ΠΕΡΙ ΑΜΒΡΟΣΙΟΥ, Ή ΠΩΣ ΝΑ ΚΥΝΗΓΗΣΕΤΕ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΥΣ

March 21, 2018

Λίγη υπομονή. Υπόσχομαι πως το άρθρο θα καταλήξει στον Αμβρόσιο Καλαβρύτων. Η υπόθεσή του, όμως, μου θύμισε τον κύριο Ferdinand Nahimana, και την υπεράσπισή του στο δικαστικό πάνελ του ICTR: δεν γνώριζε πως η ρητορική στης οποίας τη διάδοση συνέβαλε θα είχε τα αποτελέσματα που είχε.

Ο Nahimana είναι διδάκτωρ ιστορίας, τηλεοπτική περσόνα και συνιδιοκτήτης του τηλεοπτικού σταθμού RTLM στη Ρουάντα της Αφρικής. Ο Nahimana εδώ και 10 χρόνια κοντά είναι φυλακισμένος για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Ποιο ήταν το έγκλημα του Nahimana; Ότι, από το 1990 έως το 1994, επέτρεπε τη διάδοση προπαγανδιστικών μηνυμάτων κατά της εθνικής ομάδας των Τούτσι, συμβάλλοντας στη δημιουργία των συνθηκών που επέτρεψαν τη γενοκτονία τους από την εθνική ομάδα των Χούτου. Γνωστή κι ως πλέον αιματηρή γενοκτονία της μοντέρνας εποχής: από το 1994 ως το 1995, πάνω από 800.000 Τούτσι και μετριοπαθείς Χούτου πέθαναν σε “αυθόρμητα” πογκρόμ και στοχευμένες δολοφονίες, ενώ εκατομμύρια άλλοι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους για γειτονικές χώρες. Μέχρι και σήμερα, μετά από μια εικοσαετία πολιτικών συμφιλίωσης, οι πληγές δεν έχουν επουλωθεί.

Στην αρχή το δίκτυο του Nahimana διέδιδε ψευδείς ειδήσεις και παραποιημένα ή παραπλανητικά ρεπορτάζ εις βάρος της κοινότητας των Τούτσι. Στη συνέχεια, δημιουργούσε ευθέως το αίσθημα του διχασμού ανάμεσα στις κοινότητες, του “ανήκειν” σε διαφορετικές ομάδες: είμαστε “εμείς” κι είναι “αυτοί”. “Αυτοί” είναι διαφορετικοί από “εμάς”- όχι απλώς διαφορετικοί, χειρότεροι. Το κανάλι και το ραδιόφωνο που συνδιαχειριζόταν ο Nahmana ονόμαζαν συστηματικά τους Τούτσι “κατσαρίδες”, κι υπενθύμιζαν τις διαφορές ανάμεσα στις δυο ομάδες: Πόσο ανώτερη είναι η ζωή των Χούτου. Πόσο διεφθαρμένοι και βάρβαροι είναι ο Τούτσι. Πως, σε αντίθεση με τους Τούτσι, οι Χούτου είναι ευλογημένοι από το Θεό. Σύμφωνα με τους σταθμούς του Nahimana, οι Χούτου βρίσκονταν υπό διωγμόν, κι, αν δεν αντιδρούσαν στην εξάπλωση των Τούτσι, θα εξαφανίζονταν από την ίδια τους της χώρα, αυτοί κι οι ανώτερες αξίες τους. Για αυτό έπρεπε να λείψουν οι Τούτσι, μαζί με όσους Χούτου τους υποστήριζαν.

Η τακτική δεν είναι καινούρια. Αντίστοιχη ήταν η προπαγάνδα και στη ναζιστική Γερμανία, ή στις ΗΠΑ του Μακάρθι. Τα βασικά συστατικά τουλάχιστον: Μια ήδη καταπιεσμένη ομάδα που συνιστά εύκολο στόχο. Η εξεύρεση ψευδοεπιστημονικών και ψευδολογικών στοιχείων που στηρίζουν την κατωτερότητά της. Η δημιουργία στερεοτυπικών εικόνων και ψευδωνύμων. Η επίκληση κάποιας ανώτερης δύναμης ή ασαφούς αξιακής υπεροχής, που σιγοντάρει τον σκοπό μας. Η δημιουργία μιας απειλής (πρώτα αξιακής, μετά πραγματικής) που πηγάζει από τους “άλλους”. Και, στο τέλος, η προσπάθεια συσπείρωσης όλων των “δικών μας”, για να νικήσουμε τους “άλλους”- και αυτούς που αντιμαχόμαστε, και αυτούς που μας αντιμάχονται. Το τελευταίο που μπορεί να ισχυριστεί κανείς είναι άγνοια κινδύνου.

Για να κρατήσω και το λόγο μου:

Είναι γνωστό πως οι ομοφυλόφιλοι στην Ελλάδα είναι μια ευαίσθητη κοινωνική μερίδα. Την ίδια στιγμή, ο μητροπολίτης Αμβρόσιος Καλαβρύτων στο προσωπικό του ιστολόγιο παραθέτει απόψεις κατά των παρελάσεων υπερηφάνειάς τους (gay prides), παρουσιάζοντας τον αντίλογο, παραπλανητικά, ως επιστημονικά ορθό (εισάγει μια από τις δυο απόψεις ως “άποψη ενός πανεπιστημιακού διδασκάλου και ιατρού”- χωρίς να μας πει με ποια επιστημονική αυθεντία νομικού, κοινωνιολόγου ή διδάκτορα φιλοσοφίας ο γιατρός της συνέντευξης προβαίνει σε κοινωνικοηθική ή νομική αξιολόγηση των gay prides). Έχει αποκαλέσει τους ομοφυλοφίλους “εκτρώματα της ανθρώπινης φύσεως”, “αφύσικους”, “ανώμαλους” και “συχαμερούς σαρκολάτρες”. Έχει παρομοιάσει τον τρόπο ζωής τους με αυτόν των κατοίκων στα Σόδομα και τα Γόμορρα- ειδικά, δε, τον τρόπο με τον οποίο η οργή του Θεού έπεσε πάνω τους. Τους έχει κατηγορήσει, πως “προκαλούν” τους χριστιανούς και πως “ερεθίζουν τη χριστιανική τους συνείδηση”, με το να μην κρύβουν τις προτιμήσεις τους- όπως οι κλέφτες κρύβονται, γράφει, έτσι πρέπει κι οι ομοφυλόφιλοι να μην εκδηλώνουν τον αντισυμβατικό (ο Αμβρόσιος χρησιμοποίησε άλλες λέξεις) τρόπο ζωής τους. Έχει δηλώσει, τέλος, την υποστήριξή του σε αντίστοιχο λόγο άλλων ιεραρχών και πιστών, ενώ εκφέρεται κατά των πολιτικών που υποστηρίζουν τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων.

Όλα αυτά, μόνο σε μια ανάρτηση του ιστολογίου του.  Για τις δηλώσεις του αυτές δεν δικάστηκε καν.  Απαυγάσματα χριστιανικής αγάπης, όπως “φτύστε τους!” και “μη τους αφήνετε να σηκώνουν κεφάλι!” ήταν που τον οδήγησαν στο εδώλιο. Αλλά, ακόμα και για τόσο σαφείς “προτροπές”, στο δικαστήριο αθωώθηκε.

Είναι δύσκολο να χωρέσεις τόσα σχολικά παραδείγματα ρητορικής μίσους σε τόσο λίγο χώρο. Δεν θα κρίνω τον Σεβασμιώτατο στα δογματικά: έχει υποχρέωση να καθοδηγεί σχετικά το ποίμνιό του. Αλλά η κοινωνική αξία ή απαξία των prides δεν είναι δογματικό ζήτημα. Η νομιμότητα ή μη συμπεριφορών δεν είναι δογματικό ζήτημα. Η ελευθερία ατόμων έξω από το ποίμνιο (ή και σε αυτό) να εκφράζονται όπως επιθυμούν δεν είναι δογματικό ζήτημα. Όλοι ξέρουν πως στη χριστιανική εκκλησία η ομοφυλοφιλία είναι αμαρτία- όπως το προγαμιαίο σεξ μεταξύ ετεροφύλων, ή (στο προκείμενο) η κατάκριση. Κανείς δεν τον κατηγόρησε για τέτοιες άχρωμες επισημάνσεις.

Ο Μητροπολίτης εξέφερε κοσμικό λόγο, και χρησιμοποίησε τον ιερό του θώκο για πολιτικούς σκοπούς. Κανείς δεν του το απαγορεύει- αλλά, όταν το κάνει, παίζει με τους αντίστοιχους κανόνες. Οφείλει να μην κάνει τη ζωή ανθρώπων πιο δύσκολη κι επικίνδυνη από ότι είναι ήδη. Κι η ζωή των ομοφυλοφίλων και των τρανς στην Ελλάδα ήδη είναι αρκετά δύσκολη. Δεν χρειάζονται κανέναν Αμβρόσιο να τους αποκαλεί “εκτρώματα”, και να υποκινεί βία και διακρίσεις σε βάρος τους.

Αυτήν του την υποχρέωση παραμέλησε, και βρέθηκε υπόδικος. Όπως δεν μπορώ να κρίνω τον ιεράρχη στα δογματικά, δεν μπορώ να κρίνω και τον δικαστή στα νομικά- τουλάχιστον, όχι σε 1000 λέξεις. Όμως να μην κοροϊδευόμαστε. Η απόφαση για τον Αμβρόσιο είναι νίκη μόνο για όσους ονειρεύονται Ιερά Εξέταση και Μεσαίωνα, μαζί με το σκοτάδι που τα βαραίνει. Είναι νίκη μόνο για όσους θέλουν να χρησιμοποιήσουν την ευθύνη που τους εμπιστευθήκαμε, για να κυνηγήσουν τους αδύναμους. Δεν κέρδισε η ελευθερία λόγου, κέρδισε το μίσος και το ανεύθυνο της επίθεσης σε άτομα τα οποία η κοινωνία χτυπά έτσι κι αλλιώς για δεκαετίες.

Ο κριτικός παρατηρητής συνειδητοποιεί μόλις πως η φωνή του Αμβρόσιου δεν τον ενοχλεί, ως υπερβολικά αδύναμη: “Σιγά μην προκαλέσει ο Αμβρόσιος γενικευμένα πογκρόμ”. Το μίσος, όμως, ξεκινά με μια μητρόπολη, μια εφημερίδα, έναν ραδιοφωνικό σταθμό για να σκορπιστεί και να κυριαρχήσει- μίσος συχνά μοιραίο για αυτούς στους οποίους απευθύνεται. Για τους ανθρώπους οι οποίοι χρόνια υφίστανται τη βία του συστήματος, κι οι οποίοι, στο τέλος της μέρας, δε χρωστούν τίποτα να τζογάρουν πως ο Αμβρόσιος δεν θα πείσει άλλους φανατικούς, στο όνομα της κοσμικής ασυδοσίας που απολαμβάνει.

Και δεν είναι μόνο ο Αμβρόσιος. Ο Αμβρόσιος είναι μια σταγόνα επικίνδυνης ρητορικής στο ποτάμι νεοσυντηρητισμού που, σταδιακά, πνίγει την χώρα μας. Χώρα στην οποία τα παιδιά μας μπορεί να έχουν σχέση με άτομα ίδιου φύλου. Τι θα πούμε στα παιδιά μας, αν μας ρωτήσουν τι κάναμε για να τα προστατεύσουμε; Άσχετα με το αν το δόγμα μου εγκρίνει ή όχι την ομοφυλοφιλία, θα ήθελα το παιδί μου να έχει την ασφάλεια να διαλέξει θρήσκευμα και σύντροφο, χωρίς να κινδυνεύει η ζωή του και χωρίς να χάνει τα δικαιώματά του σε αυτόν τον κόσμο- αφήνω τον Θεό να κρίνει στον επόμενο.

Για αυτό και, μ’ όλο τον σεβασμό μου σε έναν Μητροπολίτη, δεν μπορώ να κάνω πως δεν βλέπω, όταν επιτίθεται σε αδερφούς κι αδερφές μου, με τον ίδιο ακριβώς λόγο που χρησιμοποιείται, αιώνες τώρα, για να δικαιολογηθούν θάνατοι κι εκτοπισμοί. Για αυτό και νομίζω πως είναι σημάδι βαθιάς παθογένειας, όταν ακόμα κι ένας πολίτης μένει παθητικός σε τέτοιο λόγο, ειδικά με την ανοχή της δικαιοσύνης.

Για αυτό και δεν μπορώ να εγκρίνω, ακόμα και σιωπηρά, τον διωγμό. Ακόμα κι από χριστιανούς.

More about ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ

Όταν ο Γραμματόπουλος δεν σπουδάζει Ανθρώπινα Δικαιώματα στην Νομική της Κομοτηνής, τον βρίσκεις είτε σε κάποιο τερραίν να εξασκεί τα κεφαλοκλειδώματα και τα κροσέ του, είτε πάνω από κάποιο περίεργο e-book ή άρθρο που δουλεύει. Ενοχλεί για να ενοχλεί γιατί έχει πλάκα. Διαβάζεις με δική σου ευθύνη.