ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ: ΤΙΣ ΠΤΑΙΕΙ;

May 21, 2018

Θύματα των ιατρικών λαθών πέφτουν κάθε χρόνο χιλιάδες ασθενείς σε όλο τον κόσμο όπως δήλωσε κατά τη διάρκεια του συνεδρίου «1st EVIDENCE BASED HEALTHCARE» ο Πρόεδρος της Θετικής Λίστας Φαρμάκων Καθηγητής Φαρμακολογίας ΑΠΘ Δημήτριος Κούβελας. Όπως επεσήμανε: «Τα ιατρικά λάθη σκοτώνουν 44.000 με 98.000 ασθενείς στα νοσοκομεία κάθε χρόνο, ενώ 1 στους 500 που εισάγονται πεθαίνουν από ιατρικό λάθος». Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Δυστυχώς για ακόμη μία φορά η χώρα μας τερματίζει τελευταία στο σύστημα καταγραφής λαθών ενώ παράλληλα οι ευθύνες αποδίδονται στο κενό.

Τον περασμένο χρόνο, ο υπουργός Υγείας Ανδρέας Ξανθός έκανε λόγο για την δημιουργία ενός νέου συστήματος ανίχνευσης, καταγραφής και ανάλυσης του ιατρικού λάθους. Όπως δήλωνε ο υπουργός, στόχος θα είναι όχι να αναζητηθούν ευθύνες αλλά για να δημιουργηθούν δικλείδες ασφαλείας και μηχανισμοί αποτροπής των λαθών. Το σύστημα αυτό όμως, δεν δημιουργήθηκε ποτέ. Και επειδή στην Ελλάδα δεν υπάρχει σύστημα καταγραφής των ιατρικών λαθών, όπως υπάρχει σε άλλες χώρες, δεν ξέρει κανείς αυτά τα λάθη και επομένως δεν μπορεί να γίνει πρόληψη.

Παράλληλα, τα ιατρικά λάθη πολλαπλασιάζονται τα τελευταία χρόνια στα δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία της Ελλάδας. Μάλιστα, ενώ τα περισσότερα εξ αυτών έχουν συντελέσει στον θάνατο του ασθενή, ή σε μόνιμες και σοβαρές αναπηρίες, ελάχιστες υποθέσεις παίρνουν τον δρόμο της δικαιοσύνης. Γιατί, άραγε, οι γιατροί κάνουν λάθη; Γιατί οι οικογένειες των θυμάτων ή τα ίδια τα θύματα, δεν καταγγέλλουν τα περιστατικά και δεν διεκδικούν τη δικαίωσή τους;

Η εργασιακή κόπωση λόγω φόρτου εργασίας, η έλλειψη υλικών και τεχνικών μέσων για την διενέργεια της ιατρικής πράξης, ο τρόπος οργάνωσης του συστήματος υγείας και η απειρία είναι μερικοί από τους λόγους. Πιο συγκεκριμένα, μία πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι τo 42% των γιατρών στα νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης έχουν επαγγελματική εξουθένωση (burnout), ενώ το 47% – 51% των ερωτηθέντων, ανέφεραν ότι έκαναν τουλάχιστον ένα λάθος τον τελευταίο μήνα. Σαφώς, απαραίτητη προϋπόθεση για ένα ασφαλές σύστημα υγείας είναι υγιείς και ικανοποιημένοι γιατροί. Τα προβλήματα των νοσηλευτηρίων, κυρίως των δημόσιων, δεν σταματούν εκεί. Οι ελλείψεις σε άψυχο και έμψυχο υλικό είναι εμφανείς: υποστελέχωση ιατρικού και παραϊατρικού προσωπικού, μηδαμινός εξοπλισμός, ακατάλληλες κτιριακές υποδομές. Υπό αυτές τις συνθήκες, αυξάνεται η πιθανότητα λάθους από το ιατρικό προσωπικό.

Αξίζει όμως, να προσθέσουμε στους παραπάνω λόγους και άλλον έναν: την αντιμετώπιση του ιατρού ως αυθεντία. Στην χώρα μας, ο γιατρός έχει θεοποιηθεί και σ’ αυτό ευθύνη έχει τόσο ο ιατρικός κλάδος, όσο και οι ασθενείς. Αντιμετωπίζεται σαν αυθεντία και φυσικά όσα περισσότερα τα χρόνια καριέρας, τόσο μεγαλύτερη η πείρα του. Αυτά όμως δεν συνεπάγονται και το αλάθητο. Ο γιατρός είναι άνθρωπος που ασκεί το λειτούργημα και όχι επάγγελμα, της Ιατρικής, δηλαδή της θεραπείας του πάσχοντος σώματος και ψυχής. Συνεπώς, θα πρέπει, πρώτα, ο ίδιος να αμφισβητεί την ορθότητα των αποφάσεων του, ζητώντας τη γνώμη και βοήθεια των συναδέλφων του, αλλά και ο ασθενής από την πλευρά του να μην φοβάται να ζητήσει «δεύτερη γνώμη».

Όσες πιθανότητες έχει να υποπέσει σε ιατρικό σφάλμα ένας γιατρός στην αρχή της καριέρας του, άλλες τόσες έχει και ο έμπειρος. Από τις ελάχιστες υποθέσεις ιατρικού σφάλματος που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, γίνεται αντιληπτό ότι η εσφαλμένη κρίση δεν είναι «προνόμιο» του ειδικευόμενου, αφού και διευθυντές κλινικών με μεγάλη πείρα έχουν οδηγήσει με λάθος αποφάσεις ασθενείς ακόμη και στον θάνατο.

Γιατί, λοιπόν, δεν καταγγέλλονται τα ιατρικά λάθη; Δεν μπορώ να απαντήσω για το σύνολο των οικογενειών που έχουν χάσει αγαπημένο τους πρόσωπο εξαιτίας ιατρικού σφάλματος. Θα απαντήσω μόνο εξ ονόματος της δικής μου. Το σοκ της απώλειας είναι τόσο έντονο και ο πόνος τόσο αβάσταχτος, που όλα μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Το «γιατί;» όμως είναι το κίνητρο.

Η υποψία ότι πρόκειται για ιατρικό λάθος συχνά παραμένει υποψία που δεν τίθεται προς συζήτηση με αστυνομικές αρχές και το δικηγορικό σώμα. Αλλά και όταν εκφραστεί ξεκάθαρα, ο δρόμος που πρέπει να βαδίσει η οικογένεια του θύματος είναι γεμάτος εμπόδια. Να προλάβεις να πάρεις αντίγραφο των αποδεικτικών στοιχείων, πριν κάποιο αόρατο χέρι τα αλλοιώσει. Να βρεις τεχνικό σύμβουλο, δηλαδή γιατρό που θα βοηθήσει στην δομή του κατηγορητηρίου. Να υπομείνεις την δεκαετή και πλέον δικαστική διαμάχη, με ότι αυτό συνεπάγεται σε ψυχικό και χρηματικό κόστος. Να πάρεις τελικά το ρίσκο, να χάσεις το δίκιο σου. Δύσκολο να βρεις γιατρό να καταθέσει κατά συναδέλφου του. Οι γραφειοκρατικές διαδικασίες για ένα απλό αντίγραφο ιατρικού φακέλου χρονοβόρες. Το σύστημα απονομής δικαιοσύνης κινείται με ρυθμούς χελώνας. Κι όταν τελικά φτάσεις στη δικαστική αίθουσα γίνεσαι βορά. Επειδή τόλμησες να αμφισβητήσεις την ιατρική αυθεντία, επειδή έχεις οικονομικές διεκδικήσεις, επειδή ο γιατρός είναι σημαίνουσα προσωπικότητα κι εσύ ίσως όχι. Η ηθική ικανοποίηση είναι ελάχιστη και οι χρηματικές αποζημιώσεις δεν καταφέρνουν ποτέ να γεμίσουν το κενό που αφήνει η απώλεια του δικού σου ανθρώπου.

Σε μια εποχή που η ιατρική πράξη γίνεται όλο και πιο πολυπαραγοντική είναι όχι μόνο αντιεπιστημονικό, αλλά και παράλογο να αναζητούμε ευθύνες μόνο σε ένα άτομο. Ακόμη και στις περιπτώσεις που υπάρχει δόλος, υποχρέωση ενός συστήματος είναι να έχει μηχανισμούς καταγραφής, και πρωτόκολλα πολλαπλών ελέγχων, κάτι που απουσιάζει από την ελληνική πραγματικότητα. Το κλειδί είναι να υπάρξει μια ορθή ιατρική πρακτική σε συνδυασμό με τη δημιουργία συστήματος καταγραφής λαθών.

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *