ΠΕΡΙ ΙΤΑΛΙΚΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ 2018

February 28, 2018

Την Κυριακή 4 Μαρτίου, 47 εκατομμύρια Ιταλοί, προσφεύγουν στις κάλπες μετά από 5 ολόκληρα χρόνια πολιτικής και οικονομικής αστάθειας. Οι τελευταίες εκλογές γίνανε το 2013, από τότε στην Ιταλία έχουν αλλάξει πολλά. Η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, μετά από 5 χρόνια κρίσεων όχι μόνο στην οικονομία αλλά και στην πολιτική της σκηνή, με μεγάλες θεσμικές ρωγμές, φάνηκε να αφήνει πίσω τις περιόδους αστάθειας και να οδεύει προς την πρώτη της εκλογική μάχη, μετά από 5 ολόκληρα χρόνια. Αλλά ίσως τελικά, δεν ξεπερνιούνται τόσο εύκολα οι κρίσεις, πόσο μάλλον οι κρίσεις της Δημοκρατίας.

Οι εκλογές του 2013, βρήκαν τους πολιτικούς αρχηγούς στην Ιταλία σε μια κατάσταση που δεν είχε προηγούμενο. Οι εκλογές ανέδειξαν το Δημοκρατικό Κόμμα και τον Συνασπισμό του, «Κοινό Καλό» πρώτο σε ψήφους και δεύτερο το κόμμα του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, «Λαός της Ελευθερίας» που εκπροσωπούσε την «Κεντροδεξιά Συμμαχία». Η διαφορά των πρώτων δυο κομμάτων-συνασπισμών βρισκόταν λιγότερο από 1%. Τρίτο κόμμα αναδείχθηκε το πρωτοεμφανιζόμενο Κίνημα 5 Αστέρων, του Μπέπε Γκρίλο. Από τα πρώτα Λαϊκιστικά (με την έννοια του μέγιστου οφέλους για τον Λαό) στην Ευρώπη, το οποίο ήταν υπέρ της αποχώρησης της Ιταλίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη. Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας, που υπηρέτησε μεταξύ 2011-2013, μετά την παραίτηση του Σίλβιο Μπερλουσκόνι από το αξίωμα, κατήλθε 4ος σε ψήφους, με την Κεντρώα Συμμαχία, «Με τον Μόντι για την Ιταλία». Κανένα κόμμα, δεν είχε την πλειοψηφία των εδρών, κανένα κόμμα δεν μπορούσε να συγκροτήσει κυβέρνηση. Η οικονομική κρίση μέτραγε ήδη 5 χρόνια στην Ευρώπη. Η Ιταλία, που ήταν ανάμεσα στις χώρες που επλήγησαν από την οικονομική κρίση, χρειαζόταν μια κυβέρνηση που θα μπορούσε να την βγάλει από τον βούρκο. Δυστυχώς δεν υπήρχε.
Δύο μήνες μετά, τις εκλογές του 2013, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Τζιόρτζιο Ναπολιτάνο, προτείνει τον Γενικό Γραμματέα του Δημοκρατικού Κόμματος Ενρίκο Λέττα για Πρωθυπουργό της χώρας. Όλα τα εκλεγμένα κόμματα, υποστήριξαν την υποψηφιότητα του εκτός από το Κίνημα 5 Αστέρων και έτσι δημιουργήθηκε ο μεγαλύτερος συνασπισμός κομμάτων στην Ιταλία. Ο «Μεγάλος Συνασπισμός» κράτησε περίπου 1 χρόνο, αφού η Κεντροδεξιά Συμμαχία απέσυρε την στήριξη της από τον Πρωθυπουργό Ενρίκο Λέττα. Ο Λέττα παραιτήθηκε και ανέλαβε ο Ματέο Ρέντσι ως πρωθυπουργός της Ιταλίας. Η κρίση της Δημοκρατίας δεν σταματάει εδώ. Το 2016, ο Ρέντσι διεξάγει δημοψήφισμα για Συνταγματική Αναθεώρηση που στήριξε σθεναρά. Όμως στο Δημοψήφισμα επικράτησε το ΟΧΙ με 59%, που ανάγκασε τον Ρέντσι να παραιτηθεί από το αξίωμα. Ενώ η Ιταλία βρισκόταν ακόμα στον βούρκο των οικονομικών μεταρρυθμίσεων στα πλαίσια της λιτότητας, η θεσμική κρίση γιγαντώνεται και άλλο με την παραίτηση του Ρέντσι. Τον διαδέχεται ο Πάολο Τζεντιλόνι, επίσης από το Δημοκρατικό Κόμμα. Η Ιταλία έχει αλλάξει 3 Πρωθυπουργούς σε 3 χρόνια. Η πολιτική αστάθεια, έχει και αντίκτυπα.
Ένα μήνα πριν τις γενικές εκλογές, στις 3/2 του 2018, ένας 28χρονος Ιταλός άνοιξε πυρ κατά μεταναστών στην Ιταλική πόλη Ματσεράτα, τραυματίζοντας 3 ανθρώπους. Το μίσος και η οργή στην Ιταλία γιγαντώνεται, και ο νεοφασισμός και νεοναζισμός ισχυροποιείται. Τα αίτια, είναι η προσφυγική κρίση, που η Ιταλία και η Ελλάδα έχουν σηκώσει τα μεγαλύτερα βάρη. Και εννοείται, από όλο αυτό το σκηνικό χάους που επικρατεί, η ακροδεξιά τρίβει τα χέρια της. Το ακροδεξιό κόμμα, η Λέγκα του Βορρά, θαυμαστές της Μαρίν Λεπέν και του Αυστριακού ακροδεξιού κόμματος «Κόμμα της Ελευθερίας» μεταξύ άλλων, προωθεί την ανεξαρτησία ή τουλάχιστον ένα είδος αυτονομίας αρκετών βιομηχανοποιημένων περιοχών της Βόρειας Ιταλίας, καθώς η Βόρεια Ιταλία με μεγαλύτερη οικονομική υπεροχή «στηρίζει» τον φτωχό Νότο, αλλά και την απαγόρευση των εισροών των μεταναστών και προσφύγων στην Ιταλία, όπως και την έξοδο της Ιταλίας από Ε.Ε και Ευρωζώνη. Συντηρητική σε όλα τα κοινωνικά ζητήματα (αμβλώσεις, γάμος μεταξύ ομοφυλοφίλων κ.α), η Λέγκα του Βορρά «έριξε» αρκετό νερό στο κρασί της τα τελευταία χρόνια όσον αφορά την σχέση της Ιταλίας με την Ε.Ε. Πλέον, ο Πρόεδρος του Κόμματος, Ματέο Σαλβίνι υποστηρίζει τον Κεντροδεξιό Συνασπισμό με τον οποίο θα κατέβει και το νέο κόμμα του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, «Forza Italia». Ο Μπερλουσκόνι ο οποίος διετέλεσε Πρωθυπουργός της Ιταλίας από το 1994 μέχρι και το 2006 και από το 2008 μέχρι το 2011, το 2012 καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης 4 ετών για φοροδιαφυγή. Αυτό τον απαγορεύει να καταλάβει κάποιο πολιτικό αξίωμα, αλλά το 2013, το κόμμα του «Λαός της Ελευθερίας» μετονομάστηκε σε Forza Italia, όπως λεγόταν το κόμμα με το οποίο είχε κερδίσει τις πολιτικές μάχες τα προηγούμενα έτη. Από την άλλη, εκτός από την ακραία Λέγκα του Βορρά, το 2009, ιδρύθηκε από τον κωμικό ηθοποιό Μπέπε Γκρίλο το Κίνημα 5 Αστέρων. Ένα κίνημα που δεν έχει σαφή ιδεολογία, υποστηρίζει τον λαϊκισμό, την άμεση δημοκρατία, μεταρρυθμίσεις για να αρθεί η γραφειοκρατία και τάσσεται κατά της διαφθοράς. Μέχρι το 2016 τασσόταν κατά της Ε.Ε και της Ευρωζώνης, υποστηρίζοντας την έξοδο τις Ιταλίας από τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς. Στις εκλογές του 2013, στην πρώτη του εμφάνιση κατέλαβε το ποσοστό 25% και την τρίτη θέση, δίνοντας ένα σημαντικό μήνυμα και στην Ευρώπη.

Εν έτει 2018, 5 χρόνια μετά τις τελευταίες εκλογές, η Ιταλία βρίσκεται αποδυναμωμένη και διχασμένη. Το Δημοκρατικό Κόμμα, από ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα μεταλλάχθηκε σε ένα σοσιαλφιλελεύθερο. Τον Ματέο Ρέντσι, τον συγκρίνουν με τον πρώην Πρωθυπουργό της Αγγλίας Τόνι Μπλερ, λόγω των νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων που υλοποίησε αλλά και της δίψας του για την εξουσία, καθώς αφότου παραιτήθηκε από Πρωθυπουργός της Ιταλίας το 2016, κέρδισε ξανά τις εσωκομματικές εκλογές το 2017, αλλά η νίκη του στις εσωκομματικές εκλογές οδήγησε στον διχασμό του Δημοκρατικού Κόμματος.
Η αριστερή πτέρυγα του Δημοκρατικού Κόμματος αποχώρησε και δημιουργήθηκαν δύο νέα κόμματα. Το «Άρθρο 1- Δημοκρατικό και Προοδευτικό Κίνημα» και την «Ιταλική Αριστερά». Ένα – όσο χαζό και αν ακουστεί αυτό που θα γραφτεί στην συνέχεια – σημαντικότατο γεγονός για την Ευρωπαϊκή Αριστερά. Η Αριστερά, κάποτε στην Ιταλία, με ηγέτη τον Ενρίκο Μπερλινγκουέρ, πρωτοστατούσε στην Ευρώπη. Το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο απομακρύνθηκε από τον Λενινισμό και τον Σταλινισμό, και ακολούθησε το μονοπάτι του Ευρωκομμουνισμού, κοντά στην Δημοκρατία και την ισότητα. Υπό την ηγεσία του το ΙΚΚ, κέρδισε στις γενικές εκλογές το 1976 το 34,4% των ψήφων και ο ίδιος διαπραγματεύτηκε τον «Ιστορικό Συμβιβασμό» με τους Χριστιανοδημοκράτες. Το ΙΚΚ, δηλαδή θα υποστήριζε μια κυβέρνηση των Χριστιανοδημοκρατών αλλά οι ίδιοι, θα έπρεπε να διαβουλεύονται με το ΙΚΚ, πολιτικές αποφάσεις και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Μετά τον θάνατο του Μπερλινγκουέρ το 1984, το ΙΚΚ δεν κατάφερε να ορθοποδήσει και το 1989 το κόμμα διασπάστηκε και δημιουργήθηκαν δυο νέα κόμματα. Το Δημοκρατικό Κόμμα, και το Επανιδρυτικό Κομμουνιστικό Κόμμα. Από τότε, η Αριστερά που οραματίστηκε ο Μπερλινγκουέρ, εξαφανίστηκε από την Ιταλία και χρειάστηκαν σχεδόν 30 χρόνια για να ξαναδημιουργηθεί κάποιο κίνημα, το οποίο θα μπορεί στο μέλλον να παίξει σημαντικό ρόλο στην Ιταλική και Ευρωπαϊκή σκηνή. Η ενωμένη Αριστερά, στις εκλογές του 2018, θα κατέβει με κοινό ψηφοδέλτιο με το όνομα «Έλεύθεροι και Ίσοι». Τα ποσοστά της αυτήν την στιγμή κυμαίνονται στο 6-8%. Δεν στοχεύει παραπάνω, βάζει τα θεμέλια για κάτι μεγαλύτερο τα επόμενα έτη. Από την άλλη, η Κεντροδεξιά, επιστρέφει δυναμικά στην γειτονική μας χώρα, με τον συνασπισμό της Κεντροδεξιάς στον οποίο ανήκει το κόμμα του Μπερλουσκόνι αλλά και η Λέγκα του Βορρά, να βρίσκονται στο 37% του ψήφου. Εδώ όμως, πρέπει να αναφερθούμε στο νέο εκλογικό σύστημα της Ιταλίας.

Ο νέος εκλογικός νόμος, που ψηφίστηκε το 2017 από την κυβέρνηση του Πάολο Τζεντιλόνι, εισάγει ένα μεικτό εκλογικό σύστημα όπου το 37% του σώματος βγαίνει πλειοψηφικά και το 63% αναλογικά. Για να συγκροτηθεί πλειοψηφική κυβέρνηση, το κόμμα – συνασπισμός, πρέπει να «σπάσει» το όριο του 40% των ψήφων. Μέσω αυτού του συστήματος, είναι πολύ δύσκολο – σχεδόν αδύνατο, να συγκροτηθεί κυβέρνηση στην Ιταλία με μόνο ένα κόμμα. Χρειάζεται δηλαδή συνασπισμός κομμάτων. Η Κεντροδεξιά, στο ενιαίο ψηφοδέλτιο βρίσκεται σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις στο 37%, από μόνο του, το κόμμα του Μπερλουσκόνι βρίσκεται όμως στο 17%. Από την άλλη, το Κίνημα 5 Αστέρων, με πρόεδρο του κόμματος τον Λουίτζι Ντι Μαϊο, οποίο κατεβαίνει χωρίς συνασπισμό και βρίσκεται στο 28%, ενώ το Δημοκρατικό Κόμμα και ο Κεντροαριστερός συνασπισμός, δεν ξεπερνάνε το Κίνημα 5 Αστέρων. Όπως έγραφα και παραπάνω, την Ιταλία την δαμάζει εδώ και χρόνια μια μεγάλη θεσμική κρίση, που μπορεί να εντοπιστεί στην Δημοκρατία της.
Πέντε χρόνια μετά, τις τελευταίες εκλογές, η κρίση αυτή δεν λέει να φύγει. Καθώς, την επόμενη των εκλογών, από ότι φαίνεται δεν θα έχουμε νικητή, διότι ούτε κάποιο κόμμα αλλά ούτε και κάποιος συνασπισμός, σπάει το φράγμα του 40%.
Και τα σενάρια της επόμενης μέρας, «παίρνουν φωτιά». Η μια περίπτωση είναι, το Δημοκρατικό Κόμμα, να συγκροτήσει κυβέρνηση με το Forza Italia (χωρίς τον Μπερλουσκόνι στην κυβέρνηση). Η άλλη περίπτωση, η οποία είναι δύσκολο να συμβεί αλλά τίποτα δεν είναι απίθανο, είναι το Κίνημα 5 Αστέρων να συγκροτήσει κυβέρνηση με την Λέγκα του Βορρά. Η Λέγκα του Βορρά στις δημοσκοπήσεις λαμβάνει το 13% περίπου και με ένα καλό ποσοστό του Κινήματος 5 Αστέρων, σπάνε το φράγμα του 40%. Αυτό το σενάριο, τρομάζει την Ευρώπη, σε μια εποχή που η ακροδεξιά και ο ακραίος λαϊκισμός, φαίνεται πως χάνουν έδαφος. Αν συγκροτηθεί μια τέτοια κυβέρνηση, με ένα ακροδεξιό κόμμα να καταλαμβάνει Υπουργεία, όπως συμβαίνει στην Αυστρία, τότε το φάντασμα της Λεπέν θα επιστρέψει στην Ευρώπη. Ακόμη, ανησυχητικό είναι και πως θα κατανεμηθούν τα Υπουργεία, σε περίπτωση που ο Κεντροδεξιός Συνασπισμός, καταλάβει την πλειοψηφία των εδρών. Πάλι, η Λέγκα του Βορρά, θα παίξει σημαντικό ρόλο.

Οι εκλογές αυτές, είναι αμφίρροπες και μας δείχνουν μια τεράστια ρωγμή στο πολιτικό σύστημα της Ιταλίας. Μια διχασμένη χώρα, ταλαιπωρημένη από την οικονομική κρίση, βρίσκεται ξανά σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι. Και οι πληγές των κρίσεων δεν φαίνεται να επουλώνονται. Ίσως η Ιταλία, να αντικατοπτρίζει περίτρανα όλη την Ε.Ε και τους θεσμούς της. Ήταν κρίση οικονομική και κατέληξε σε μια θεσμική κρίση. Και αυτό δεν λύνεται με εκλογές ή αντικατάσταση προσώπων, προέδρων, πρωθυπουργών, γραμματέων κ.ο.κ. Όταν έχεις να αντιμετωπίσεις «τέρατα», δεν τους δίνεις έτοιμο το πιάτο, στρωμένο στο τραπέζι, αλλά κάνεις τα πάντα για να μην κάτσουν στο τραπέζι. Και μόνο η προσπάθεια τους να «κάτσουν», τότε ο φαύλος κύκλος της θεσμικής κρίσης συνεχίζεται. Και αυτό πρέπει να προσέξει η Ιταλία την επόμενη μέρα των εκλογών. Ποιοι θα κάτσουν στο τραπέζι και ποιοι πρέπει να φύγουν. Και αυτό που εύχομαι εγώ, είναι να κάτσουν στο τραπέζι, τα πραγματικά συμφέροντα του Ιταλικού λαού.

More about Οδυσσέας Γραμματικάκης

"Επαναστατώ, άρα υπάρχω.", είχε γράψει κάποτε ο Καμύ και από τότε που το διάβασε, δεν σταματά να επαναστατεί. Σπουδάζει Πολιτική Επιστήμη και Διεθνείς Σχέσεις στην Κόρινθο και αγαπάει την Πολιτική. Ακούει ξένη μουσική και αγαπημένο του συγκρότημα είναι οι The Smiths. Τα Σαββατοκύριακα βλέπει αγώνες της Liverpool, που είναι η μεγάλη του αγάπη, και ακόμα ελπίζει ότι φέτος, το πρωτάθλημα είναι δικό τους.

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *