Η ΚΡΙΣΗ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

January 26, 2018

Το πολίτευμα της δημοκρατίας παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην αρχαία Αθήνα.  Η ετυμολογική ανάλυση της λέξης είναι “Δήμος= λαός + Κρατώ= εξουσιάζω”, δηλαδή η κατοχή εξουσίας από τον λαό. Αθηναίοι πολίτες ήταν οι αθηναίοι άνδρες. Πολιτικά δικαιώματα δεν είχαν ούτε οι γυναίκες, ούτε οι μέτοικοι, ούτε οι δούλοι. Κι όμως εκείνο το σύστημα εφαρμόστηκε με επιτυχία, παρά τα πολλά λάθη και μάλιστα αποτέλεσε παράδειγμα προς μίμηση πολύ αργότερα για τις πολιτικές οντότητες, που προέκυψαν μετά τις αυτοκρατορίες. Τα κράτη.

Η αρχαία Αθηναϊκή δημοκρατία και η σύγχρονη Ελληνική δημοκρατία έχουν πολλές διαφορές.  Πλέον το δημοκρατικό πολίτευμα είναι αντιπροσωπευτικό και όχι άμεσο. Την εποχή του Περικλή ο θεσμός της “Εκκλησίας του Δήμου”, η μάζωξη των πολιτών, κατά την οποία οι Αθηναίοι πολίτες αποφάσιζαν με την μέθοδο της πλειοψηφίας, λειτουργούσε με έναν τρόπο κατά τον οποίο ο καθένας μπορούσε να υποστηρίξει την γνώμη του στο θέμα το οποίο είχε τεθεί προς συζήτηση και μέσω της διαδικασίας της διαβούλευσης, στο τέλος όλοι διαμόρφωναν μια άποψη και περνούσαν στην διαδικασία της ψηφοφορίας.

Πλέον καθώς δεν υπάρχει η δυνατότητα μάζωξης όλων των πολιτών ενός κράτους, αλλά και για πολλούς άλλους λόγους, οι δημοκρατίες λειτουργούν μέσω των κυβερνήσεων και των κοινοβουλίων. Τα κοινοβούλια ασκούν την νομοθετική εξουσία και λαμβάνουν αποφάσεις με ψηφοφορίες.

Εκείνο το Αθηναϊκό δημοκρατικό καθεστώς, αλλά και διάφορες άλλες δημοκρατίες λειτούργησαν με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Ωστόσο σήμερα διαπιστώνουμε ότι σε πολλές δημοκρατίες, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας υπάρχουν προβλήματα, δυσλειτουργίες και φαινόμενα τα οποία κατά κανόνα λείπουν από δημοκρατικά καθεστώτα.

Συγκεκριμένα στο Ελληνικό κοινοβούλιο υπάρχει μια λαϊκιστική προσέγγιση των επικαίρων θεμάτων. Ιδιαιτέρως ανησυχητικό είναι ότι η λαϊκιστική τάση δεν ακολουθείται από κάποιο ή κάποια κόμματα, αλλά από το μεγαλύτερο μέρος των εκλεγμένων αντιπροσώπων του λαού.  Τα κόμματα και οι υποψήφιοι βουλευτές, έχοντας ως κύριο σκοπό την επανεκλογή τους, θυσιάζουν το εθνικό συμφέρον για ψηφοθηρικούς λόγους. Σε αυτό δεν απαλλάσσονται ευθύνης οι πολίτες καθώς οι ίδιοι επικροτούν αυτή τη συμπεριφορά των βουλευτών, αντί να τους τιμωρήσουν με την ψήφο τους. Είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα της φύσης των ανθρώπων να προτιμούν τα ψέματα, από την αλήθεια, που δεν τους συμφέρει. Πλέον η λογικές φωνές σιωπούν και μπορούν να ακουστούν μόνο οι δυνατές. Συνήθως όμως αυτές οι φωνές είναι δυνατές γιατί ο λόγος τους δεν έχει λογική για να πείσει. Έτσι από όλα αυτά, σε συνάρτηση με άλλους παράγοντες όπως η απογοήτευση από το “παλιό”, προκύπτουν ακραία ριζοσπαστικά κινήματα και προκλητικοί βουλευτές, που λαϊκίζουν, εντός μετριοπαθών κομμάτων.

Πέραν των σημαντικών προβλημάτων που προκαλούν τα προειρημένα φαινόμενα στο Ελληνικό κοινοβούλιο, παράλληλα εμποδίζονται δύο πολύ σημαντικές προϋποθέσεις επιτυχίας ενός δημοκρατικού καθεστώτος. Η ελευθερία λόγου και η διαβούλευση. Όταν υπάρχουν επιθέσεις σε άτομα, επειδή εκφέρουν μια άποψη με την οποία ο επιτιθέμενος διαφωνεί, τότε μπορεί φωνές να σιγήσουν. Φωνές, που έχουν να προσφέρουν στην κοινωνία. Μια ιδέα, μια άποψη, μια παράμετρο σε ένα θέμα την οποία δεν έχουμε λάβει στα υπόψη μας.  Και εδώ έρχεται η έννοια της διαβούλευσης στην δημοκρατία.

Η διαβούλευση είναι η διαδικασία της δημοκρατίας, κατά την οποία ενδιαφερόμενοι για ένα θέμα συναθροίζονται και ανταλλάζουν απόψεις. Ο καθένας μπορεί να σκεφτεί κάτι. Μπορεί τις περισσότερες φορές να μην συμβάλει σημαντικά στην συζήτηση. Όμως κάποια στιγμή θα είναι σε θέση να προσθέσει μια παράμετρο την οποία οι υπόλοιποι δεν είχαν σκεφτεί και μάλιστα να προτείνει μια λύση, της οποίας τα αποτελέσματα να είναι περισσότερο επιθυμητά από των υπολοίπων λύσεων που έχουν προταθεί. Η διαβούλευση είναι στην ουσία, για μια λειτουργική δημοκρατία, η ανάγκη ύπαρξης διαλόγου, που συμβάλει στον καθορισμό του δημοσίου συμφέροντος.

“Και δηλαδή δεν υπάρχει διαβούλευση στο Ελληνικό κοινοβούλιο;” Τυπικά υπάρχει. Ουσιαστικά όμως εκλείπει. Αν κάποιος παρακολουθήσει την διαδικασία της διαβούλευσης πριν από την ψήφιση ενός νόμου, θα διαπιστώσει το εξής. Ένα- ένα τα κόμματα της αντιπολίτευσης, από το τελευταίο σε ψήφους μέχρι την αξιωματική αντιπολίτευση αρχίζουν και ρίχνουν πυρά στην κυβέρνηση, για να πληγώσουν την εικόνα της, στα μάτια των πολιτών. Αναλώνουν λοιπόν τον χρόνο της ομιλίας τους με αυτόν τον τρόπο και αφού ο χρόνος έχει λήξει και ο πρόεδρος της βουλής τους ζητά επίμονα να ολοκληρώσουν την ομιλία τους κλείνουν λέγοντας: “Εμείς δεν πρόκειται να ψηφίσουμε αυτόν τον νόμο”. Αμέσως προκύπτουν ερωτήματα από έναν νοήμονα άνθρωπο: “Γιατί;”, “Εσείς τι καλύτερο προτείνετε για το θέμα;”. Αν αυτά τα ερωτήματα δεν προκύπτουν σε κάποιον, που ακούει τις ομιλίες των βουλευτών και αντιθέτως πιστεύει ότι ο εν λόγω πολιτικός εκφώνησε μια εκπληκτική ομιλία, σημαίνει ότι είναι προσκολλημένος κάπου χωρίς ουσιώδη λογικά κριτήρια.

Έπειτα στελέχη της κυβέρνησης, που εκφωνούν τελευταία τον λόγο τους, αντί να αιτιολογήσουν, γιατί προτείνουν το νομοσχέδιο προς ψήφιση, υπερασπίζονται την εικόνα τους, επιτίθενται στους πολιτικούς τους αντιπάλους και κατηγορούν την αξιωματική αντιπολίτευση ότι όσο εκείνη κυβερνούσε είχε κάνει χειρότερα λάθη. Κατά την διαδικασία της διαβούλευσης, ο πολίτης δεν ενδιαφέρεται να ακούσει ποιος ήταν ο χειρότερος κατά την κυβερνητική του θητεία. Αλλά για ποιόν λόγο πρέπει, ή δεν πρέπει να ψηφιστεί ο νόμος. Βασισμένη όμως η κυβέρνηση στην “πιστή” κοινοβουλευτική της ομάδα αδιαφορεί για το περιεχόμενο του νόμου στην συζήτηση και χωρίς καμία αιτιολόγηση ή διόρθωση περνάει νόμους που μπορεί να ζημιώνουν την χώρα.

Η έλλειψη διαβούλευσης στην τέλεση της δημοκρατικής διαδικασίας στην Ελλάδα, είναι αιτία πολλών προβλημάτων. Για να αλλάξει αυτή η κατάσταση χρειάζονται αλλαγές την πολιτική κουλτούρα, που επικρατεί εντός και εκτός κοινοβουλίου. Θα πρέπει αρχικά οι βουλευτές πέραν της επανεκλογής τους να αποβλέπουν στην εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος. Παράλληλα οι πολίτες πρέπει να επικροτήσουν αυτόν που δεν θυσιάζει με κάθε κόστος το δημόσιο συμφέρον για μια κυβερνητική ή έστω βουλευτική θέση και να τιμωρήσουν, τον υποψήφιο που θέτει ως προτεραιότητα την καριέρα του. Αν επιτευχθούν αυτά, το μόνο που μένει είναι να μην είμαστε αρνητικά προκατειλημμένοι σε έναν ομιλητή. Είτε αυτός είναι πολίτης είτε είναι βουλευτής με διαφορετικές απόψεις από τις δικές μας. Πρέπει να ξεχνάμε το ιδεολογικό πρόσημο του ατόμου που μιλάει και να τον αφήνουμε να εκφράζει ελεύθερα την άποψη του. Αν η επιχειρηματολογία του είναι αρκετή, πρέπει να λαμβάνουμε σοβαρά στα υπόψη μας την εφαρμογή της ιδέας που υποστηρίζει.

Μπορεί η διαβούλευση να μην είναι η λύση σε όλα τα προβλήματα, που αντιμετωπίζει η δημοκρατία, ωστόσο η επαναφορά της στην πολιτική διαδικασία θα είχε σημαντικές, θετικές επιπτώσεις. Μια δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργεί σωστά χωρίς την διαβούλευση. Αυτή αποτελεί έναν από τους βασικού πυλώνες της και αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ορθή της λειτουργία. Σίγουρα υπάρχουν και αξιόλογοι πολιτικοί, διασκορπισμένοι σε διάφορα κόμματα, μέσα στο κοινοβούλιο, που σέβονται την διαδικασία της διαβούλευσης και δεν την χρησιμοποιούν για αυτοπροβολή. Τέτοιοι πολιτικοί, ας ελπίσουμε ότι θα αρχίσουν να πληθαίνουν κι όχι να εκλείπουν από την Βουλή των Ελλήνων.

 

More about ΘΩΜΑΣ ΚΙΚΗΣ

Ο Θωμάς Κίκης ζει στην Αθήνα, σπουδάζει Πολιτικές Επιστήμες και Διεθνείς Σχέσεις, στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, αγαπάει την πολιτική και περνάει το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας του, συζητώντας για αυτήν. Ή μάλλον λογομαχώντας γύρω από αυτήν. Μισεί τους ιδεοληπτικούς ανθρώπους αν και ο ίδιος δηλώνει "αγύριστο κεφάλι¨. Πιστεύει ότι δύσκολα μπορεί κάποιος να του αλλάξει γνώμη αν και με μεγάλη ευχαρίστηση δίνει την ευκαιρία στον οποιοδήποτε για να προσπαθήσει. Μεταξύ άλλων λατρεύει την μουσική και θεωρεί ανώτερη αξία στην ζωή την φιλία.

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *