αλλάζει την πορεία της Αμερικανικής πολιτικής, στρέφοντας την σε άλλα άγνωστα μονοπάτια. Και φυσικά ο λόγος γίνεται για την πρόσφατη αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως αποκλειστική πρωτεύουσα του Ισραήλ σύμφωνα με την αναγγελία του ρεπουμπλικάνου Τράμπ στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Ο Αμερικάνος Πρόεδρος τόνισε ότι αυτή του η απόφαση σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας προσέγγισης στη διαμάχη μεταξύ του Ισραήλ και Παλαιστίνης και αποτελεί μια πρόθεσή του να αναγνωρίσει απλώς «μια πραγματικότητα». Αναμφισβήτητα η απόφασή αυτή έχει παρακινήσει πολλά κράτη στο να εναντιωθούν σε μια τέτοια ενέργεια, ωστόσο η αλήθεια είναι πως αποτελεί την μόνη ειλικρινή απόφαση (από άποψη προεκλογικής ατζέντας) των ΗΠΑ, οι οποίες στρέφουν την εύνοιά τους στην επικράτηση του Ισραήλ στην περιοχή. Και καθώς ο διπλωματικός πυρετός συνεχίζει να φέρνει στην επιφάνεια ολοένα κι περισσότερα προβλήματα και αυξάνει τον αριθμό των συγκρούσεων και των θυμάτων, με αφορμή την απόφαση του Αμερικανού προέδρου θα ήταν ορθό να γίνει μια μικρή ιστορική αναδρομή η οποία οδήγησε σταδιακά στην κατάσταση που επικρατεί σήμερα.

Η πρώτη απόπειρα για την δημιουργία ενός Εβραϊκού κράτους πραγματοποιήθηκε  στα μέσα του 1936 με τον Άγγλο πολιτικό, ιδρυτή του Συντηρητικού Κόμματος και πρωθυπουργό της Μεγάλης Βρετανίας (1834-35, 1841-46) Γουίλιαμ Ρόμπερτ Πιλ  να αναλαμβάνει τα ηνία για την επίλυση της διαμάχης μεταξύ Εβραίων και Αράβων. Άξιο προσοχής, βέβαια, αποτέλεσε η επίμονη εναντίωση του αραβικού πληθυσμού να αναγνωρίσει την εβραϊκή κοινότητα, ακόμη και όταν η ζυγαριά των εδαφών που επρόκειτο να τους παραχωρηθούν έγερνε με μεγάλη διαφορά προς το μέρος τους. Εν συνεχεία, η Μεγάλη Βρετανία, που είχε αναλάβει την ευθύνη για την εύρεση μιας βιώσιμης λύσης, πρότεινε την δημιουργία δύο ανεξάρτητων κρατών (το Ισραήλ που θα απαρτιζόταν από τον Εβραϊκό πληθυσμό και την Παλαιστίνη που θα αποτελούνταν από την Αραβική κοινότητα) παραχωρώντας το 20% της γης στους πρώτους και το υπόλοιπο 80% στους δεύτερους, με την προϋπόθεση η Ιερουσαλήμ να αποτελέσει μια ειδική διεθνής ζώνη που δεν θα άνηκε ολοκληρωτικά σε κανένα από τα δύο κράτη. Ενώ το Ισραήλ αποδέχθηκε μια τέτοια συμφωνία, οι Παλαιστίνιοι από την άλλη προχώρησαν σε μια καταλυτική απάντηση που ουσιαστικά αποτέλεσε και την εναρκτήριο δύναμη του πολέμου μεταξύ τους. Στα επόμενα χρόνια οι εχθροπραξίες και οι αιματοχυσίες άρχισαν να εμπλουτίζονται από την συμμετοχή στον πόλεμο και άλλων αραβικών κρατών, όπως η Ιορδανία, η Αίγυπτος, το Ιράκ, ο Λίβανος και η Συρία,  τα οποία στράφηκαν εναντίον του Ισραήλ και ενίσχυσαν το θρησκευτικό φανατισμό κατά του Εβραϊκού κόσμου. Ο πόλεμος αυτός, που τερματίστηκε το 1949, όπως και αυτός που ακολούθησε το 1967 ονόματι «Ο πόλεμος των έξι ημερών», έληξαν με την συντριπτική ήττα των Αράβων και την επικυριαρχία σχεδόν σε όλη την περιοχή των Ισραηλινών. Τα κατάλοιπα των δυο πολέμων ήταν να χαθούν χιλιάδες ζωές και παράλληλα να πιαστούν αιχμάλωτοι δεκάδες. Η έκβαση του Τρίτου Αραβοϊσραηλινού Πολέμου οδήγησε το Ισραήλ στην κατάληψη της Χερσονήσου του Σινά από την Αίγυπτο, τη Δυτική Όχθη (συμπεριλαμβανομένης της ανατολικής Ιερουσαλήμ) από την Ιορδανία, τα Υψίπεδα του Γκολάν από την Συρία και την Λωρίδα της Γάζας που μέχρι πρότινος αποτελούσε την μόνη περιοχή που δεν ήταν υπό τον έλεγχο της Ισραηλινής κυβέρνησης.  Και όπως όλοι οι πόλεμοι έχουν μια αφορμή ενώ από πίσω κρύβονται τα πραγματικά συμφέροντα και συναισθήματα , έτσι και ο «Πόλεμος των έξη ημερών» ήταν το υπόβαθρο της διαμάχης του Ισραήλ με τα Αραβικά Κράτη για το νερό, αλλά αποτελούσε και πεδίο μάχης των θρησκευτικά και ιδεολογικά μισαλλόδοξων αραβικών μαχητών που ζητούσαν λύτρωση από την «μάστιγα» των Εβραίων. Για αυτό και οι πιο επαχθής πόλεμοι γίνονται συνήθως σε βάρος μειονοτήτων με σκοπό την υποβάθμισή τους (ή ακόμη και την εξάλειψή τους), χωρίς να υφίστανται οι έννοιες της ανεκτικότητας και της αξιοπρέπειας στα πεδία των μαχών, πόσο μάλλον της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όταν κάνουμε λόγο για θρησκευτικό σοβινισμό.

Στα χρόνια που ακολούθησαν οι πρώτες ειρηνευτικές προσπάθειες έγιναν ανάμεσα στο Ισραήλ και την Αίγυπτο και παρόλο που το κλίμα ήταν ήπιο και με άλλες χώρες του Αραβικού κόσμου, οι Παλαιστίνιοι συνέχιζαν τις εχθροπραξίες μέσω ενός οργανισμού που είχε δημιουργηθεί στα 1964 με κύριο και πρωταρχικό σκοπό την αποτροπή καθιέρωσης ενός Ισραηλινού κράτους. Ο οργανισμός αυτός, γνωστός και ως «Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης»  ή συντομογραφικά PLO, είχε αφιερωθεί τόσο πολύ σε αυτόν τον σκοπό που μετά την εισβολή του Ισραηλινού στρατού στο Λίβανο για την καταπολέμησή του, ανέπτυξε μια από τις μεγαλύτερες εξτρεμιστικές οργανώσεις στην περιοχή της Γάζας ονόματι «Hamas». Όσο και αν οι ειρηνευτικές προσπάθειες συνεχίστηκαν με το σύμφωνο του Όσλο, τη Σύνοδο Κορυφής στο Camp David και το πλάνο των «Δύο Κρατών», η Παλαιστινιακή κοινότητα όχι μόνο αρνήθηκε την οποιαδήποτε διαπραγμάτευση στα εδαφικά όρια που τους παραχωρούνταν από το Ισραήλ, αλλά εξαπέλυσαν και μαζικές βομβιστικές επιθέσεις ενάντια του πληθυσμού που κατοικούσε στην ζώνη επικυριαρχίας του Ισραήλ. Η κατάσταση, βέβαια, επιδεινώθηκε όταν η οργάνωση Hamas μετέτρεψε την περιοχή της Γάζας σε τρομοκρατική βάση, ύστερα από την απομάκρυνση του Ισραήλ από την περιοχή αυτή, με αποτέλεσμα η παραπάνω να αποκτήσει τεράστια δύναμη και να αποκοπεί από την Παλαιστίνη. Δρώντας από μόνη της, η Hamas μπορούσε πια να εγκαθιδρύσει τον φόβο σε όλους του κατοίκους και τις περιοχές που γίνονταν στόχαστρο των τρομοκρατικών επιθέσεών της.

Μέχρι και σήμερα οι σχέσεις ανάμεσα στα δυο έθνη βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση λόγω των διαφορών που παρουσιάζουν σε θέματα εδαφικά, ασφάλειας κατά της τρομοκρατίας και των βίαιων περιστατικών, αλλά κυρίως στην θέση της Ιερουσαλήμ. Το Παλαιστινιακό ζήτημα αποτελεί μια πολύπλοκη διαμάχη, καθώς δεν βασίζεται μόνο σε εθνικές διαφορές αλλά αφορά και θρησκευτικές αντιπαλότητες, οι οποίες επισκιάζουν τις πραγματικές διαφορές τους και παράλληλα έχουν την πιο ακραία μορφή έκφρασης. Το γεγονός πως δεν μπορούν να αναπτυχθούν υγιής διπλωματικές σχέσεις έγκειται και στον ρόλο που διαδραματίζουν τα ξένα κράτη σε αυτήν την διαμάχη. Κυριότερα παραδείγματα αποτελούν οι δύο μεγαλύτερες υπερδυνάμεις της Αμερικής και της Ρωσίας σε στρατιωτικά, οικονομικά και πολιτικά ζητήματα. Για αυτόν τον λόγο η στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ισραήλ καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη διατήρηση καλών διπλωματικών σχέσεων με πολλές χώρες της αραβικής πλειοψηφίας, ενώ ταυτόχρονα, η στρατιωτική και οικονομική στήριξη της Ρωσίας σε πολλά αραβικά καθεστώτα, όπως του καθεστώτος του Άσαντ της Συρίας, κατέστησε δύσκολη την διατήρηση καλών σχέσεων με το Ισραήλ.

Επιπρόσθετα, ο εθνικιστικός χαρακτήρας της Παλαιστίνης θα μπορούσε κάλλιστα να αποβεί καταστροφικός, αφού το μίσος για την Εβραϊκή κοινότητα μεταδίδεται πλέον από γενιά σε γενιά χωρίς να υπάρχει ένα ευνοϊκό υπόβαθρο ώστε να υποχωρήσει οποιοδήποτε αίσθημα έχθρας και αντιπαλότητας. Τα παιδιά στα σχολεία διδάσκονται από μικρά πως το «κακό» είναι αυτοί: οι άνθρωποι του Ισραήλ. Οι γονείς από την άλλη είναι διατεθειμένοι να στείλουν τα ίδια τους τα παιδιά να αυτοπυρποληθούν στο όνομα του Jihad, της μερίδας των Σουνιτών Μουσουλμάνων και του δόγματος του Αντί-Σημιτισμού. Η άγνοια και η συνεχόμενη προπαγάνδα αποτελούν τις κυριότερες αιτίες που διαμορφώνουν ένα κλίμα άκρατου μίσους ενάντια στους Εβραίους, χωρίς πολλές φορές τα άτομα που προσηλυτίζονται από τέτοιες ιδεολογίες να έχουν συναντήσει Εβραίο έστω και μια φορά στην ζωή τους. Όσον αφορά την προπαγάνδα, τόσο η Παλαιστινιακή Αρχή όσο και η Hamas είναι ειδικοί στη δαιμονοποίηση του κράτους του Ισραήλ και του εβραϊκού λαού. Η επίσημη τηλεόραση, το ραδιόφωνο, οι εφημερίδες, μαζί με τα εκπαιδευτικά τους συστήματα, τα καλοκαιρινά στρατόπεδα και τα «κηρύγματα των τζαμιών» εκπέμπουν καθημερινά την ρητορική του μίσους και χειραγωγούν παντελώς την συνείδηση του Παλαιστινιακού πληθυσμού. Και όταν αυτός ο πληθυσμός έχει φτάσει στο σημείο να πιστεύει πως η συμμετοχή με την χρήση βίας δεν αποτελεί ανήθικο μέσο, αλλά η λύση στο φαινόμενο των προβληματικών διαλλακτικών συζητήσεων, τότε είναι σίγουρο πως καμία συνομιλία δεν θα αποφέρει πραγματικούς καρπούς στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.  

Με το γενικό μπαράζ αντιδράσεων που ξεσπούν μετά την ανακοίνωση Τραμπ, η τρέχουσα κατάσταση τείνει να επιδεινωθεί, αφού ο αριθμός των κινδυνολογιών που τα διάφορα κράτη παρουσιάζουν δεν αφήνουν περιθώριο στην στήριξη μια τέτοιας απόφασης από την μεριά της Αμερικανικής Κυβέρνησης. Βέβαια, ούτε τα μονομερή μέτρα αποτελούν λύση στο πρόβλημα, όπως ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουετέρες τόνισε.  Από ότι φαίνεται η λύση των δύο κρατών αποτελεί την μοναδική προοπτική για την προώθηση της ειρηνευτικής διαπραγμάτευσης μεταξύ του Ισραήλ και της Παλαιστίνης, όμως το τι θα συμβεί μελλοντικά θα βασιστεί στις συνομιλίες και τα μέτρα που θα λάβουν οι ηγέτες των δυο κρατών. Άραγε η έκβαση περαιτέρω διαπραγματεύσεων να είναι άλλο ένα πολιτικό και διπλωματικό αδιέξοδο, ή θα μπορούσε να γίνει και λόγος για βιώσιμες συνομιλίες; Μόνο ο χρόνος θα δείξει!

More about ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ

Σχολαστικός μέχρι αηδίας και θεωρεί πως τα προγράμματα είναι για να μην τα ακολουθούμε. Για αυτόν, όλα στον κόσμο υπάρχουν για να καταρρίπτονται και ακόμη και στα 18 του δεν φοβάται να δει τον κόσμο όπως είναι… πράγμα που σημαίνει εκνευριστικά ρεαλιστής. Στην προσωπική του ζωή θερμός υποστηρικτής του πλατωνικού έρωτα, με άλλα λόγια ντροπαλός και συνομιλητής του εαυτού του. Παρόλα αυτά, λατρεύει τις προκλήσεις και δεν μπορεί να κάθεται ενώ βλέπει τον κόσμο γύρω του να αλλάζει. Θέλει να είναι μέσα σε όλα και «βιάζεται» να ζήσει την ζωή!

ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ ΔΕΝ ΛΟΓΟΚΡΙΝΕΤΑΙ, ΕΚΤΟΣ ΑΝ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΥΒΡΙΣΤΙΚΟ Ή ΠΡΟΣΒΛΗΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ: